Stress
Sleutelwoorde
Stres • Stres is jou liggaam se reaksie op n situasie wat deur druk of oormatige eise veroorsaak word.
• Dit is jou liggaam se reaksie en n gevoel van oorweldiging.
Akute stres • Word onmiddelik ervaar tydens daaglikse uitdagings.
• Dis intens, maar gaan gou verby.
Chroniese stres • Ervaar a.g.v. langtermynprobleme en affekteer jou fisies en emosioneel.
• Kan tot depressie ly.
Positiewe stres • Motiveer jou om iets goed te doen, skep n gevoel van entoesiasme.
• Ook bekend as eustres
Negatiewe stres • Stres is meer as wat jou liggaam kan hanteer en is ongesond.
• Hou vir lang periodes aan en kan tot depressie lei.
Stressors • Situasies of persone wat stress veroorsaak.
• Dit is bekend as stresfaktore en aktiveer stres..
Positiewe vs. Negatiewe stres:
Positiewe stres Negatiewe stres
• Motiveer jou om te beplan en doelwitte te bereik. • Maak jou siek, ongelukkig en selfs depressief.
• Lei tot kreatiewe oplossings en ontdekkings. • Kan nie take so goed afhandel soos jy moet nie.
• Stel endorfiene, serotonien en dopamine vry en laat jou ontspanne • Kry hoofpyne en sukkel om te slaap.
voel. • Teveel adrenalien laat jou hartklop en bloeddruk ernstig toeneem.
• Waarsku jou liggaam teen gevaar en vestig aandag om hulp te kry.
Verskillende stress faktore:
Liggaamlik • Te veel fisiese werk of oefening
• Ly aan hongerte of ooreet.
• Middelmisbruik, rook, teveel kaffeiene en onveilige seksuele gedrag.
• Mishandeling wat jou fisiese welsyn bedreig.
Emosioneel • Dood van gesinslid of vriend
• Om minderwaardig te voel en n swak selfbeeld te he
• Werk verloor en verwerp te voel.
• Om bekommerd te wees oor loopbaan en studiekeuses.
Sosiaal • Druk om soos portuurgroep te lyk en op te tree- die onvermoe om daaraan te voldoen lei tot stres.
• Afknouery- kan fisies of kuberafknouery wees. Dit ly tot n gevoel van magteloosheid en selfdood.
• Diskriminasie- verwerping a.g.v. diskriminasie kan skoolprestasie en welsyn sleg affekteer.
• Beroepstres- interpersoonlike konflik, verskillende waardes en werkslading lei tot stress in die werkplek.
Omgewing • Besoedelde, onhigieniese en onveilige woon omgewings veroorsaak stress.
• Oorvol huise, geen toegang tot water en elektrisiteit
• Omgewings en werkplekke met baie geraas en beweging
• Natuurrampe veroorsaak onsekerheid en stress.
Persoonlikheid: • Preksioniste: mense met onrealistiese verwagtinge wat konstant streef na perfeksie.
• Kompeterende: stel ooreisende eise en wil altyd die beste wees.
• Aggresiewe: heeltyd in konfliksituasies wat verhoudings laat afbreek.
• Pessimiste: glo die slegste gaan gebeur en is dus heeltyd bekommerd oor wat gaan gebeur.
Vlakke van stress:
1: Ligte 2: beinvloed 3:Chroniese stress 4:Mediese aandag
angsgevoelens. daaglikse lewe Fisiese simptome Fisies en
Gesonde stress, Begin negatief word, soos spanning en emosioneel
voel gemotiveerd. voel oorweldigend. hoofpyne word uitgeput.
ervaar
, Simptome van stres:
Korttermyn Langtermyn
Vinnige hartklop Onvermoe om te konsentreer
Spiere trek styf Swak oordeel
Bloeddruk styg Geirriteerdheeid en kort humeur
Sintuie verskerp Depressie en algemene ongelukkigheid
Fisiese simptome:
Hoofpyne, Borspyn, Migraine, Slaapversteurings
Gedragsimptome:
Eet meer/ minder, slaap te veel/ te min, misbruik van dwelms, lae produktiwiteit.
