Nomologisch netwerk
1. Theoretisch bewijs (Theoretical Evidence) 5. Genetisch bewijs (Genetic Evidence)
Dit kijkt naar de logica achter de adaptatie via Dit richt zich op de erfelijkheid van kenmerken via
evolutionaire biologie, selectiedrukken en gedragsgenetica, moleculaire genetica en gen-
wiskundige modellen zoals speltheorie. mapping.
• Tip: Focus op de logische noodzaak. Vraag • Tip: Benadruk de overerfbaarheid. Gebruik
jezelf af: "Waarom zou natuurlijke selectie dit bewijs uit tweelingstudies of verwijs naar
kenmerk bevorderen?" Gebruik termen als speci eke genetische variaties om aan te
kosten-batenanalyse of selectiedruk. tonen dat het kenmerk in het DNA verankerd
2. Psychologisch bewijs (Psychological Evidence) zit.
Dit omvat data uit gedragstests, enquêtes en 6. Fylogenetisch bewijs (Phylogenetic Evidence)
onderzoek naar de speci citeit van cognitieve of Vergelijkt de mens met andere diersoorten
emotionele systemen. (ethologie), primaten of onze fossiele voorouders
• Tip: Verwijs naar hoe mensen denken of (paleontologie).
voelen. Gebruik termen als hard-wired, • Tip: Maak de vergelijking met verwanten.
mentale modules of universele emoties om Zeg: "Dit kenmerk zien we ook bij
aan te tonen dat het gedrag een diepe chimpansees" of "Dit ontstond toen de
psychologische basis heeft. mensachtigen rechtop gingen lopen".
3. Medisch bewijs (Medical Evidence) 7. Jager-verzamelaar bewijs (Hunter-Gatherer
Kijkt naar de impact van de adaptatie op fysieke en Evidence)
mentale gezondheid, vruchtbaarheid (fertility) en Kijkt naar culturele antropologie en menselijke
sterftecijfers. gedragsecologie binnen de context van onze
• Tip: Koppel de theorie aan overleving of evolutionaire geschiedenis (de EEA).
voortplanting. Zeg bijvoorbeeld: "Dit • Tip: Gebruik de oertijd als referentiekader.
kenmerk verlaagt de mortaliteit" of "verhoogt Verwijs naar data van moderne groepen
de reproductieve waarde". zoals de Hadza om te laten zien dat het
4. Fysiologisch bewijs (Physiological Evidence) gedrag adaptief was in onze oorspronkelijke
Onderzoekt de biologische 'hardware', zoals leefomgeving.
neuroanatomische structuren, neurotransmitters, 8. Cross-cultural bewijs (Cross-Cultural Evidence)
hormonen en fysieke morfologie. Onderzoekt of een kenmerk universeel is over
• Tip: Noem de fysieke bron. Verwijs naar verschillende culturen en ecologieën heen.
