Samenvatting Management
Hoofdstuk 1: Management & Prestatie
Managen in een concurrentiële wereld, uitdagingen in de bedrijfsomgeving
(De-)globalisering: Globalisering verwijst naar de toenemende interactie en integratie tussen mensen,
ondernemingen en overheden over de hele wereld. Ondernemingen evolueren hierdoor van een eerder
lokale naar een meer internationale of globale omgeving. Dit kan ook voordelig zijn voor kleinere
ondernemingen, omdat zij via internationale markten gemakkelijker nieuwe klanten, leveranciers en
partners kunnen bereiken. Door globalisering kan talent van overal ter wereld worden aangetrokken, maar
tegelijk kan ook de concurrentie uit verschillende landen komen. Deglobalisering verwijst naar de
omgekeerde beweging, waarbij landen en ondernemingen opnieuw meer lokaal of regionaal gaan werken
en minder afhankelijk proberen te worden van internationale markten en netwerken.
Technologische verandering: Technologische ontwikkeling heeft geleid tot verschillende golven van
digitalisering. Het internet heeft hierin een belangrijke rol gespeeld en kan op verschillende manieren
worden gebruikt: als online marktplaats waar vraag en aanbod samenkomen, als distributiekanaal voor
producten en diensten, en als plaats voor netwerking en het uitwisselen van informatie. Digitale
technologieën kunnen bovendien kosten verlagen, internationale handel vergemakkelijken en zo
globalisering verder versnellen.
Door digitalisering is er ook steeds meer data beschikbaar. Deze grote informatiestromen maken het
mogelijk om sneller te leren, patronen te herkennen en betere beslissingen te nemen. Technologie draagt
daardoor bij aan efficiëntere besluitvorming binnen organisaties.
De technologische ontwikkeling verloopt in opeenvolgende golven:
Internet → mobiel internet → artificiële intelligentie (AI) → …
Kennismanagement: Kennismanagement betekent dat een organisatie aanwezige kennis en informatie
verzamelt, deelt en op een nuttige manier gebruikt. Het doel is om nieuwe kennis en ideeën te
ontwikkelen, problemen tijdig te herkennen en oplossingen te vinden. Organisaties proberen zo hun
intellectuele kennis maximaal te benutten en daar een voordeel uit te halen.
Een kenniswerker is iemand die informatie en bestaande kennis op een juiste manier gebruikt om nieuwe
inzichten of kennis te ontwikkelen en problemen op te lossen. Voorbeelden zijn werknemers die veel
werken met analyse, expertise, creativiteit of gespecialiseerde kennis.
Kennismanagement gaat dus niet alleen over informatie zelf, maar ook over het vinden, delen en
gebruiken van expertise, vaardigheden, ervaring, visie en creativiteit. Daarnaast spelen relaties en
netwerken een belangrijke rol, omdat kennis vaak wordt verkregen door samenwerking en contact met
anderen.
Samenwerking over de grenzen heen: Organisaties moeten steeds vaker samenwerken over grenzen
heen. Hierbij kan een onderscheid worden gemaakt tussen samenwerking binnen de organisatie en
samenwerking met partijen buiten de organisatie.
-> Binnen de organisatie: Dit betekent dat verschillende departementen, divisies en andere
onderdelen van een organisatie goed met elkaar samenwerken. In plaats van dat elke afdeling
afzonderlijk werkt, worden kennis, middelen en ideeën tussen verschillende functies gedeeld.
Een T-shaped manager is hierbij belangrijk. Deze persoon beschikt horizontaal over brede kennis van
verschillende domeinen, waardoor hij of zij goed kan communiceren en samenwerken met mensen uit
andere functies. Tegelijk beschikt deze persoon verticaal over diepgaande, gespecialiseerde kennis van
één specifiek domein. Deze combinatie zorgt ervoor dat een T-shaped manager verbindingen kan leggen
1
,tussen verschillende onderdelen van de organisatie. Toyota is een voorbeeld van een organisatie waar
dergelijke samenwerking tussen functies sterk wordt benadrukt.
