Methode van wetenschappelijk onderzoek
Les 2: Inleiding, Hypothesen formuleren
Handboek Hoofdstuk 1 (pp. 1-26)
Handboek Hoofdstuk 2 (pp. 44-48)
Niet wetenschappelijke methodes
1. Vasthoudendheid (tenacity)
- We accepteren informatie als waar, omdat het altijd al zo geweest is of omdat
bijgeloof de informatie ondersteunt
- Gebaseerd op gewoonte of bijgeloof
- We geloven iets omdat we het altijd al geloofd hebben, clichés (e.g.,
“tegengestelden trekken elkaar aan”)
- of omdat bepaalde overtuigingen worden voorgesteld als feiten (e.g., “een spiegel
breken levert 7 jaar ongeluk op”)
MAAR: info kan foutief zijn en het corrigeren is zeer moeilijk
2. intuïtie
- We accepteren informatie als waar, omdat dit “juist aanvoelt”
- Gebaseerd op buikgevoel, voorgevoel of instinct
- Snelle manier om vragen te beantwoorden
- Vaak gebruikt als we over geen enkele info beschikken
- Ethische vraagstukken of morele dilemma’s worden vaak opgelost met de
methode van intuïtie
- E.g., “ik voel aan dat mijn vriend een slechte dag heeft”
MAAR: geen enkele manier om accurate en foutieve info te onderscheiden
3. Autoriteit
- We accepteren informatie als waar, omdat de informatie afkomstig is van een
expert rond dat onderwerp
- Gebaseerd op vertrouwen in een autoriteit, expert
- Gevaar: we gaan niet meer kritisch nadenken, we gaan gewoon iemand
blindelings geloven
- Levert ook niet altijd accurate info op (die persoon kan het ook fout hebben, kan
gebiast zijn, kan een subjectieve opinie zijn, expertise wordt niet in vraag
gesteld,…)
4. Rationalisme
- Antwoorden zoeken door logisch te redeneren
- We vertrekken van een set gekende feiten of assumpties (= premissen) en
gebruiken logica om tot een conclusie of antwoord te komen
- Premissen altijd als waar beschouwen
- Voorbeeld:
1
,- Indien de premissen waar zijn en de gehanteerde logica is correct, dan is de
conclusie sowieso correct
- Let op: de rationale methode start pas NA de premissen
- Geen info verzameld, geen observaties, geen evidentie, etc. → gewoon er vanuit
gaan dat premissen juist zijn
- Vaak gebruikt om alternatieven logisch af te wegen, zonder alle mogelijkheden
ook daadwerkelijk uit te proberen (e.g., op de dag van een examen is je auto stuk:
wat zijn mogelijke alternatieven om tijdig op het examen te geraken?)
- MAAR:
o Alles valt of staat bij de juistheid van de premissen (e.g., een
angstaanjagende ervaring met een hond veroorzaakt angst voor honden in
de toekomst → is dat wel echt zo)
o Alles valt of staat bij de juistheid van het logisch redeneren, maar we zijn
niet zo goed in logisch redeneren als mens
5. Empirie
- Antwoorden zoeken door directe observatie of directe sensorische ervaring
- “Alle kennis wordt verworven door de zintuigen”
- E.g., “in de zomer is het warmer dan in de winter”
- Veel antwoorden zijn beschikbaar door de wereld rond ons te observeren
MAAR:
o Onze waarneming en interpretatie van de wereld rond ons zijn niet altijd
correct
o Sensorische ervaring kan ons misleiden (e.g., visuele illusies)
o Invloed van voorkennis, verwachtingen, gevoelens, overtuigingen op
perceptie → zorgt voor problemen
o Misinterpretatie van sensorische ervaring → zorgt voor problemen
o Kost tijd: met de empirische methode ga je bij een probleem verschillende
oplossingen uitproberen (<-> rationele methode) = trial-and-error
o Kan gevaarlijk zijn (e.g., zijn deze paddenstoelen eetbaar of giftig?)
