functionalisme
,sociaal realisme
chicago school (Shaw & Mckay)
sociaal darwinisme (Spencer & Galton)
sociobiologie (Wilson)
evolutionaire psychologie
gedragsecologie
italiaanse school (Lombroso)
klassieke school (Bentham & Beccaria)
kritische criminologie
levensloopcriminologie (Sampson & Laub)
statische theorieën
dynamische theorieën
biologische theorieën
conservatieve criminologie
genetische theorieën
institutionele criminologie - marxisme (Messner & Rosenfield)
→
🔹 Functionalisme
, ● Criminaliteit is normaal en onvermijdelijk in elke samenleving.
● Heeft een functie: bevestigt normen, bevordert sociale verandering.
● Afwijking laat zien waar grenzen liggen.
● Belangrijk: te weinig criminaliteit = stagnatie.
● 🔑 Naam: Émile Durkheim
🔹 Sociaal realisme
● Criminaliteit is een reëel maatschappelijk probleem, niet alleen een sociale constructie.
● Focus op slachtoffers, vooral in lagere klassen.
● Pleit voor praktisch beleid i.p.v. puur theoretische verklaringen.
● Reactie op kritische criminologie
🔹 Chicago School (Shaw & McKay)
● Criminaliteit wordt verklaard door sociale desorganisatie.
● Hoge criminaliteit in buurten met:
○ Armoede
○ Etnische diversiteit
○ Hoge verhuismobiliteit
● Criminaliteit = eigenschap van de wijk, niet van het individu.
● 🔑 Begrip: concentrische zones
🔹 Sociaal darwinisme (Spencer & Galton)
● Samenleving volgt het principe van “survival of the fittest”.
● Criminaliteit komt door erfelijke inferioriteit.
● Tegen sociale interventie (“natuurlijke selectie”).
● ⚠️
Wordt tegenwoordig als onwetenschappelijk en ethisch problematisch gezien.
🔹 Sociobiologie (Edward O. Wilson)
● Gedrag, inclusief criminaliteit, is deels biologisch geëvolueerd.
● Focus op genetisch voordeel en overleving.
● Basis voor latere evolutionaire theorieën.
● Geen determinisme, maar aanleg + omgeving
🔹 Evolutionaire psychologie
● Menselijk gedrag is gevormd door evolutionaire aanpassing.
● Criminaliteit kan een adaptieve strategie zijn (bv. status, middelen).
● Verklaart verschillen tussen mannen en vrouwen.
● 🔑 Begrippen: seksuele selectie, adaptaties
, 🔹 Gedragsecologie
● Gedrag is flexibel en afhankelijk van omgeving.
● Criminaliteit ontstaat wanneer het kosten-batenvoordeel oplevert.
● Context en omstandigheden staan centraal.
● Verwant aan rationele keuzetheorie.
🔹 Italiaanse School (Cesare Lombroso)
● Criminaliteit is aangeboren.
● Criminelen zijn atavistisch (terugval naar primitief stadium).
● Herkenbaar aan lichamelijke kenmerken.
● ⚠️
Historisch belangrijk, wetenschappelijk achterhaald.
Italiaan se sch ool (meten is weten, aan lichaam)
→ is aan lichaam te zien of je eerder criminaliteit pleegt (geboren crimineel)?
Positivism e
· wetenschappelijke methode (observeren/meten)
Menselijk gedrag product van:
· natuurlijke invloeden (determinisme), ipv spirituele krachten of vrije wil (klassieke
school)
· inzicht door herhaalde observatie, meten en delen van informatie
Groei beschikbare gegevens:
· opkomst sociale statistiek (volkstellingen, levensverwachtingstabellen)
· wetenschappelijke kennis leidt tot een betere wereld (positief → positivisme)
Criminaliteit als gedrag wat niet meer past bij ontwikkelingsniveau van de samenleving
→ verantwoordelijkheid gedr ag bij in dividu , onderontwikkeld en daarom arm (lombroso)
Verschuiving kennisvraag + ander antwoord op het probleem
Ratio, klassieke school: reactie op willekeur
● iedereen gelijk
Positivisme, italiaanse school: reactie op tegenstellingen
,sociaal realisme
chicago school (Shaw & Mckay)
sociaal darwinisme (Spencer & Galton)
sociobiologie (Wilson)
evolutionaire psychologie
gedragsecologie
italiaanse school (Lombroso)
klassieke school (Bentham & Beccaria)
kritische criminologie
levensloopcriminologie (Sampson & Laub)
statische theorieën
dynamische theorieën
biologische theorieën
conservatieve criminologie
genetische theorieën
institutionele criminologie - marxisme (Messner & Rosenfield)
→
🔹 Functionalisme
, ● Criminaliteit is normaal en onvermijdelijk in elke samenleving.