speci eke hormonen (zoals testosteron) of • Tip: Zoek naar menselijke universalia. Als
hersengebieden om de theorie te 'aarden' in een gedrag overal ter wereld voorkomt,
de biologie. ongeacht de cultuur, is dat een krachtig
signaal voor een geëvolueerde adaptatie
1
fi fi
, Evolutie & Gedrag Samenvatting
Inhoudsopgave
Nomologisch netwerk 1
Hoofdstuk 1: Evolution and Theories 4
Principes van evolutie 4
Ethologie 4
Comparatieve psychologie 4
Behaviorisme 4
Cognitivisme 5
Evolutionaire psychologie 5
Gedragsecologie 5
Sociologie 5
Hoofdstuk 2: Foundations of Darwinian Psychology 6
Nurturists vs Darwin 6
Naturalistic fallacy - psychologie 6
Adaptatie 6
Genetisch vs adaptief gedrag herkenen 7
Darwins theorieën 7
Theorieën over gedrag 7
Theorie tness verhogen door dieren 7
Het brein in modaliteiten (massive modularity) 7
Reverse engineering en adaptive thinking 7
Hoofdstuk 3: Natuurlijke selectie en altruïsme 8
Evolutietheorie van Darwin 8
Evolutie door natuurlijke selectie 8
Lamarckisme 8
Genetische basis van ‘overerving fenotype’ 8
Erfelijkheid 8
Altruisme 8
Inclusive tness theorie (Hamilton’s rule) 9
Hoofdstuk 4: Seksuele selectie 10
De Basis: Waarom Seks en Twee Seksen? 10
De Seksratio (Ronald Fisher) 10
Seksuele Selectie: Oorzaak en Mechanisme 10
Cues and signals bij seksuele selectie 10
Strategieën en Investering (Trivers & Bateman) 10
Waarom kiezen vrouwen? (Honest Signals) 10
Hoofdstuk 5: Evolutie van primaten 11
Evolutionaire systematiek 11
Onderscheid gedrag primaat en de mens 11
Speci catie 11
Oorsprong van Homo sapiens 11
Hoofdstuk 6: Evolutie van Homo Sapiens 12
Bipedalism 12
Haarloosheid 12
E ciente handen en tool use 12
Samenwerking 12
Hersengrootte en intelligentie 12
Theorieën over breingroei 13
Allo-parenting 13
Taal 13
Hoofdstuk 9: Cognition and Modularity 14
Theorieën over de vorming van brein en kennis 14
De modulariteit van de psyche 14
Domein-mechanismen en modules 15
Module testen: cheater detection 15
Verschillende levels van modulariteit 15
Bias bij problemen oplossen 16
Hoofdstuk 10: Emoties 17
Concept van emoties 17
Theorieën over emoties 17
Mentale stoornissen 17
Ancestral neutrality 18
Balancing selection 18
Polygenic mutation-selection balance hypothesis 18
Emoties 18
Homologie: Emoties als adaptaties 19
Universaliteit 19
Neurofysiologie 19
Tegenspraak op emoties als adaptatie (Barret) 19
Hoofdstuk 11: Altruïsme en cooperation 21
Vormen van sociaal gedrag 21
Expected utility maximisation theory (EUM) 21
2
ffi fi fifi
, Speltheorie 22
Gevangenendilemma 22
Evolutionarily stable strategy (ESS) 22
Berekeningen met evolutionaire speltheorie 23
Hoofdstuk 12: Con ict en misdaad 24
Ouderlijk altruïsme 24
Infanticide en Cinderella Syndrome 24
Criminaliteit bij jongen mannen 24
Seksuele Con icten 25
Hoofdstuk 13: Human Sexual Behavior 26
Seksuele systemen 26
Dimor sme 26
Evolutie van monogamie 26
Hoofdstuk 14: Human Mate Choice 28
Partnerkeuze 28
Supernormale stimulus 28
Extra pair copulation theory 28
Hoofdstuk 15: Facial Attractiveness 29
Fysieke aantrekkelijkheid 29
Neotenie 29
Biologische nadelen van testosteron 29
MHC-systeem 29
Imprinting 29
Paradox: Seksuele imprinting vs Inteeltvermijding 30
Hoofdstuk 16: The Paradox of Homosexuality 31
Genetische basis en erfelijkheid 31
Indirecte tness 31
Seksuele antagonistische selectie 31
Hoofdstuk 17: Voorkomen van incest en het Westermarck E ect 32
Incest 32
Westermarck e ect 32
Coe cient of inbreeding (COI) 32
Incest vermijding bij primaten 32
Hoofdstuk 18: Darwinian Medicine 33
1. Natuurlijke selectie te langzaam 33
2. Iteratief proces (adaptief landschap) van natuurlijke selectie 33
3. Gene selectionism 34
Rudimentaire structuren 34
Gevaren van seksuele selectie (trade-o s) 34
