Samenvatting Boekhouden Geboekstaafd 1 - Hoofdstuk 6 tm 10

Samenvatting, Boekhouden Geboekstaafd 1 (15e
editie)
Hoofdstuk 6, Grootboekrekeningen en de kolommenbalans
Grootboekrekening
Een grootboekrekening is een overzicht van alle financiële veranderingen die zich tijdens
een bepaalde periode voordoen in:
 Een bezit;
 Een schuld;
 Een onderdeel van het eigen vermogen;
 Een kostensoort;
 Een opbrengstsoort.

Voor iedere afzonderlijke post op de balans en de winst-en-verliesrekening wordt een eigen
grootboekrekening opgesteld.
Voorbeelden zijn:
 Bank;
 Debiteuren;
 Voorraad;
 Crediteuren;
 Gestort vermogen;
 Reserve;
 Loonkosten;
 Opbrengst verkopen.

Mutatiebalans en grootboekrekeningen
Een mutatiebalans laat zien hoe de saldi van balansposten veranderen door financiële
feiten. De mutatiebalans vormt daarmee de verbinding tussen:
 De beginbalans: de balans vóór verwerking van de financiële feiten;
 De eindbalans: de balans na verwerking van de financiële feiten.

In de praktijk worden financiële feiten niet rechtstreeks op een mutatiebalans verwerkt,
maar op grootboekrekeningen.

Iedere regel van de mutatiebalans vertegenwoordigt één grootboekrekening. Vanuit alle
grootboekrekeningen samen kan vervolgens weer een verkorte mutatiebalans worden
opgesteld.

,Het grootboek
Het grootboek is het geheel van alle grootboekrekeningen van een onderneming binnen
een bepaalde boekingsperiode.
Het grootboek bevat dus een afzonderlijke rekening voor:
 Ieder actief;
 Ieder passief;
 Ieder onderdeel van het eigen vermogen;
 Iedere soort kosten;
 Iedere soort opbrengsten.

Het voordeel van grootboekrekeningen is dat alle mutaties per afzonderlijke balanspost,
kostensoort en opbrengstsoort bij elkaar worden gegroepeerd.

Soorten grootboekrekeningen
Er bestaan vier soorten grootboekrekeningen:
1. Rekeningen van bezit;
2. Rekeningen van schuld;
3. Rekeningen van het eigen vermogen;
4. Resultaatrekeningen of hulprekeningen van het eigen vermogen.

Iedere grootboekrekening heeft:
 Een debetkant;
 Een creditkant;
 Meestal een beginsaldo;
 Na verwerking van de financiële feiten een eindsaldo.

1. Rekeningen van bezit
Rekeningen van bezit hebben normaal gesproken:
 Een debetsaldo op de beginbalans;
 Een debetsaldo op de eindbalans.
 Voorbeelden zijn Bank, Debiteuren en Voorraad.
 Het beginsaldo wordt daarom aan de debetkant van de grootboekrekening
geplaatst.

2. Rekeningen van schuld
Rekeningen van schuld hebben normaal gesproken:
 Een creditsaldo op de beginbalans;
 Een creditsaldo op de eindbalans.
 Voorbeelden zijn Crediteuren en een lening.
 Het beginsaldo wordt daarom aan de creditkant van de grootboekrekening
geplaatst.

,3. Rekeningen van het eigen vermogen
Hiertoe behoren de verschillende onderdelen van het eigen vermogen, zoals:
 Gestort vermogen;
 Reserve;
 Resultaat boekjaar.
 Deze rekeningen hebben normaal gesproken een creditsaldo, omdat het eigen
vermogen aan de creditkant van de balans staat.
De nettowinst van een boekingsperiode wordt toegevoegd aan de rekening Resultaat
boekjaar. Wanneer het resultaat van een vorig boekjaar volledig naar de rekening Reserve
wordt overgeboekt, wordt de oude resultaatrekening afgesloten en is het eindsaldo daarvan
nul.

4. Resultaatrekeningen of hulprekeningen van het eigen vermogen
Het resultaat van een onderneming ontstaat uit verschillende soorten kosten en
opbrengsten. Daarom wordt voor iedere afzonderlijke kostensoort en opbrengstsoort een
eigen grootboekrekening geopend.
Deze rekeningen worden resultaatrekeningen of hulprekeningen van het eigen vermogen
genoemd.

Voorbeelden zijn:
 Opbrengst verkopen;
 Inkoopprijs verkopen;
 Loonkosten;
 Huurkosten.

Hulprekeningen hebben aan het begin van een boekingsperiode altijd een beginsaldo van
nul. Kosten en opbrengsten hebben namelijk alleen betrekking op de betreffende
boekingsperiode.
 Aan het einde van de boekingsperiode worden de eindsaldi van deze hulprekeningen
overgenomen op de winst-en-verliesrekening.

Het bepalen van het eindsaldo
Het eindsaldo van een grootboekrekening wordt bepaald door de debet- en creditzijde met
elkaar te vergelijken:
Eindsaldo = hoogste totaalzijde − laagste totaalzijde
Het eindsaldo komt terecht aan de zijde met het hoogste totaal:
 Is debet hoger dan credit, dan ontstaat een debetsaldo;
 Is credit hoger dan debet, dan ontstaat een creditsaldo.

, De plaats van het grootboek in het boekingsproces
Het boekingsproces verloopt als volgt:
1. De grootboekrekeningen worden geopend met de beginsaldi uit de beginbalans.
2. De financiële feiten worden op de grootboekrekeningen verwerkt.
3. Na afloop van de periode worden de eindsaldi berekend.
4. De eindsaldi van activa en passiva worden overgenomen op de eindbalans.
5. De eindsaldi van kosten- en opbrengstenrekeningen worden overgenomen op de
winst-en-verliesrekening.
6. De berekende nettowinst of het nettoverlies wordt verwerkt op de
grootboekrekening Resultaat boekjaar en daarna opgenomen in de eindbalans.

De rekening Resultaat boekjaar kan pas als laatste worden opgesteld. Eerst moet namelijk
via de winst-en-verliesrekening worden berekend hoeveel winst of verlies in de periode is
behaald.

Financiële feiten verwerken in het grootboek
Bij het verwerken van financiële feiten gelden dezelfde boekingsregels als op de
mutatiebalans.

Per financieel feit wordt:
 minimaal één grootboekrekening gedebiteerd;
 minimaal één andere grootboekrekening gecrediteerd.

Hierdoor blijft het totaal van de debet boekingen altijd gelijk aan het totaal van de
creditboekingen. Het grootboek blijft dus voortdurend in evenwicht.
 Financiële feiten zijn gebeurtenissen waardoor het grootboek verandert. Uit deze
veranderingen worden uiteindelijk de winst-en-verliesrekening en de eindbalans
afgeleid.