● Heeft een functie: bevestigt normen, bevordert sociale verandering.
● Afwijking laat zien waar grenzen liggen.
● Belangrijk: te weinig criminaliteit = stagnatie.
● 🔑 Naam: Émile Durkheim
🔹 Sociaal realisme
● Criminaliteit is een reëel maatschappelijk probleem, niet alleen een sociale constructie.
● Focus op slachtoffers, vooral in lagere klassen.
● Pleit voor praktisch beleid i.p.v. puur theoretische verklaringen.
● Reactie op kritische criminologie
🔹 Chicago School (Shaw & McKay)
● Criminaliteit wordt verklaard door sociale desorganisatie.
● Hoge criminaliteit in buurten met:
○ Armoede
○ Etnische diversiteit
○ Hoge verhuismobiliteit
● Criminaliteit = eigenschap van de wijk, niet van het individu.
● 🔑 Begrip: concentrische zones
🔹 Sociaal darwinisme (Spencer & Galton)
● Samenleving volgt het principe van “survival of the fittest”.
● Criminaliteit komt door erfelijke inferioriteit.
● Tegen sociale interventie (“natuurlijke selectie”).
● ⚠️
Wordt tegenwoordig als onwetenschappelijk en ethisch problematisch gezien.
🔹 Sociobiologie (Edward O. Wilson)
● Gedrag, inclusief criminaliteit, is deels biologisch geëvolueerd.
● Focus op genetisch voordeel en overleving.
● Basis voor latere evolutionaire theorieën.
● Geen determinisme, maar aanleg + omgeving
🔹 Evolutionaire psychologie
● Menselijk gedrag is gevormd door evolutionaire aanpassing.
● Criminaliteit kan een adaptieve strategie zijn (bv. status, middelen).
● Verklaart verschillen tussen mannen en vrouwen.
● 🔑 Begrippen: seksuele selectie, adaptaties
, 🔹 Gedragsecologie
● Gedrag is flexibel en afhankelijk van omgeving.
● Criminaliteit ontstaat wanneer het kosten-batenvoordeel oplevert.
● Context en omstandigheden staan centraal.
● Verwant aan rationele keuzetheorie.
🔹 Italiaanse School (Cesare Lombroso)
● Criminaliteit is aangeboren.
● Criminelen zijn atavistisch (terugval naar primitief stadium).
● Herkenbaar aan lichamelijke kenmerken.
● ⚠️
Historisch belangrijk, wetenschappelijk achterhaald.
Italiaan se sch ool (meten is weten, aan lichaam)
→ is aan lichaam te zien of je eerder criminaliteit pleegt (geboren crimineel)?
Positivism e
· wetenschappelijke methode (observeren/meten)
Menselijk gedrag product van:
· natuurlijke invloeden (determinisme), ipv spirituele krachten of vrije wil (klassieke
school)
· inzicht door herhaalde observatie, meten en delen van informatie
Groei beschikbare gegevens:
· opkomst sociale statistiek (volkstellingen, levensverwachtingstabellen)
· wetenschappelijke kennis leidt tot een betere wereld (positief → positivisme)
Criminaliteit als gedrag wat niet meer past bij ontwikkelingsniveau van de samenleving
→ verantwoordelijkheid gedr ag bij in dividu , onderontwikkeld en daarom arm (lombroso)
Verschuiving kennisvraag + ander antwoord op het probleem
Ratio, klassieke school: reactie op willekeur
● iedereen gelijk
Positivisme, italiaanse school: reactie op tegenstellingen
