SEMESTER 2 ’25 – ‘26
CELLEN EN WEEFSELS
SAMENVATTING
AMBER DE GEEST
BIOMEDISCHE WETENSCHAPPEN
UGent
,2
,3
, 1. Inleiding tot de cytologie
DE CELTHEORIE
Een cel = de kleinste anatomische en functionele eenheid van leven, gevormd door
deling van eerdere bestaande cellen.
De celtheorie heeft 4 basisconcepten:
1. Cellen zijn de bouwstenen van alle leven
2. Cellen zijn kleinste functionerende eenheden van
leven
3. Cellen worden gevormd door deling van cellen
(Behalve de allereerste cellen & cellen die in een lab werden
gemaakt)
4. Cellen hebben een inwendig evenwicht (homeostase)
De gemiddelde eukaryote cel = 10 micrometer
!! Virussen voldoen niet aan de definitie van een cel
Centrale dogma (basisprincipe):
Elke cel heeft dezelfde basischemie:
• Erfelijke informatie ligt vast in DNA (genen)
• DNA ® mRNA (transcriptie)
• mRNA ® aminozuursequentie ® eiwitten (translatie)
Maar er zijn belangrijke nuances en uitbreidingen:
Epigenetica (regeling zonder DNA-sequentie te veranderen):
• Op DNA-niveau: methylatie en acetylatie beïnvloeden genexpressie
• Op RNA-niveau: RNA-interferentie (bv. miRNA) remt of reguleert eiwitproductie
Niet al het RNA wordt vertaald naar eiwitten:
• Functionele RNA-types:
o rRNA (onderdeel van ribosomen)
o tRNA (transport van aminozuren)
o miRNA (regulatie van genexpressie)
• Alternative splicing van mRNA via het spliceosoom ® verschillende eiwitten uit 1
gen
• mRNA-editing (bv. de-aminatie van adenosine) ® aanpassing van de RNA-
sequentie na transcriptie
Uitzonderingen op de klassieke richting (DNA ® RNA ® eiwit):
• Reverse transcriptase kan DNA maken uit RNA
• Sommige infectieuze eiwitten (prionen) bevatten zelf overdraagbare informatie
zonder DNA of RNA
4
CELLEN EN WEEFSELS
SAMENVATTING
AMBER DE GEEST
BIOMEDISCHE WETENSCHAPPEN
UGent
,2
,3
, 1. Inleiding tot de cytologie
DE CELTHEORIE
Een cel = de kleinste anatomische en functionele eenheid van leven, gevormd door
deling van eerdere bestaande cellen.
De celtheorie heeft 4 basisconcepten:
1. Cellen zijn de bouwstenen van alle leven
2. Cellen zijn kleinste functionerende eenheden van
leven
3. Cellen worden gevormd door deling van cellen
(Behalve de allereerste cellen & cellen die in een lab werden
gemaakt)
4. Cellen hebben een inwendig evenwicht (homeostase)
De gemiddelde eukaryote cel = 10 micrometer
!! Virussen voldoen niet aan de definitie van een cel
Centrale dogma (basisprincipe):
Elke cel heeft dezelfde basischemie:
• Erfelijke informatie ligt vast in DNA (genen)
• DNA ® mRNA (transcriptie)
• mRNA ® aminozuursequentie ® eiwitten (translatie)
Maar er zijn belangrijke nuances en uitbreidingen:
Epigenetica (regeling zonder DNA-sequentie te veranderen):
• Op DNA-niveau: methylatie en acetylatie beïnvloeden genexpressie
• Op RNA-niveau: RNA-interferentie (bv. miRNA) remt of reguleert eiwitproductie
Niet al het RNA wordt vertaald naar eiwitten:
• Functionele RNA-types:
o rRNA (onderdeel van ribosomen)
o tRNA (transport van aminozuren)
o miRNA (regulatie van genexpressie)
• Alternative splicing van mRNA via het spliceosoom ® verschillende eiwitten uit 1
gen
• mRNA-editing (bv. de-aminatie van adenosine) ® aanpassing van de RNA-
sequentie na transcriptie
Uitzonderingen op de klassieke richting (DNA ® RNA ® eiwit):
• Reverse transcriptase kan DNA maken uit RNA
• Sommige infectieuze eiwitten (prionen) bevatten zelf overdraagbare informatie
zonder DNA of RNA
4