2
,Quiz:
- Een student gelooft dat zijn examen beter zal zijn als hij zijn gelukssokken draagt
o Empirie
o Vasthoudendheid (tenacity)
o Autoriteit
o Geloof
- Vooraleer je op restaurant gaat, zoek je het adres van het restaurant op via google
o Empirie
o Autoriteit
o Rationele methode
o Intuïtie
- Vorig jaar waren Tim en zijn vriend jack beiden te klein om op de achtbaan te
mogen. Jack ging dit jaar terug en mocht wel op de achtbaan. Tim weet dat hij
groter is dan Jack dus hij weet dus dat hij er nu ook op zal mogen.
o Autoriteit
o Empirie
o Rationele methode
o Vasthoudendheid (tenacity)
Wetenschappelijke methode
= Manier om kennis te vergaren waarbij specifieke vragen geformuleerd
worden en er vervolgens systematisch naar antwoorden gezocht wordt
- Bevat verschillende elementen van de niet-wetenschappelijke methoden
- Deze combinatie tracht de beperkingen van individuele methoden te vermijden
- Doel = zo accuraat mogelijke antwoorden bekomen
- Bevat verschillende stappen
1. Observatie van gedrag of andere fenomenen
o Trekt je aandacht, roept vragen op
o Vaak informeel, natuurlijk, niet gepland, niet systematisch
3
, o Direct of indirect
o bv: Stephens, Atkins & Kingston (2009) merkten op dat ze
vloeken telkens ze pijn ervaren → directe observatie
o bv. je leest ergens dat mensen vloeken als ze pijn hebben en je
wil dat onderzoeken → indirecte observatie
o Vaak worden de observaties gegeneraliseerd → inductie: op basis van
enkele observaties wordt een algemene conclusie bereikt
o bv: vloeken is een gebruikelijke, bijna universele, reactie op pijn
2. Hypothese
o Je observaties kunnen beïnvloed worden door verschillende variabelen
en kunnen de observatie (deels) verklaren
➔ Bv. vloeken door pijn (enkel in aanwezigheid van
anderen, acute of chronische pijn, persoonlijkheid, etc.)
o Selecteer één van de mogelijke verklaringen voor de observatie die je
gaat evalueren in een wetenschappelijke studie = HYPOTHESE
o Bevat een beschrijving/verklaring van een relatie tussen variabelen
o Andere mogelijke verklaringen worden niet ontkend, maar (voorlopig)
niet opgenomen
o Geen definitieve verklaring, maar een mogelijke, voorlopige verklaring
die getest en kritisch geëvalueerd moet worden
o Voorbeeld van een hypothese: vloeken is een gebruikelijke reactie op
pijn omdat het vloeken de ervaring van pijn wijzigt en de ervaren
intensiteit van de pijn vermindert
3. Predicties vormen
o Hypothese toepassen op een specifieke, observeerbare situatie
o Eén hypothese kan aanleiding geven tot verschillende predicties
o Elke predictie verwijst naar een specifieke situatie/gebeurtenis die kan
gemeten en geobserveerd worden
o Predicties moeten toetsbaar zijn: het moet mogelijk zijn om de
predictie te ondersteunen of weerleggen obv observaties
o We vormen predicties op basis van deductie: op basis van een
algemene stelling bereiken we conclusies over specifieke voorbeelden
o Deductie is een logisch proces (rationele methode)
o Hypothese bv: vloeken is een gebruikelijke reactie op pijn omdat het
vloeken de ervaring van pijn wijzigt en de ervaren intensiteit van de pijn
vermindert
o Predictie 1: participanten zouden minder responsief moeten zijn voor
pijn wanneer ze vloeken dan wanneer ze niet vloeken
o Predictie 2: participanten zouden een verhoogde pijntolerantie moeten
hebben wanneer ze vloeken dan wanneer ze niet vloeken