-> Buiten de organisatie: Organisaties kunnen ook voordeel halen uit kennis, ideeën en expertise
die buiten de eigen organisatie ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren via consultants,
leveranciers, externe partners of klanten. Door deze externe partijen te betrekken, hoeft een
onderneming niet alle kennis en innovatie zelf te ontwikkelen. Amazon is hiervan een voorbeeld,
omdat het bedrijf sterk gebruikmaakt van informatie en ideeën uit zijn netwerk van klanten,
leveranciers en andere externe partners.
Managen met het oog op concurrentievoordeel
De continuïteit van een onderneming kan worden beoordeeld aan de hand van verschillende
prestatiemaatstaven, zoals omzet, winst, marktaandeel, groei en klanttevredenheid. Om deze prestaties
op lange termijn te behouden en als onderneming succesvol te blijven, zijn er een aantal belangrijke
succesfactoren.
Innovatie: Innovatie is de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën, productieprocessen,
goederen en diensten, communicatievormen en leveringssystemen. Een onderneming moet zich
voortdurend aanpassen aan veranderingen in haar omgeving, zoals veranderende behoeften van
consumenten, technologische ontwikkelingen en nieuwe of bestaande concurrenten. Wie zich niet blijft
vernieuwen, loopt het risico zijn concurrentiepositie te verliezen. Een onderneming moet dus blijven
innoveren of uiteindelijk capituleren tegenover sterkere concurrenten.
De nood aan innovatie wordt onder andere versterkt door globalisering. Ondernemingen kunnen vandaag
leveranciers en producenten over de hele wereld bereiken die bepaalde producten of processen
goedkoper kunnen aanbieden. Om toch competitief te blijven, moet een onderneming door innovatie iets
kunnen aanbieden dat concurrenten niet of moeilijk kunnen aanbieden, bijvoorbeeld een beter product,
een efficiënter proces, een unieke technologie of een betere dienstverlening.
Kwaliteit: Kwaliteit verwijst naar de eigenschappen van een product of dienst en de mate waarin deze
beantwoorden aan de behoeften en verwachtingen van de klant. Het uiteindelijke doel is om een zo hoog
mogelijke waarde en uitmuntendheid voor de klant te bereiken. De manier waarop ondernemingen
kwaliteit meten en proberen te garanderen, is doorheen de tijd sterk geëvolueerd.
-> Vroeger: Kwaliteit werd vooral gezien als aantrekkelijkheid, betrouwbaarheid en een zo klein
mogelijk aantal gebreken. De nadruk lag op kwaliteitscontrole nadat het product volledig was
geproduceerd. Men controleerde dus het eindproduct en probeerde eventuele gebreken achteraf
te herstellen.
-> Vandaag: Tegenwoordig ligt de nadruk veel meer op het voorkomen van fouten voordat ze
ontstaan. Ondernemingen streven naar zero defects, waarbij het doel is om helemaal geen
gebreken te hebben. Kwaliteit wordt niet alleen gecontroleerd op het einde van het
productieproces, maar wordt geïntegreerd in alle fasen, vanaf de ontwerp- en designfase tot de
productie, levering en dienstverlening. Dit wordt Total Quality Management (TQM) genoemd.
Daarnaast streven ondernemingen naar continuous improvement: het voortdurend verbeteren van
producten, diensten en processen. Een bekende Japanse benadering hiervan is Kaizen, waarbij
voortdurend kleine verbeteringen worden doorgevoerd. Dit kan onder andere worden gerealiseerd door
goede samenwerking tussen werknemers en afdelingen en door problemen proactief, creatief en
systematisch op te lossen.
Dienstverlening: Dienstverlening betekent dat een onderneming de klant geeft wat hij wil of nodig heeft,
op het moment dat hij het nodig heeft. Goede dienstverlening draagt bij aan het comfort en de totale
beleving van de klant, zowel tijdens de aankoop als bij het gebruik van het product of de dienst. Het doel is
niet enkel om één verkoop te realiseren, maar om klanttevredenheid en vertrouwen op te bouwen en zo
een langdurige relatie met de klant te ontwikkelen.