Faktore wat kan lei tot stres in die werkplek:
• Swak bestuur en beplanning deur bestuurders Hoe werk stres:
• Vaardigheidstekorte van ander werkers en veeleisende
take 1. Pituitere klier in brein stuur
• Swak werksverhoudinge tussen bestuur en werknemers chemiese boodskappe na
senuweestelsel en adrenalien
• Swak byvoordele en lae salarisse
kliere.
Strategiee om stres te voorkom: 2. Adrenalien kliere reageer en
produseer stres hormone.
• Vermy onnodige stres 3. Streshormone berei liggaam vir
• Bestuur jou tyd goed noodoptrede voor.
• Eet gesond en oefen gereeld.
• Bespreek probleme met iemand, n maat, volwassene of
profesionele persoon.
• Aaanvaar dinge wat jy nie kan verander nie.
Konflik
Sleutelwoorde
Konflik • Meningsverskille van n ernstiger aard.
• Ontstaan wanneer die optrede van een persoon verhoed dat n ander persoon sy doel kan bereik en ongevraagde
inmenging plaasvind.
Konstruktiewe konflik • Die toepassing van goeie konflikhanteringstrategiee sodat positiewe resultate verkry word.
• Het groei en produktiwiteit as n resultaat.
Destruktiewe konflik • Onvanpaste konflikhanteringstrategiee word gebruik en voorkoom doelwitbereiking.
• Lei tot gevoelens van frustrasie, ongeduld, woede en aggresie wat verhoudinge verbreek.
Interperssoonlike konflik • Konflik TUSSEN mense oor wanneer hulle nie oor iets saamstem nieen nie met mekaar kan assosieer nie.
• Interpersoonlike konflik kan op grootskaal( Verskil in rasse) en kleinskaal (verskil in waardes) ontstaan
Intrapersoonlike konflik • Gebeur binne JOUSELF.
• Ervaar konflik wanneer jy in versoeking gestel word om iets teen jou eie waardes te doen.
Hoe kan konflik positief wees:
• Probleemoplossing kan na konflik plaasvind.
• Waardes, houdings en oortuigings kan met ander vergelyk word.
• Onderhandeling kan tot n wen- wen situasie lei.
• Skep die geleentheid vir beide partye om eerlik oor hul menings en gevoelens te gesels.
, Konflikhanteringstyle
Samewerkend • Albei partye werk saam om doelwitte te bereik en oplossings word bereik wat albei tevrede stel.
• Effektief vir komplekse scenario’s want groter ruimtes vir idees word geskep.
• Nadelig want n groot mate van vertroue word vereis.
• Die bereiking van doelwitte en handhawing van goeie mensverhoudinge is beide belangrik.
Akkomoderend • Een party aanvaar dadelik die ander party se kant, ten koste van hul eie doelwitte en gewenste uitkomstes.
• Effektief wanneer ander party n deskundige is en n beter idee het en toekomstige betrekkinge gehou moet word.
Vermyding • Ignoreer eenvoudiglik net die probleem- help ander party nie om doelwitte te bereik nie en bereik self nie eie doelwitte nie.
• Lei tot ontrekking uit verhoudings en die probleem word nooit opgelos nie.
• Wel effektief wanneer die atmosfeer oorlaai is en daar n afkoelperiode nodig is.
• Dit is oor die algemeen n negatiewe hanteringstrategie en veroorsaak dikwels meer konflik.
Kompeterend • Doen op n aggresiewe manier dinge om eie doelwitte te bereik sonder enige omgee oor die ander party se doelwitte.
• Daar word eerder op die aanvalling van die ander party gefokus as op die oplossing van die probleem.
• Effektief wanneer daar n noodgeval is en beslissende optrede nodig is.
