Geneesmiddelen bij ouderen
Deel 1
Overzicht:
- Ouderen: wie zijn ze?
- Geneesmiddelengebruik bij ouderen
- Geneesmiddelen bij ouderen: maatwerk
o Geriatrische syndromen
o ADE’s (adverse drug event)
- Rol van de apotheker
o Individuele medicatievoorbereiding / medicatieschema / ...
o Medication review
o Medisch Farmaceutisch Overleg
Doelstellingen:
- Inzicht in factoren die problemen in medicatiegebruik bij ouderen kunnen verklaren •
- Medicatieprofielen van ouderen kritisch kunnen bekijken, en voorstellen van aanpak
kunnen formuleren
Ouderen: wie zijn ze?
Hoe ouder worden?
- Wat lijkt het ideale scenario?
1
,Frailty:
- Groep met kwetsbare ouderen, hogere zorgnood
- Je herstelt moeilijker van stressoren (reserve is beperkt)
- Typisch voorbeeld: UWI (urineweginfectie)→ delier → onvolledig herstel cognitie nadien
2 modellen (parameters om frailty in te schatten):
2
,Recap1:
- Vergrijzing
- Ouderen = snelst groeiend segment in de bevolking
- Quid aandeel “complex older adults?”
- Functionele reserve
- Frailty
Geneesmiddelengebruik bij ouderen
Algemene gegevens:
- 25 – 50 % van de geneesmiddelen wordt voorgeschreven aan 65-plussers
- ≥ 65 jaar en medicatie:
o 60 % mannen
o 70 % vrouwen
- ≥ 1 geneesmiddel
Geneesmiddelengebruik – leeftijd
- 39%van de geneesmiddelen worden gebruikt door personen ouder dan 70 jaar terwijl ze
12% van de bevolking uitmaken
➔ Daalt terug bij de oudste ouderen: zijn relatief gezond dus zouden
minder GM gebruiken
Geneesmiddelengebruik – WZC
- Welke geneesmiddelen worden meest voorgeschreven bij ouderen?
o Bloedverdunners, statines, diuretica, bèta blokkers, Ca/vit D,
benzo's, metformine, laxativa, PPI, psychofarmaca
Recap2:
- Veroudering → accumulatie van aandoeningen
- Volg de single-condition clinical practice guideline paradigm
o Als je enkel class IA aanbevelingen volgt, dan leidt dit sowieso tot …
POLYFARMACIE
- De oudere persoon is bijgevolg: gepolymediceerd
o Veelal voor (ooit) een correct indicatie
- Antitrombotica, PPI’s, antihypertensiva, puffers, etc.
3
, Geneesmiddelen bij ouderen: maatwerk
Geriatrische syndromen
- Van welke algemene, vage klachten, hebben ouderen vaak last?
o Infecties, incontinentie, slaapproblemen..
- Wat zijn frequent voorkomende problemen bij ouderen?
Kenmerken van aandoeningen bij ouderen:
- Symptomen:
o Vaag
o Weinig uitgesproken
o Atypisch Behandeling: ongebruikelijke respons &
o Ongemeld
o Gelijktijdige aantasting van Verhoogd risico op iatrogene symptomen
▪ Fysieke component
▪ Psychische component
▪ Sociale component
▪ Functionele component
- Evolutie:
o Snelle evolutie tot ernstige complicaties
o Onevenredig verlies van autonomie
▪ (bv delier na UWI (proportioneel veel sneller achteruit gaan dan verwacht
na infectie)
o Langzaam herstel
Ander metabolisme en excretie, polymedicatie, dubbel
ADVERSE DRUG EVENTS (ADE) gebruik, slikprobs, cognitieve probs
Gegevens: Overprescribing, misprescribing
- 15-30 % van ziekenhuisopnames door ADEs
(x 4 in vergelijking met jongere patiënten, globaal 5-10 %)
- 70-90 % vermijdbare ADEs
(24 % bij jongere patiënten)
(zie volgende les FT2)
Welke bijwerkingen?
- Welke ‘algemene’ bijwerkingen doen zich frequent voor bij ouderen?
o Acute verwardheid, uitdrogingsverschijnselen, bloedingen
(zie volgende les FT2)
4
Deel 1
Overzicht:
- Ouderen: wie zijn ze?