2
,Snelheid: Snelheid heeft betrekking op de snelle en tijdige uitvoering van activiteiten, het reageren op
vragen of veranderingen en het leveren van producten en diensten. Klanten verwachten steeds vaker
snelle reacties, korte leveringstijden en een efficiënte dienstverlening. Snelheid is daarom een belangrijk
concurrentie-element. Een onderneming mag daarbij echter kwaliteit, kosten en andere behoeften van de
klant niet uit het oog verliezen. Snel werken heeft weinig waarde wanneer dit ten koste gaat van de
kwaliteit.
Kostencompetitiviteit: Kostencompetitiviteit betekent dat een onderneming haar kosten zo laag en
efficiënt mogelijk probeert te houden. Hierdoor kan ze enerzijds voldoende winst maken en anderzijds
haar producten of diensten aanbieden tegen een aantrekkelijke prijs voor de klant. Er moet dus een
evenwicht worden gevonden tussen een aantrekkelijke verkoopprijs en de winstgevendheid van de
onderneming. Een onderneming die lagere kosten heeft dan haar concurrenten, kan bijvoorbeeld lagere
prijzen hanteren of dezelfde prijs behouden en een hogere winstmarge realiseren.
Duurzaamheid: Duurzaamheid betekent dat een onderneming haar negatieve impact op ecologisch,
sociaal en ethisch vlak zoveel mogelijk probeert te beperken. Hierbij moet vooral op lange termijn worden
gedacht, omdat beslissingen die op korte termijn voordelig lijken op lange termijn negatieve gevolgen
kunnen hebben. Duurzaamheid sluit aan bij de verschillende dimensies van de Sustainable Development
Goals (SDG’s).
-> Op ecologisch vlak betekent duurzaamheid dat het gebruik van niet-hernieuwbare en
vervuilende materialen zoveel mogelijk wordt beperkt. Ondernemingen proberen bijvoorbeeld
minder grondstoffen en energie te verbruiken, vervuiling te verminderen en waar mogelijk meer
hernieuwbare of recycleerbare materialen te gebruiken.
-> Op sociaal vlak gaat duurzaamheid over het verbeteren en beschermen van sociale waarden.
Hierbij wordt gekeken naar het welzijn van mensen, zowel binnen als buiten de onderneming.
Voorbeelden zijn een aanvaardbare werkdruk, goede arbeidsomstandigheden en toegang tot
basisbehoeften zoals voedsel en water.
Ethiek heeft betrekking op de manier waarop een onderneming haar doelstellingen probeert te bereiken.
Het gaat dus niet alleen om wat een onderneming wil bereiken, maar ook om hoe ze dit doet. Een
onderneming moet haar economische doelstellingen nastreven op een verantwoorde, eerlijke en
maatschappelijk aanvaardbare manier.
3
, Het focussen op slechts één van de zes succesfactoren is niet voldoende. Een onderneming moet
rekening houden met alle zes elementen en daarbij voortdurend afwegingen maken. Het is namelijk
moeilijk om op elk van deze factoren tegelijk de beste te zijn.
De verschillende succesfactoren beïnvloeden elkaar. Een verbetering van één element kan soms ten
koste gaan van een ander element, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Sommige verbeteringen kunnen
meerdere factoren tegelijk versterken. Zo kan een efficiënter productieproces bijvoorbeeld zowel de
kosten verlagen als de snelheid verhogen en de kwaliteit verbeteren.
Er bestaan daarnaast bepaalde fundamentele grenzen, vooral op het vlak van duurzaamheid. Hierbij gaat
het niet alleen om “meer is beter”, maar bestaan er zowel maxima als minima waarbinnen een
onderneming of economie moet proberen te blijven.
