11.1De onderneming
Onder een onderneming wordt verstaan: elk in de maatschappij als
zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband waarin op grond
van arbeidsovereenkomst of op grond van publiekrechtelijke aanstelling
arbeid wordt verricht. In het moderne ondernemingsrecht let men op het
geheel van mensen die in de onderneming zijn betrokken en die
gezamenlijk voor de instandhouding van de onderneming verantwoordelijk
zijn de factor arbeid.
Ondernemers hebben voor de juridische vorm van hun onderneming de
keuze uit een groot aantal rechtsfiguren. Zo kunnen zij kiezen tussen het
niet samenwerken met mede-ondernemers, tussen het niet voordeel
hebben voor de deelnemende partijen en voor het niet bezitten van
rechtspersoonlijkheid van hun onderneming.
Een rechtssubject is een drager van rechten en plichten. Je hebt 2
soorten rechtssubjecten:
- Natuurlijke personen (vlees en bloed)
- Rechtspersonen. Een rechtspersoon staat gelijk vermogensrechtelijk
gelijk aan een natuurlijke persoon art. 2:5 BW.
De belangrijkste indeling van ondernemingen is die rechtspersoonlijkheid
bezitten en die ze missen.
11.2Ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid
2.1 Eenmanszaak
In Nederland hebben veel kleine bedrijven de vorm van een
eenmanszaak. Het opzetten van zo’n zaak is eenvoudig en de
bedrijfsvoering is overzichtelijk, terwijl er geen juridische obstakels zijn.
Zzp’ers (zelfstandig zonder personeel) kiezen altijd voor een
eenmanszaak. Voor ondernemers met een eenmanszaak bestaat wel de
mogelijkheid om personeel aan te nemen. Voor de oprichting van een
eenmanszaak bestaan geen juridische formaliteiten. Het is wel verreist dat
zij worden ingeschreven in het handelsregister art. 5 sub b
Handelsregisterwet 2007. Dit register bevindt zich op het kantoor van
de Kamer van Koophandel:
- De belangrijkste gegevens van alle ondernemingen en
rechtspersonen van Nederland worden hier bewaard.
- Het is ook bedoeld om alle ondernemingen en rechtspersonen te
registreren, zodat de overheid efficiënter kan werken.
- Het houdt allerlei openbare registers bij. De belangrijkste is het
handelsregister waarin alle particuliere ondernemingen staan van
Nederland.
- Na algemene informatie is in het register ook vastgelegd welk
orgaan of welk persoon uit een onderneming bevoegd is de
onderneming te vertegenwoordigen en tot welk bedrag.
Bij de eenmanszaak is geen scheiding tussen het
ondernemingsvermogen en het privévermogen van de
, ondernemer. De ondernemer is hierdoor met zijn gehele vermogen
aansprakelijk voor alle schulden van de onderneming. Schuldeisers van
het bedrijf kunnen daarom ook aanspraak maken op het privévermogen.
Als de ondernemer is gehuwd, dan kunnen schuldeisers van de
onderneming het gezamenlijk vermogen van beide echtgenoten
aanspreken. Start een van de echtgenoten ten tijde van het huwelijk een
eenmanszaak, dan heeft dat tot gevolg dat die onderneming in de
gemeenschap valt art. 1:94 lid 2 BW. Dit kan worden voorkomen door
het opstellen van huwelijkse voorwaarden. In dat geval is alleen de
echtgenoot met de onderneming met zijn vermogen aansprakelijk.
2.2 De maatschap
Maatschap is een overeenkomst, waarbij twee of meerdere personen zich
verbinden om iets in gemeenschap te brengen, met het oogmerk om het
daaruit ontstaande voordeel met elkander te delen art. 7A:1655 BW.
Kort gezegd: de maatschap is een overeenkomst tussen de maten
(vennoten) om samen te werken en de winst uit die samenwerking te
delen. Het gaat om een samenwerkingsverband met een of meer mede-
ondernemers. Samen met de vennootschap onder firma (vof) en
commanditaire vennootschap (cv) wordt de maatschap tot de
personenvennootschappen gerekend.
De maatschap komt veel voor in het vrije beroep. Zij delen hun winst via
de maatschap en zij dragen gezamenlijk de kosten daarvan, zoals huur
van het kantoor en salaris voor het personeel.
- Notarissen
- Advocaten
- Architecten
- Accountants
Aan de totstandkoming van een maatschapsovereenkomst stelt de wet
geen bijzondere eisen. Er gelden de gewone vereisten voor het aangaan
van overeenkomsten en een maatschap moet worden ingeschreven in het
handelsregister. We onderscheiden 2 maatschappen:
- Stille maatschap treedt niet naar buiten in het economisch
verkeer en is dus als maatschap niet zichtbaar voor de buitenwereld.
- Openbare maatschap als de vennoten door het voeren van een
eigen naam met de maatschap aan het rechtsverkeer deelnemen.
Bijvoorbeeld advocaten die in een maatschap vaak met een
gemeenschappelijke naam naar buiten treden.
Zowel arbeid kan de inbreng van de vennoten ook bestaan uit geld,
goederen en genot van goederen art. 7A:1662 BW lid 1. Op deze manier
ontstaat in de maatschap vermogen. De openbare maatschap heeft een
afgescheiden vermogen. Het vermogen kan apart worden gebruikt om
schuldeisers van de maatschap te betalen. Bij een stille maatschap is er
geen apart vermogen, dus schuldeisers kunnen alleen bij de vennoten
zelf aankloppen.
In het begin deelt iedere vennoot naar evenredigheid van zijn inbreng in
de winsten en verliezen van de maatschap. Het aandeel in winst en verlies