Kompromie • Geen party bereik hulle doelwitte nie en verloor albei partye.
• Dit vereis n matige vlak van selfgelding en samewerking.
• Effektief wanneer daar n tydelike oplossing nodig is en beide partye ewe belangrike doelwitte het.
Hoe om konflik konstruktief te hanteer:
• Moet dit nie persoonlik maak nie- kwaad vir die konsep nie persoon nie.
• Kies die tyd reg- wag dat almal asem haal en wanneer die situasie nie emosioneel oorlaai is nie.
• Vermy dit om die ander persoon se idees en oortuigings af te kraak.
• Wees selfgeldend- moet nie aggresief of passief wees nie, hou jou standpunt.
Hantering van Intrapersoonlikekonflik:
• Verminder stres met behulp van stresbestuurstegnieke om kalm oor die konflik te kan dink.
• Beheer jou emosies en verkry alle inligting wat nodig is om n besluit te neem.
• Oorweeg verwarrende en teenstrydige inligting voordat jy jou siening verander.
Kommunikasie
Sleutelwoorde
Kommunikasie • Kommunikasie is mededeling en die aksie om betekenis oor te dra.
• Dis die uitruiling van inligting waarby n sender en ontvanger verstaanbare gemeenskaplike inhoud deur n kommunikasie
medium verruil.
Selfgelding • Dwing ander mense om aan jou aandag te gee sonder om aggresief of verskonend te wees.
• Dring aan op jou persoonlike regte maar respekteer, erken en waardeer ander se regte ook.
Begin van nuwe verhoudings:
• Maak seker jy hoor die persoon se naam- vra uit oor die betekenis daarvan en onthou dit.
• Bou vertroue deur om oop en eerlik te wees- praat oor dinge wat belangrik is.
• Wees bereid om iets van jouself ook te deel maar moet nie net oor jouself praat nie.
• Glimlag wanneer jy praat- jy kom vriendelik voor.
Redes vir kommunikasie:
Fisiese Verhoudings- Inligting-
behoeftes- kry leer meer oor instruksies vir
koud ander werk
Besluitneming en Oorreding- oortuig
problem-oplossing om saak te sien
Sleutelwoorde
Stres • Stres is jou liggaam se reaksie op n situasie wat deur druk of oormatige eise veroorsaak word.
• Dit is jou liggaam se reaksie en n gevoel van oorweldiging.
Akute stres • Word onmiddelik ervaar tydens daaglikse uitdagings.
• Dis intens, maar gaan gou verby.
Chroniese stres • Ervaar a.g.v. langtermynprobleme en affekteer jou fisies en emosioneel.
• Kan tot depressie ly.
Positiewe stres • Motiveer jou om iets goed te doen, skep n gevoel van entoesiasme.
• Ook bekend as eustres
Negatiewe stres • Stres is meer as wat jou liggaam kan hanteer en is ongesond.
• Hou vir lang periodes aan en kan tot depressie lei.
Stressors • Situasies of persone wat stress veroorsaak.
• Dit is bekend as stresfaktore en aktiveer stres..
Positiewe vs. Negatiewe stres:
Positiewe stres Negatiewe stres
• Motiveer jou om te beplan en doelwitte te bereik. • Maak jou siek, ongelukkig en selfs depressief.
• Lei tot kreatiewe oplossings en ontdekkings. • Kan nie take so goed afhandel soos jy moet nie.
• Stel endorfiene, serotonien en dopamine vry en laat jou ontspanne • Kry hoofpyne en sukkel om te slaap.
voel. • Teveel adrenalien laat jou hartklop en bloeddruk ernstig toeneem.
• Waarsku jou liggaam teen gevaar en vestig aandag om hulp te kry.
Verskillende stress faktore:
Liggaamlik • Te veel fisiese werk of oefening
• Ly aan hongerte of ooreet.
• Middelmisbruik, rook, teveel kaffeiene en onveilige seksuele gedrag.