Verdedigingsmechanismen 34
Obstetrical dilemma hypothese 34
Plasticiteit door natuurlijke selectie 35
Hoofdstuk 19: Three cases studies in Evolution and Health 36
1. Dieet en Gezondheid: De Evolutionaire Mismatch 36
2. Kanker: Een Con ict tussen Selectieniveaus 36
3. Mentale Stoornissen: Het Paradox van Erfelijkheid 36
Hoofdstuk 20: The Evolution of Culture 37
Culturele evolutie 37
Adaptatie door cultuur 37
Gedragsverschillen tussen samenlevingen 37
Sociaal leren en conformisme 37
Gene-culture co-evolution 38
Gen-cultuur interacties 38
Memes 38
Dual inheritance theories 39
Extended phenotype 39
Hoofdstuk 21: Ethiek 41
Visies op moraliteit: Hume, Kant en Darwin 41
Theorieën op moraliteit 41
Onderzoek naar moraliteit 41
3
ffi fi fi flff fl fl ff ff
, Hoofdstuk 1: Evolution and Theories
Begrippen:
• Behaviourism • Ontogeny
• Environment of evolutionair adaptedness (EEA) • Paradigm
• Environmentalism • Positivism
• Fitness • Ultimate causato
• Fixed action pattern • Proximate cause
Principes van evolutie
Evolutie beschrijven in:
1. Genenpool; veranderingen in de genenpool zorgen voor fenotypische verandering die te zien zijn in de nakomelingen
2. Reproductief succes; correlatie tussen evolutionair voordeel en reproductief succes
Aannames van evolutie:
1. Menselijke psyche bestaat uit vele adaptaties (voedsel / partner vinden, etc.) —> natuurlijke instincten
2. Adaptaties gevormd door natuurlijke selectie
3. Adaptaties zijn functioneel gespecialiseerd
Ethologie
= onderzoek naar diergedrag; soorten in het wild vergelijken
Generaliseerbaarheid is hoog (dieren leven in het wild)
Belang van evolutionaire verwantschappen tussen soorten
Theorieën van ethologie:
1. Gedrag van dieren kan begrepen worden door mentale concepten (mechanismen) van de mens
2. Begrip van diergedrag wordt gebruikt om de mens beter te begrijpen
Concepten uit ethologie:
Instinct is een xed action pattern = een patroon van gedrag dat getriggerd wordt door een externe stimulus
• instincten verschillen per soort
• gevormd uit natuurlijke selectie
Tinbergens vier ‘whys’ van diergedrag
in het kort:
• mechanisme (causation)
• ontwikkeling (ontogeny)
• evolutie
• functie
Comparatieve psychologie
= onderzoekt de reacties van dieren (output) —> objectieve theorie
Vergelijking tussen diersoorten
Werd later behaviourisme
Theorie:
De menselijke psyche is geëvolueerd die we deels gemeenschappelijk met andere diersoorten hebben.
Concepten uit comparatieve psychologie:
Klassieke conditionering = het aanleren van gedrag (re ex) door koppeling met een prikkel
• VB. Pavlov
De hond kwijlt van nature bij het zien van eten (ongeconditioneerde respons). Als je elke keer dat je eten geeft een bel laat
rinkelen, gaat de hond uiteindelijk al kwijlen bij enkel het geluid van de bel.
Behaviorisme
= onderzoekt observaties van gedrag mens en dier
Behaviorisme was anti-evolutie en -overerving
• negeren van eigenschappen zoals talent, temperament en mentale toestand
Concept uit behaviorisme:
Environmentalism waarbij je kinderen sociaal kan conditioneren (ze maken zoals je zelf wilde door ze te trainen via de
omgevingsfactoren)
Positivisme = een stelling kan alleen waar zijn als het gecontroleerd kan worden via wetenschap (negeren van religie)
Operante conditionering = leren door speci ek gedrag te belonen (kan positief of negatief)
• Skinner
4
fi fi fl
1. Theoretisch bewijs (Theoretical Evidence) 5. Genetisch bewijs (Genetic Evidence)
Dit kijkt naar de logica achter de adaptatie via Dit richt zich op de erfelijkheid van kenmerken via
evolutionaire biologie, selectiedrukken en gedragsgenetica, moleculaire genetica en gen-
wiskundige modellen zoals speltheorie. mapping.
