Brussel, de op één na meest kosmopolitische stad ter wereld?
1. Brussel, de op één na meest kosmopolitische stad ter wereld?
2. Immigratie naar Brussel vanaf de onafhankelijkheid van België tot de jaren zestig.
• In 1830 had Brussel ongeveer 115.000 inwoners, meer dan Gent en Antwerpen.
• De snelle groei kwam door:
o Brussel als hoofdstad met veel staatsinstellingen
o Aanwezigheid van de rijke burgerij (bourgeoisie)
o Centrale ligging en goede verbindingen (wegen en spoorwegen)
o Industrialisatie en meer werk
• De bevolking van Brussel is sindsdien bijna voortdurend blijven groeien.
De bijdrage van immigratie aan de bevolkingsgroei in Brussel
• In de 19e en 20e eeuw zorgden economische groei en industrialisatie voor meer inwoners in
Brussel.
• Veel arbeiders kwamen vanuit Vlaanderen en Wallonië en gingen wonen in het westelijke
industriegebied.
• Brussel trok ook buitenlandse arbeiders en vluchtelingen aan (o.a. uit Duitsland, Frankrijk en
Polen). Bekende vluchtelingen waren Victor Hugo en Karl Marx.
• Vanaf de jaren 60 werd immigratie een belangrijke factor in de bevolkingsgroei.
Immigratie na 1945
• Na WOII had België veel arbeidskrachten nodig, vooral voor de mijnen in Wallonië.
• Er werden bilaterale akkoorden gesloten om arbeiders aan te trekken om laaggeschoolde
buitenlandse werknemers aan te trekken:
o Italië (1946)
o Spanje (1956)
o Griekenland (1957)
→ deze arbeiders worden “gastarbeiders” genoemd
• In de jaren 60 kwamen ook arbeiders uit:
o Marokko en Turkije (1964)
o Tunesië (1969)
o Algerije (1970)
• Tegelijk trok Brussel ook hoogopgeleide buitenlandse werknemers aan:
o Europese instellingen, NAVO en internationale organisaties
• Ondertussen verhuisde de middenklasse naar de rand van de stad (peri-urbanisatie)
• Door immigratie werd de Brusselse bevolking steeds diverser.
• Tot de jaren 60 bleef het aandeel buitenlanders onder 10%, met verschillen per wijk.
• Vanaf 1967 zorgde het vrije verkeer binnen de EEG voor meer Europese immigranten.
• Er ontstond een duidelijk verschil in rechten:
o Europeanen: kregen meer gelijke rechten (minder visa en werkvergunningen)
o Niet-Europeanen: hadden minder rechten en werden ingedeeld in 3 subcategorieën:
▪ Personen met een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd;
▪ Personen met een tijdelijke verblijfsvergunning;
▪ Mensen zonder verblijfsvergunning die daardoor grotendeels buiten de
officiële statistieken vallen.
1
, 3. Immigratie naar Brussel sinds de jaren 70
Het "probleem" van immigranten in Brussel
• Tijdens de economische crisis (1970s) stopte België in 1974 met het aantrekken van
buitenlandse arbeidskrachten.
• Toch bleef het aantal immigranten in Brussel toenemen door:
o Sluiting van industrie → migranten zochten werk in Brussel
o Gezinshereniging
o Hoger geboortecijfer bij migranten
o Vertrek van Belgen naar de rand (peri-urbanisatie)
• De crisis leidde ook tot spanningen en conflicten:
o Migranten werden door sommige groepen bekritiseerd en afgewezen
o Er ontstond discriminatie en racisme
o Sommige gemeenten weigerden migranten te registreren
• De Belgische staat nam maatregelen om integratie te bevorderen en racisme tegen te gaan.
• Belangrijke stappen:
o Wet tegen racisme en xenofobie (1981)
o Versoepeling nationaliteit (1984)
• België combineert:
o Geboorterecht (geboren in België)
o Afstammingsrecht (ouders)
• Hierdoor konden veel immigranten de Belgische nationaliteit krijgen, inclusief stemrecht.
• Dit beleid toont meer aandacht voor integratie en bestrijding van discriminatie, al wordt de
effectiviteit soms betwijfeld.
Sinds de val van de Berlijnse Muur in 1989
• Na de val van de Berlijnse Muur (1989) werd migratie binnen Europa
makkelijker.
• Brussel werd nog diverser, met meer mensen uit Oost-Europa en
voormalige Sovjetlanden.
• Tussen 2000 en 2018 groeide vooral het aantal inwoners uit nieuwe EU-
lidstaten sterk.
• In 2018 waren dit ongeveer 85.000 mensen (7,2% van de bevolking).
• Deze groep speelde een belangrijke rol in de bevolkingsgroei van Brussel.
• In het begin van de 20e en 21e eeuw kwamen er extra migranten naar Brussel.
• Het gaat vooral om:
o Erkende vluchtelingen en asielzoekers
o Ongedocumenteerde migranten
• Zij komen vooral uit: Zuid-Amerika, Afrika & Midden-Oosten
• Het aantal asielzoekers nam snel toe, wat bijdroeg aan de verdere bevolkingsgroei.