4
Les 2: Inleiding, Hypothesen formuleren
Handboek Hoofdstuk 1 (pp. 1-26)
Handboek Hoofdstuk 2 (pp. 44-48)
Niet wetenschappelijke methodes
1. Vasthoudendheid (tenacity)
- We accepteren informatie als waar, omdat het altijd al zo geweest is of omdat
bijgeloof de informatie ondersteunt
- Gebaseerd op gewoonte of bijgeloof
- We geloven iets omdat we het altijd al geloofd hebben, clichés (e.g.,
“tegengestelden trekken elkaar aan”)
- of omdat bepaalde overtuigingen worden voorgesteld als feiten (e.g., “een spiegel
breken levert 7 jaar ongeluk op”)
MAAR: info kan foutief zijn en het corrigeren is zeer moeilijk
2. intuïtie
- We accepteren informatie als waar, omdat dit “juist aanvoelt”
- Gebaseerd op buikgevoel, voorgevoel of instinct
- Snelle manier om vragen te beantwoorden
- Vaak gebruikt als we over geen enkele info beschikken
- Ethische vraagstukken of morele dilemma’s worden vaak opgelost met de
methode van intuïtie
- E.g., “ik voel aan dat mijn vriend een slechte dag heeft”
MAAR: geen enkele manier om accurate en foutieve info te onderscheiden
3. Autoriteit
- We accepteren informatie als waar, omdat de informatie afkomstig is van een
expert rond dat onderwerp
- Gebaseerd op vertrouwen in een autoriteit, expert
- Gevaar: we gaan niet meer kritisch nadenken, we gaan gewoon iemand
blindelings geloven
- Levert ook niet altijd accurate info op (die persoon kan het ook fout hebben, kan
gebiast zijn, kan een subjectieve opinie zijn, expertise wordt niet in vraag
gesteld,…)
4. Rationalisme
- Antwoorden zoeken door logisch te redeneren
- We vertrekken van een set gekende feiten of assumpties (= premissen) en
gebruiken logica om tot een conclusie of antwoord te komen
- Premissen altijd als waar beschouwen
- Voorbeeld:
1
,- Indien de premissen waar zijn en de gehanteerde logica is correct, dan is de
conclusie sowieso correct
- Let op: de rationale methode start pas NA de premissen
- Geen info verzameld, geen observaties, geen evidentie, etc. → gewoon er vanuit
gaan dat premissen juist zijn
- Vaak gebruikt om alternatieven logisch af te wegen, zonder alle mogelijkheden
ook daadwerkelijk uit te proberen (e.g., op de dag van een examen is je auto stuk:
wat zijn mogelijke alternatieven om tijdig op het examen te geraken?)
- MAAR:
o Alles valt of staat bij de juistheid van de premissen (e.g., een
angstaanjagende ervaring met een hond veroorzaakt angst voor honden in
de toekomst → is dat wel echt zo)
o Alles valt of staat bij de juistheid van het logisch redeneren, maar we zijn
niet zo goed in logisch redeneren als mens
5. Empirie
- Antwoorden zoeken door directe observatie of directe sensorische ervaring
- “Alle kennis wordt verworven door de zintuigen”
- E.g., “in de zomer is het warmer dan in de winter”
- Veel antwoorden zijn beschikbaar door de wereld rond ons te observeren
MAAR:
o Onze waarneming en interpretatie van de wereld rond ons zijn niet altijd
correct
o Sensorische ervaring kan ons misleiden (e.g., visuele illusies)
o Invloed van voorkennis, verwachtingen, gevoelens, overtuigingen op
perceptie → zorgt voor problemen
o Misinterpretatie van sensorische ervaring → zorgt voor problemen
o Kost tijd: met de empirische methode ga je bij een probleem verschillende
oplossingen uitproberen (<-> rationele methode) = trial-and-error
o Kan gevaarlijk zijn (e.g., zijn deze paddenstoelen eetbaar of giftig?)