• Tip: Focus op de logische noodzaak. Vraag • Tip: Benadruk de overerfbaarheid. Gebruik
jezelf af: "Waarom zou natuurlijke selectie dit bewijs uit tweelingstudies of verwijs naar
kenmerk bevorderen?" Gebruik termen als speci eke genetische variaties om aan te
kosten-batenanalyse of selectiedruk. tonen dat het kenmerk in het DNA verankerd
2. Psychologisch bewijs (Psychological Evidence) zit.
Dit omvat data uit gedragstests, enquêtes en 6. Fylogenetisch bewijs (Phylogenetic Evidence)
onderzoek naar de speci citeit van cognitieve of Vergelijkt de mens met andere diersoorten
emotionele systemen. (ethologie), primaten of onze fossiele voorouders
• Tip: Verwijs naar hoe mensen denken of (paleontologie).
voelen. Gebruik termen als hard-wired, • Tip: Maak de vergelijking met verwanten.
mentale modules of universele emoties om Zeg: "Dit kenmerk zien we ook bij
aan te tonen dat het gedrag een diepe chimpansees" of "Dit ontstond toen de
psychologische basis heeft. mensachtigen rechtop gingen lopen".
3. Medisch bewijs (Medical Evidence) 7. Jager-verzamelaar bewijs (Hunter-Gatherer
Kijkt naar de impact van de adaptatie op fysieke en Evidence)
mentale gezondheid, vruchtbaarheid (fertility) en Kijkt naar culturele antropologie en menselijke
sterftecijfers. gedragsecologie binnen de context van onze
• Tip: Koppel de theorie aan overleving of evolutionaire geschiedenis (de EEA).
voortplanting. Zeg bijvoorbeeld: "Dit • Tip: Gebruik de oertijd als referentiekader.
kenmerk verlaagt de mortaliteit" of "verhoogt Verwijs naar data van moderne groepen
de reproductieve waarde". zoals de Hadza om te laten zien dat het
4. Fysiologisch bewijs (Physiological Evidence) gedrag adaptief was in onze oorspronkelijke
Onderzoekt de biologische 'hardware', zoals leefomgeving.
neuroanatomische structuren, neurotransmitters, 8. Cross-cultural bewijs (Cross-Cultural Evidence)
hormonen en fysieke morfologie. Onderzoekt of een kenmerk universeel is over
• Tip: Noem de fysieke bron. Verwijs naar verschillende culturen en ecologieën heen.