-> Maxima: Dit zijn ecologische plafonds die niet mogen worden overschreden. Voorbeelden zijn het
overmatig gebruik van water, te veel uitstoot of vervuiling en het te sterk uitputten van natuurlijke
hulpbronnen.
-> Minima: Dit zijn sociale fundamenten die minimaal moeten worden gegarandeerd. Voorbeelden
zijn voldoende personeel zodat de werkdruk niet te hoog wordt, een voldoende hoog loon en toegang
tot basisbehoeften.
Donuteconomie: De donuteconomie is een concept ontwikkeld door Kate Raworth en vormt een
alternatief voor het traditionele economische model dat vooral gericht is op voortdurende economische
groei. Het centrale idee is dat economische ontwikkeling moet plaatsvinden binnen een veilige en
rechtvaardige ruimte, waarbij een evenwicht wordt gezocht tussen sociale vooruitgang en ecologische
grenzen.
-> Binnenkant van de donut: Dit is de sociale basis. Deze bestaat uit essentiële menselijke
behoeften en sociale voorwaarden die minimaal moeten worden gegarandeerd, zoals voedsel, water,
inkomen, gezondheid en goede arbeidsomstandigheden.
-> Buitenkant van de donut: Dit is het ecologische plafond of de planetaire grens. Deze geeft de
ecologische grenzen aan die niet mogen worden overschreden, bijvoorbeeld op het vlak van
klimaatverandering, vervuiling, biodiversiteitsverlies en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen.
De ideale situatie bevindt zich tussen deze twee grenzen: boven de sociale basis, maar onder het
ecologische plafond.
Afbeelding: De donut stelt de veilige en rechtvaardige ruimte voor waarin economische activiteit idealiter
plaatsvindt. De binnenste grens geeft aan welke sociale basisbehoeften minimaal moeten worden
vervuld. De buitenste grens stelt de ecologische limieten van de planeet voor. Een samenleving moet dus
vermijden dat mensen onder het sociale minimum vallen, maar tegelijk ook vermijden dat de ecologische
grenzen worden overschreden.
4
Hoofdstuk 1: Management & Prestatie
Managen in een concurrentiële wereld, uitdagingen in de bedrijfsomgeving
(De-)globalisering: Globalisering verwijst naar de toenemende interactie en integratie tussen mensen,
ondernemingen en overheden over de hele wereld. Ondernemingen evolueren hierdoor van een eerder
lokale naar een meer internationale of globale omgeving. Dit kan ook voordelig zijn voor kleinere
ondernemingen, omdat zij via internationale markten gemakkelijker nieuwe klanten, leveranciers en
partners kunnen bereiken. Door globalisering kan talent van overal ter wereld worden aangetrokken, maar
tegelijk kan ook de concurrentie uit verschillende landen komen. Deglobalisering verwijst naar de
omgekeerde beweging, waarbij landen en ondernemingen opnieuw meer lokaal of regionaal gaan werken
en minder afhankelijk proberen te worden van internationale markten en netwerken.
Technologische verandering: Technologische ontwikkeling heeft geleid tot verschillende golven van
digitalisering. Het internet heeft hierin een belangrijke rol gespeeld en kan op verschillende manieren
worden gebruikt: als online marktplaats waar vraag en aanbod samenkomen, als distributiekanaal voor
producten en diensten, en als plaats voor netwerking en het uitwisselen van informatie. Digitale
technologieën kunnen bovendien kosten verlagen, internationale handel vergemakkelijken en zo
globalisering verder versnellen.
Door digitalisering is er ook steeds meer data beschikbaar. Deze grote informatiestromen maken het
mogelijk om sneller te leren, patronen te herkennen en betere beslissingen te nemen. Technologie draagt
daardoor bij aan efficiëntere besluitvorming binnen organisaties.