2
1. Brussel, de op één na meest kosmopolitische stad ter wereld?
2. Immigratie naar Brussel vanaf de onafhankelijkheid van België tot de jaren zestig.
• In 1830 had Brussel ongeveer 115.000 inwoners, meer dan Gent en Antwerpen.
• De snelle groei kwam door:
o Brussel als hoofdstad met veel staatsinstellingen
o Aanwezigheid van de rijke burgerij (bourgeoisie)
o Centrale ligging en goede verbindingen (wegen en spoorwegen)
o Industrialisatie en meer werk
• De bevolking van Brussel is sindsdien bijna voortdurend blijven groeien.
De bijdrage van immigratie aan de bevolkingsgroei in Brussel
• In de 19e en 20e eeuw zorgden economische groei en industrialisatie voor meer inwoners in
Brussel.
• Veel arbeiders kwamen vanuit Vlaanderen en Wallonië en gingen wonen in het westelijke
industriegebied.
• Brussel trok ook buitenlandse arbeiders en vluchtelingen aan (o.a. uit Duitsland, Frankrijk en
Polen). Bekende vluchtelingen waren Victor Hugo en Karl Marx.
• Vanaf de jaren 60 werd immigratie een belangrijke factor in de bevolkingsgroei.
Immigratie na 1945
• Na WOII had België veel arbeidskrachten nodig, vooral voor de mijnen in Wallonië.
• Er werden bilaterale akkoorden gesloten om arbeiders aan te trekken om laaggeschoolde
buitenlandse werknemers aan te trekken:
o Italië (1946)
o Spanje (1956)
o Griekenland (1957)
→ deze arbeiders worden “gastarbeiders” genoemd
• In de jaren 60 kwamen ook arbeiders uit:
o Marokko en Turkije (1964)
o Tunesië (1969)
o Algerije (1970)
• Tegelijk trok Brussel ook hoogopgeleide buitenlandse werknemers aan:
o Europese instellingen, NAVO en internationale organisaties
• Ondertussen verhuisde de middenklasse naar de rand van de stad (peri-urbanisatie)
• Door immigratie werd de Brusselse bevolking steeds diverser.
• Tot de jaren 60 bleef het aandeel buitenlanders onder 10%, met verschillen per wijk.
• Vanaf 1967 zorgde het vrije verkeer binnen de EEG voor meer Europese immigranten.
• Er ontstond een duidelijk verschil in rechten:
o Europeanen: kregen meer gelijke rechten (minder visa en werkvergunningen)
o Niet-Europeanen: hadden minder rechten en werden ingedeeld in 3 subcategorieën:
▪ Personen met een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd;
▪ Personen met een tijdelijke verblijfsvergunning;
▪ Mensen zonder verblijfsvergunning die daardoor grotendeels buiten de
officiële statistieken vallen.
1
, 3. Immigratie naar Brussel sinds de jaren 70
Het "probleem" van immigranten in Brussel
• Tijdens de economische crisis (1970s) stopte België in 1974 met het aantrekken van
buitenlandse arbeidskrachten.
• Toch bleef het aantal immigranten in Brussel toenemen door:
o Sluiting van industrie → migranten zochten werk in Brussel
o Gezinshereniging
o Hoger geboortecijfer bij migranten
o Vertrek van Belgen naar de rand (peri-urbanisatie)
• De crisis leidde ook tot spanningen en conflicten:
o Migranten werden door sommige groepen bekritiseerd en afgewezen
o Er ontstond discriminatie en racisme
o Sommige gemeenten weigerden migranten te registreren
• De Belgische staat nam maatregelen om integratie te bevorderen en racisme tegen te gaan.
• Belangrijke stappen:
o Wet tegen racisme en xenofobie (1981)
o Versoepeling nationaliteit (1984)
• België combineert:
o Geboorterecht (geboren in België)
o Afstammingsrecht (ouders)
• Hierdoor konden veel immigranten de Belgische nationaliteit krijgen, inclusief stemrecht.
• Dit beleid toont meer aandacht voor integratie en bestrijding van discriminatie, al wordt de
effectiviteit soms betwijfeld.
Sinds de val van de Berlijnse Muur in 1989
• Na de val van de Berlijnse Muur (1989) werd migratie binnen Europa
makkelijker.
• Brussel werd nog diverser, met meer mensen uit Oost-Europa en
voormalige Sovjetlanden.
• Tussen 2000 en 2018 groeide vooral het aantal inwoners uit nieuwe EU-
lidstaten sterk.
• In 2018 waren dit ongeveer 85.000 mensen (7,2% van de bevolking).
• Deze groep speelde een belangrijke rol in de bevolkingsgroei van Brussel.
• In het begin van de 20e en 21e eeuw kwamen er extra migranten naar Brussel.
• Het gaat vooral om:
o Erkende vluchtelingen en asielzoekers
o Ongedocumenteerde migranten
• Zij komen vooral uit: Zuid-Amerika, Afrika & Midden-Oosten
• Het aantal asielzoekers nam snel toe, wat bijdroeg aan de verdere bevolkingsgroei.
2