speci eke hormonen (zoals testosteron) of • Tip: Zoek naar menselijke universalia. Als
hersengebieden om de theorie te 'aarden' in een gedrag overal ter wereld voorkomt,
de biologie. ongeacht de cultuur, is dat een krachtig
signaal voor een geëvolueerde adaptatie
1
fi fi
, Evolutie & Gedrag Samenvatting
Inhoudsopgave
Nomologisch netwerk 1
Hoofdstuk 1: Evolution and Theories 4
Principes van evolutie 4
Ethologie 4
Comparatieve psychologie 4
Behaviorisme 4
Cognitivisme 5
Evolutionaire psychologie 5
Gedragsecologie 5
Sociologie 5
Hoofdstuk 2: Foundations of Darwinian Psychology 6
Nurturists vs Darwin 6
Naturalistic fallacy - psychologie 6
Adaptatie 6
Genetisch vs adaptief gedrag herkenen 7
Darwins theorieën 7
Theorieën over gedrag 7
Theorie tness verhogen door dieren 7
Het brein in modaliteiten (massive modularity) 7
Reverse engineering en adaptive thinking 7
Hoofdstuk 3: Natuurlijke selectie en altruïsme 8
Evolutietheorie van Darwin 8
Evolutie door natuurlijke selectie 8
Lamarckisme 8
Genetische basis van ‘overerving fenotype’ 8
Erfelijkheid 8
Altruisme 8
Inclusive tness theorie (Hamilton’s rule) 9
Hoofdstuk 4: Seksuele selectie 10
De Basis: Waarom Seks en Twee Seksen? 10
De Seksratio (Ronald Fisher) 10
Seksuele Selectie: Oorzaak en Mechanisme 10
Cues and signals bij seksuele selectie 10
Strategieën en Investering (Trivers & Bateman) 10
Waarom kiezen vrouwen? (Honest Signals) 10
Hoofdstuk 5: Evolutie van primaten 11
Evolutionaire systematiek 11
Onderscheid gedrag primaat en de mens 11
Speci catie 11
Oorsprong van Homo sapiens 11
Hoofdstuk 6: Evolutie van Homo Sapiens 12
Bipedalism 12
Haarloosheid 12
E ciente handen en tool use 12
Samenwerking 12
Hersengrootte en intelligentie 12
Theorieën over breingroei 13
Allo-parenting 13
Taal 13
Hoofdstuk 9: Cognition and Modularity 14
Theorieën over de vorming van brein en kennis 14
De modulariteit van de psyche 14
Domein-mechanismen en modules 15
Module testen: cheater detection 15
Verschillende levels van modulariteit 15
Bias bij problemen oplossen 16
Hoofdstuk 10: Emoties 17
Concept van emoties 17
Theorieën over emoties 17
Mentale stoornissen 17
Ancestral neutrality 18
Balancing selection 18
Polygenic mutation-selection balance hypothesis 18
Emoties 18
Homologie: Emoties als adaptaties 19
Universaliteit 19
Neurofysiologie 19
Tegenspraak op emoties als adaptatie (Barret) 19
Hoofdstuk 11: Altruïsme en cooperation 21
Vormen van sociaal gedrag 21
Expected utility maximisation theory (EUM) 21
2
ffi fi fifi
, Speltheorie 22
Gevangenendilemma 22
Evolutionarily stable strategy (ESS) 22
Berekeningen met evolutionaire speltheorie 23
Hoofdstuk 12: Con ict en misdaad 24
Ouderlijk altruïsme 24
Infanticide en Cinderella Syndrome 24
Criminaliteit bij jongen mannen 24
Seksuele Con icten 25
Hoofdstuk 13: Human Sexual Behavior 26
Seksuele systemen 26
Dimor sme 26
Evolutie van monogamie 26
Hoofdstuk 14: Human Mate Choice 28
Partnerkeuze 28
Supernormale stimulus 28
Extra pair copulation theory 28
Hoofdstuk 15: Facial Attractiveness 29
Fysieke aantrekkelijkheid 29
Neotenie 29
Biologische nadelen van testosteron 29
MHC-systeem 29
Imprinting 29
Paradox: Seksuele imprinting vs Inteeltvermijding 30
Hoofdstuk 16: The Paradox of Homosexuality 31
Genetische basis en erfelijkheid 31
Indirecte tness 31
Seksuele antagonistische selectie 31
Hoofdstuk 17: Voorkomen van incest en het Westermarck E ect 32
Incest 32
Westermarck e ect 32
Coe cient of inbreeding (COI) 32
Incest vermijding bij primaten 32
Hoofdstuk 18: Darwinian Medicine 33
1. Natuurlijke selectie te langzaam 33