De technologische ontwikkeling verloopt in opeenvolgende golven:
Internet → mobiel internet → artificiële intelligentie (AI) → …
Kennismanagement: Kennismanagement betekent dat een organisatie aanwezige kennis en informatie
verzamelt, deelt en op een nuttige manier gebruikt. Het doel is om nieuwe kennis en ideeën te
ontwikkelen, problemen tijdig te herkennen en oplossingen te vinden. Organisaties proberen zo hun
intellectuele kennis maximaal te benutten en daar een voordeel uit te halen.
Een kenniswerker is iemand die informatie en bestaande kennis op een juiste manier gebruikt om nieuwe
inzichten of kennis te ontwikkelen en problemen op te lossen. Voorbeelden zijn werknemers die veel
werken met analyse, expertise, creativiteit of gespecialiseerde kennis.
Kennismanagement gaat dus niet alleen over informatie zelf, maar ook over het vinden, delen en
gebruiken van expertise, vaardigheden, ervaring, visie en creativiteit. Daarnaast spelen relaties en
netwerken een belangrijke rol, omdat kennis vaak wordt verkregen door samenwerking en contact met
anderen.
Samenwerking over de grenzen heen: Organisaties moeten steeds vaker samenwerken over grenzen
heen. Hierbij kan een onderscheid worden gemaakt tussen samenwerking binnen de organisatie en
samenwerking met partijen buiten de organisatie.
-> Binnen de organisatie: Dit betekent dat verschillende departementen, divisies en andere
onderdelen van een organisatie goed met elkaar samenwerken. In plaats van dat elke afdeling
afzonderlijk werkt, worden kennis, middelen en ideeën tussen verschillende functies gedeeld.
Een T-shaped manager is hierbij belangrijk. Deze persoon beschikt horizontaal over brede kennis van
verschillende domeinen, waardoor hij of zij goed kan communiceren en samenwerken met mensen uit
andere functies. Tegelijk beschikt deze persoon verticaal over diepgaande, gespecialiseerde kennis van
één specifiek domein. Deze combinatie zorgt ervoor dat een T-shaped manager verbindingen kan leggen
1
,tussen verschillende onderdelen van de organisatie. Toyota is een voorbeeld van een organisatie waar
dergelijke samenwerking tussen functies sterk wordt benadrukt.
-> Buiten de organisatie: Organisaties kunnen ook voordeel halen uit kennis, ideeën en expertise
die buiten de eigen organisatie ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren via consultants,
leveranciers, externe partners of klanten. Door deze externe partijen te betrekken, hoeft een
onderneming niet alle kennis en innovatie zelf te ontwikkelen. Amazon is hiervan een voorbeeld,
omdat het bedrijf sterk gebruikmaakt van informatie en ideeën uit zijn netwerk van klanten,
leveranciers en andere externe partners.
Managen met het oog op concurrentievoordeel
De continuïteit van een onderneming kan worden beoordeeld aan de hand van verschillende
prestatiemaatstaven, zoals omzet, winst, marktaandeel, groei en klanttevredenheid. Om deze prestaties
op lange termijn te behouden en als onderneming succesvol te blijven, zijn er een aantal belangrijke
succesfactoren.
Innovatie: Innovatie is de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën, productieprocessen,
goederen en diensten, communicatievormen en leveringssystemen. Een onderneming moet zich
voortdurend aanpassen aan veranderingen in haar omgeving, zoals veranderende behoeften van
consumenten, technologische ontwikkelingen en nieuwe of bestaande concurrenten. Wie zich niet blijft
vernieuwen, loopt het risico zijn concurrentiepositie te verliezen. Een onderneming moet dus blijven
innoveren of uiteindelijk capituleren tegenover sterkere concurrenten.
De nood aan innovatie wordt onder andere versterkt door globalisering. Ondernemingen kunnen vandaag
leveranciers en producenten over de hele wereld bereiken die bepaalde producten of processen
goedkoper kunnen aanbieden. Om toch competitief te blijven, moet een onderneming door innovatie iets
kunnen aanbieden dat concurrenten niet of moeilijk kunnen aanbieden, bijvoorbeeld een beter product,
een efficiënter proces, een unieke technologie of een betere dienstverlening.