2
,Quiz:
- Een student gelooft dat zijn examen beter zal zijn als hij zijn gelukssokken draagt
o Empirie
o Vasthoudendheid (tenacity)
o Autoriteit
o Geloof
- Vooraleer je op restaurant gaat, zoek je het adres van het restaurant op via google
o Empirie
o Autoriteit
o Rationele methode
o Intuïtie
- Vorig jaar waren Tim en zijn vriend jack beiden te klein om op de achtbaan te
mogen. Jack ging dit jaar terug en mocht wel op de achtbaan. Tim weet dat hij
groter is dan Jack dus hij weet dus dat hij er nu ook op zal mogen.
o Autoriteit
o Empirie
o Rationele methode
o Vasthoudendheid (tenacity)
Wetenschappelijke methode
= Manier om kennis te vergaren waarbij specifieke vragen geformuleerd
worden en er vervolgens systematisch naar antwoorden gezocht wordt
- Bevat verschillende elementen van de niet-wetenschappelijke methoden
- Deze combinatie tracht de beperkingen van individuele methoden te vermijden
- Doel = zo accuraat mogelijke antwoorden bekomen
- Bevat verschillende stappen
1. Observatie van gedrag of andere fenomenen
o Trekt je aandacht, roept vragen op
o Vaak informeel, natuurlijk, niet gepland, niet systematisch
3
, o Direct of indirect
o bv: Stephens, Atkins & Kingston (2009) merkten op dat ze
vloeken telkens ze pijn ervaren → directe observatie
o bv. je leest ergens dat mensen vloeken als ze pijn hebben en je
wil dat onderzoeken → indirecte observatie
o Vaak worden de observaties gegeneraliseerd → inductie: op basis van
enkele observaties wordt een algemene conclusie bereikt
o bv: vloeken is een gebruikelijke, bijna universele, reactie op pijn
2. Hypothese
o Je observaties kunnen beïnvloed worden door verschillende variabelen
en kunnen de observatie (deels) verklaren
➔ Bv. vloeken door pijn (enkel in aanwezigheid van
anderen, acute of chronische pijn, persoonlijkheid, etc.)
o Selecteer één van de mogelijke verklaringen voor de observatie die je
gaat evalueren in een wetenschappelijke studie = HYPOTHESE
o Bevat een beschrijving/verklaring van een relatie tussen variabelen
o Andere mogelijke verklaringen worden niet ontkend, maar (voorlopig)
niet opgenomen
o Geen definitieve verklaring, maar een mogelijke, voorlopige verklaring
die getest en kritisch geëvalueerd moet worden
o Voorbeeld van een hypothese: vloeken is een gebruikelijke reactie op
pijn omdat het vloeken de ervaring van pijn wijzigt en de ervaren
intensiteit van de pijn vermindert
3. Predicties vormen
o Hypothese toepassen op een specifieke, observeerbare situatie
o Eén hypothese kan aanleiding geven tot verschillende predicties
o Elke predictie verwijst naar een specifieke situatie/gebeurtenis die kan
gemeten en geobserveerd worden
o Predicties moeten toetsbaar zijn: het moet mogelijk zijn om de
predictie te ondersteunen of weerleggen obv observaties
o We vormen predicties op basis van deductie: op basis van een
algemene stelling bereiken we conclusies over specifieke voorbeelden
o Deductie is een logisch proces (rationele methode)
o Hypothese bv: vloeken is een gebruikelijke reactie op pijn omdat het
vloeken de ervaring van pijn wijzigt en de ervaren intensiteit van de pijn
vermindert
o Predictie 1: participanten zouden minder responsief moeten zijn voor
pijn wanneer ze vloeken dan wanneer ze niet vloeken
o Predictie 2: participanten zouden een verhoogde pijntolerantie moeten
hebben wanneer ze vloeken dan wanneer ze niet vloeken
4