2. Iteratief proces (adaptief landschap) van natuurlijke selectie 33
3. Gene selectionism 34
Rudimentaire structuren 34
Gevaren van seksuele selectie (trade-o s) 34
Verdedigingsmechanismen 34
Obstetrical dilemma hypothese 34
Plasticiteit door natuurlijke selectie 35
Hoofdstuk 19: Three cases studies in Evolution and Health 36
1. Dieet en Gezondheid: De Evolutionaire Mismatch 36
2. Kanker: Een Con ict tussen Selectieniveaus 36
3. Mentale Stoornissen: Het Paradox van Erfelijkheid 36
Hoofdstuk 20: The Evolution of Culture 37
Culturele evolutie 37
Adaptatie door cultuur 37
Gedragsverschillen tussen samenlevingen 37
Sociaal leren en conformisme 37
Gene-culture co-evolution 38
Gen-cultuur interacties 38
Memes 38
Dual inheritance theories 39
Extended phenotype 39
Hoofdstuk 21: Ethiek 41
Visies op moraliteit: Hume, Kant en Darwin 41
Theorieën op moraliteit 41
Onderzoek naar moraliteit 41
3
ffi fi fi flff fl fl ff ff
, Hoofdstuk 1: Evolution and Theories
Begrippen:
• Behaviourism • Ontogeny
• Environment of evolutionair adaptedness (EEA) • Paradigm
• Environmentalism • Positivism
• Fitness • Ultimate causato
• Fixed action pattern • Proximate cause
Principes van evolutie
Evolutie beschrijven in:
1. Genenpool; veranderingen in de genenpool zorgen voor fenotypische verandering die te zien zijn in de nakomelingen
2. Reproductief succes; correlatie tussen evolutionair voordeel en reproductief succes
Aannames van evolutie:
1. Menselijke psyche bestaat uit vele adaptaties (voedsel / partner vinden, etc.) —> natuurlijke instincten
2. Adaptaties gevormd door natuurlijke selectie
3. Adaptaties zijn functioneel gespecialiseerd
Ethologie
= onderzoek naar diergedrag; soorten in het wild vergelijken
Generaliseerbaarheid is hoog (dieren leven in het wild)
Belang van evolutionaire verwantschappen tussen soorten
Theorieën van ethologie:
1. Gedrag van dieren kan begrepen worden door mentale concepten (mechanismen) van de mens
2. Begrip van diergedrag wordt gebruikt om de mens beter te begrijpen
Concepten uit ethologie:
Instinct is een xed action pattern = een patroon van gedrag dat getriggerd wordt door een externe stimulus
• instincten verschillen per soort
• gevormd uit natuurlijke selectie
Tinbergens vier ‘whys’ van diergedrag
in het kort:
• mechanisme (causation)
• ontwikkeling (ontogeny)
• evolutie
• functie
Comparatieve psychologie
= onderzoekt de reacties van dieren (output) —> objectieve theorie
Vergelijking tussen diersoorten
Werd later behaviourisme
Theorie:
De menselijke psyche is geëvolueerd die we deels gemeenschappelijk met andere diersoorten hebben.
Concepten uit comparatieve psychologie:
Klassieke conditionering = het aanleren van gedrag (re ex) door koppeling met een prikkel
• VB. Pavlov
De hond kwijlt van nature bij het zien van eten (ongeconditioneerde respons). Als je elke keer dat je eten geeft een bel laat
rinkelen, gaat de hond uiteindelijk al kwijlen bij enkel het geluid van de bel.
Behaviorisme
= onderzoekt observaties van gedrag mens en dier
Behaviorisme was anti-evolutie en -overerving
• negeren van eigenschappen zoals talent, temperament en mentale toestand
Concept uit behaviorisme:
Environmentalism waarbij je kinderen sociaal kan conditioneren (ze maken zoals je zelf wilde door ze te trainen via de
omgevingsfactoren)
Positivisme = een stelling kan alleen waar zijn als het gecontroleerd kan worden via wetenschap (negeren van religie)
Operante conditionering = leren door speci ek gedrag te belonen (kan positief of negatief)
• Skinner
4
fi fi fl