Kwaliteit: Kwaliteit verwijst naar de eigenschappen van een product of dienst en de mate waarin deze
beantwoorden aan de behoeften en verwachtingen van de klant. Het uiteindelijke doel is om een zo hoog
mogelijke waarde en uitmuntendheid voor de klant te bereiken. De manier waarop ondernemingen
kwaliteit meten en proberen te garanderen, is doorheen de tijd sterk geëvolueerd.
-> Vroeger: Kwaliteit werd vooral gezien als aantrekkelijkheid, betrouwbaarheid en een zo klein
mogelijk aantal gebreken. De nadruk lag op kwaliteitscontrole nadat het product volledig was
geproduceerd. Men controleerde dus het eindproduct en probeerde eventuele gebreken achteraf
te herstellen.
-> Vandaag: Tegenwoordig ligt de nadruk veel meer op het voorkomen van fouten voordat ze
ontstaan. Ondernemingen streven naar zero defects, waarbij het doel is om helemaal geen
gebreken te hebben. Kwaliteit wordt niet alleen gecontroleerd op het einde van het
productieproces, maar wordt geïntegreerd in alle fasen, vanaf de ontwerp- en designfase tot de
productie, levering en dienstverlening. Dit wordt Total Quality Management (TQM) genoemd.
Daarnaast streven ondernemingen naar continuous improvement: het voortdurend verbeteren van
producten, diensten en processen. Een bekende Japanse benadering hiervan is Kaizen, waarbij
voortdurend kleine verbeteringen worden doorgevoerd. Dit kan onder andere worden gerealiseerd door
goede samenwerking tussen werknemers en afdelingen en door problemen proactief, creatief en
systematisch op te lossen.
Dienstverlening: Dienstverlening betekent dat een onderneming de klant geeft wat hij wil of nodig heeft,
op het moment dat hij het nodig heeft. Goede dienstverlening draagt bij aan het comfort en de totale
beleving van de klant, zowel tijdens de aankoop als bij het gebruik van het product of de dienst. Het doel is
niet enkel om één verkoop te realiseren, maar om klanttevredenheid en vertrouwen op te bouwen en zo
een langdurige relatie met de klant te ontwikkelen.
2
,Snelheid: Snelheid heeft betrekking op de snelle en tijdige uitvoering van activiteiten, het reageren op
vragen of veranderingen en het leveren van producten en diensten. Klanten verwachten steeds vaker
snelle reacties, korte leveringstijden en een efficiënte dienstverlening. Snelheid is daarom een belangrijk
concurrentie-element. Een onderneming mag daarbij echter kwaliteit, kosten en andere behoeften van de
klant niet uit het oog verliezen. Snel werken heeft weinig waarde wanneer dit ten koste gaat van de
kwaliteit.
Kostencompetitiviteit: Kostencompetitiviteit betekent dat een onderneming haar kosten zo laag en
efficiënt mogelijk probeert te houden. Hierdoor kan ze enerzijds voldoende winst maken en anderzijds
haar producten of diensten aanbieden tegen een aantrekkelijke prijs voor de klant. Er moet dus een
evenwicht worden gevonden tussen een aantrekkelijke verkoopprijs en de winstgevendheid van de
onderneming. Een onderneming die lagere kosten heeft dan haar concurrenten, kan bijvoorbeeld lagere
prijzen hanteren of dezelfde prijs behouden en een hogere winstmarge realiseren.
Duurzaamheid: Duurzaamheid betekent dat een onderneming haar negatieve impact op ecologisch,
sociaal en ethisch vlak zoveel mogelijk probeert te beperken. Hierbij moet vooral op lange termijn worden
gedacht, omdat beslissingen die op korte termijn voordelig lijken op lange termijn negatieve gevolgen
kunnen hebben. Duurzaamheid sluit aan bij de verschillende dimensies van de Sustainable Development
Goals (SDG’s).