- Geneesmiddelengebruik bij ouderen
- Geneesmiddelen bij ouderen: maatwerk
o Geriatrische syndromen
o ADE’s (adverse drug event)
- Rol van de apotheker
o Individuele medicatievoorbereiding / medicatieschema / ...
o Medication review
o Medisch Farmaceutisch Overleg
Doelstellingen:
- Inzicht in factoren die problemen in medicatiegebruik bij ouderen kunnen verklaren •
- Medicatieprofielen van ouderen kritisch kunnen bekijken, en voorstellen van aanpak
kunnen formuleren
Ouderen: wie zijn ze?
Hoe ouder worden?
- Wat lijkt het ideale scenario?
1
,Frailty:
- Groep met kwetsbare ouderen, hogere zorgnood
- Je herstelt moeilijker van stressoren (reserve is beperkt)
- Typisch voorbeeld: UWI (urineweginfectie)→ delier → onvolledig herstel cognitie nadien
2 modellen (parameters om frailty in te schatten):
2
,Recap1:
- Vergrijzing
- Ouderen = snelst groeiend segment in de bevolking
- Quid aandeel “complex older adults?”
- Functionele reserve
- Frailty
Geneesmiddelengebruik bij ouderen
Algemene gegevens:
- 25 – 50 % van de geneesmiddelen wordt voorgeschreven aan 65-plussers
- ≥ 65 jaar en medicatie:
o 60 % mannen
o 70 % vrouwen
- ≥ 1 geneesmiddel
Geneesmiddelengebruik – leeftijd
- 39%van de geneesmiddelen worden gebruikt door personen ouder dan 70 jaar terwijl ze
12% van de bevolking uitmaken
➔ Daalt terug bij de oudste ouderen: zijn relatief gezond dus zouden
minder GM gebruiken
Geneesmiddelengebruik – WZC
- Welke geneesmiddelen worden meest voorgeschreven bij ouderen?
o Bloedverdunners, statines, diuretica, bèta blokkers, Ca/vit D,
benzo's, metformine, laxativa, PPI, psychofarmaca
Recap2:
- Veroudering → accumulatie van aandoeningen
- Volg de single-condition clinical practice guideline paradigm
o Als je enkel class IA aanbevelingen volgt, dan leidt dit sowieso tot …
POLYFARMACIE
- De oudere persoon is bijgevolg: gepolymediceerd
o Veelal voor (ooit) een correct indicatie
- Antitrombotica, PPI’s, antihypertensiva, puffers, etc.
3
, Geneesmiddelen bij ouderen: maatwerk
Geriatrische syndromen
- Van welke algemene, vage klachten, hebben ouderen vaak last?
o Infecties, incontinentie, slaapproblemen..
- Wat zijn frequent voorkomende problemen bij ouderen?
Kenmerken van aandoeningen bij ouderen:
- Symptomen:
o Vaag
o Weinig uitgesproken
o Atypisch Behandeling: ongebruikelijke respons &
o Ongemeld
o Gelijktijdige aantasting van Verhoogd risico op iatrogene symptomen
▪ Fysieke component
▪ Psychische component
▪ Sociale component
▪ Functionele component
- Evolutie:
o Snelle evolutie tot ernstige complicaties
o Onevenredig verlies van autonomie
▪ (bv delier na UWI (proportioneel veel sneller achteruit gaan dan verwacht
na infectie)
o Langzaam herstel
Ander metabolisme en excretie, polymedicatie, dubbel
ADVERSE DRUG EVENTS (ADE) gebruik, slikprobs, cognitieve probs
Gegevens: Overprescribing, misprescribing
- 15-30 % van ziekenhuisopnames door ADEs
(x 4 in vergelijking met jongere patiënten, globaal 5-10 %)
- 70-90 % vermijdbare ADEs
(24 % bij jongere patiënten)
(zie volgende les FT2)
Welke bijwerkingen?
- Welke ‘algemene’ bijwerkingen doen zich frequent voor bij ouderen?
o Acute verwardheid, uitdrogingsverschijnselen, bloedingen
(zie volgende les FT2)
4