-> Op ecologisch vlak betekent duurzaamheid dat het gebruik van niet-hernieuwbare en
vervuilende materialen zoveel mogelijk wordt beperkt. Ondernemingen proberen bijvoorbeeld
minder grondstoffen en energie te verbruiken, vervuiling te verminderen en waar mogelijk meer
hernieuwbare of recycleerbare materialen te gebruiken.
-> Op sociaal vlak gaat duurzaamheid over het verbeteren en beschermen van sociale waarden.
Hierbij wordt gekeken naar het welzijn van mensen, zowel binnen als buiten de onderneming.
Voorbeelden zijn een aanvaardbare werkdruk, goede arbeidsomstandigheden en toegang tot
basisbehoeften zoals voedsel en water.
Ethiek heeft betrekking op de manier waarop een onderneming haar doelstellingen probeert te bereiken.
Het gaat dus niet alleen om wat een onderneming wil bereiken, maar ook om hoe ze dit doet. Een
onderneming moet haar economische doelstellingen nastreven op een verantwoorde, eerlijke en
maatschappelijk aanvaardbare manier.
3
, Het focussen op slechts één van de zes succesfactoren is niet voldoende. Een onderneming moet
rekening houden met alle zes elementen en daarbij voortdurend afwegingen maken. Het is namelijk
moeilijk om op elk van deze factoren tegelijk de beste te zijn.
De verschillende succesfactoren beïnvloeden elkaar. Een verbetering van één element kan soms ten
koste gaan van een ander element, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Sommige verbeteringen kunnen
meerdere factoren tegelijk versterken. Zo kan een efficiënter productieproces bijvoorbeeld zowel de
kosten verlagen als de snelheid verhogen en de kwaliteit verbeteren.
Er bestaan daarnaast bepaalde fundamentele grenzen, vooral op het vlak van duurzaamheid. Hierbij gaat
het niet alleen om “meer is beter”, maar bestaan er zowel maxima als minima waarbinnen een
onderneming of economie moet proberen te blijven.
-> Maxima: Dit zijn ecologische plafonds die niet mogen worden overschreden. Voorbeelden zijn het
overmatig gebruik van water, te veel uitstoot of vervuiling en het te sterk uitputten van natuurlijke
hulpbronnen.
-> Minima: Dit zijn sociale fundamenten die minimaal moeten worden gegarandeerd. Voorbeelden
zijn voldoende personeel zodat de werkdruk niet te hoog wordt, een voldoende hoog loon en toegang
tot basisbehoeften.
Donuteconomie: De donuteconomie is een concept ontwikkeld door Kate Raworth en vormt een
alternatief voor het traditionele economische model dat vooral gericht is op voortdurende economische
groei. Het centrale idee is dat economische ontwikkeling moet plaatsvinden binnen een veilige en
rechtvaardige ruimte, waarbij een evenwicht wordt gezocht tussen sociale vooruitgang en ecologische
grenzen.
-> Binnenkant van de donut: Dit is de sociale basis. Deze bestaat uit essentiële menselijke
behoeften en sociale voorwaarden die minimaal moeten worden gegarandeerd, zoals voedsel, water,
inkomen, gezondheid en goede arbeidsomstandigheden.
-> Buitenkant van de donut: Dit is het ecologische plafond of de planetaire grens. Deze geeft de
ecologische grenzen aan die niet mogen worden overschreden, bijvoorbeeld op het vlak van
klimaatverandering, vervuiling, biodiversiteitsverlies en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen.
De ideale situatie bevindt zich tussen deze twee grenzen: boven de sociale basis, maar onder het
ecologische plafond.
Afbeelding: De donut stelt de veilige en rechtvaardige ruimte voor waarin economische activiteit idealiter
plaatsvindt. De binnenste grens geeft aan welke sociale basisbehoeften minimaal moeten worden
vervuld. De buitenste grens stelt de ecologische limieten van de planeet voor. Een samenleving moet dus
vermijden dat mensen onder het sociale minimum vallen, maar tegelijk ook vermijden dat de ecologische
grenzen worden overschreden.
4