• Mishandeling wat jou fisiese welsyn bedreig.
Emosioneel • Dood van gesinslid of vriend
• Om minderwaardig te voel en n swak selfbeeld te he
• Werk verloor en verwerp te voel.
• Om bekommerd te wees oor loopbaan en studiekeuses.
Sosiaal • Druk om soos portuurgroep te lyk en op te tree- die onvermoe om daaraan te voldoen lei tot stres.
• Afknouery- kan fisies of kuberafknouery wees. Dit ly tot n gevoel van magteloosheid en selfdood.
• Diskriminasie- verwerping a.g.v. diskriminasie kan skoolprestasie en welsyn sleg affekteer.
• Beroepstres- interpersoonlike konflik, verskillende waardes en werkslading lei tot stress in die werkplek.
Omgewing • Besoedelde, onhigieniese en onveilige woon omgewings veroorsaak stress.
• Oorvol huise, geen toegang tot water en elektrisiteit
• Omgewings en werkplekke met baie geraas en beweging
• Natuurrampe veroorsaak onsekerheid en stress.
Persoonlikheid: • Preksioniste: mense met onrealistiese verwagtinge wat konstant streef na perfeksie.
• Kompeterende: stel ooreisende eise en wil altyd die beste wees.
• Aggresiewe: heeltyd in konfliksituasies wat verhoudings laat afbreek.
• Pessimiste: glo die slegste gaan gebeur en is dus heeltyd bekommerd oor wat gaan gebeur.
Vlakke van stress:
1: Ligte 2: beinvloed 3:Chroniese stress 4:Mediese aandag
angsgevoelens. daaglikse lewe Fisiese simptome Fisies en
Gesonde stress, Begin negatief word, soos spanning en emosioneel
voel gemotiveerd. voel oorweldigend. hoofpyne word uitgeput.
ervaar
, Simptome van stres:
Korttermyn Langtermyn
Vinnige hartklop Onvermoe om te konsentreer
Spiere trek styf Swak oordeel
Bloeddruk styg Geirriteerdheeid en kort humeur
Sintuie verskerp Depressie en algemene ongelukkigheid
Fisiese simptome:
Hoofpyne, Borspyn, Migraine, Slaapversteurings
Gedragsimptome:
Eet meer/ minder, slaap te veel/ te min, misbruik van dwelms, lae produktiwiteit.
Faktore wat kan lei tot stres in die werkplek:
• Swak bestuur en beplanning deur bestuurders Hoe werk stres:
• Vaardigheidstekorte van ander werkers en veeleisende
take 1. Pituitere klier in brein stuur
• Swak werksverhoudinge tussen bestuur en werknemers chemiese boodskappe na
senuweestelsel en adrenalien
• Swak byvoordele en lae salarisse
kliere.
Strategiee om stres te voorkom: 2. Adrenalien kliere reageer en
produseer stres hormone.
• Vermy onnodige stres 3. Streshormone berei liggaam vir
• Bestuur jou tyd goed noodoptrede voor.
• Eet gesond en oefen gereeld.
• Bespreek probleme met iemand, n maat, volwassene of
profesionele persoon.
• Aaanvaar dinge wat jy nie kan verander nie.
Konflik
Sleutelwoorde
Konflik • Meningsverskille van n ernstiger aard.
• Ontstaan wanneer die optrede van een persoon verhoed dat n ander persoon sy doel kan bereik en ongevraagde
inmenging plaasvind.
Konstruktiewe konflik • Die toepassing van goeie konflikhanteringstrategiee sodat positiewe resultate verkry word.
• Het groei en produktiwiteit as n resultaat.
Destruktiewe konflik • Onvanpaste konflikhanteringstrategiee word gebruik en voorkoom doelwitbereiking.
• Lei tot gevoelens van frustrasie, ongeduld, woede en aggresie wat verhoudinge verbreek.
Interperssoonlike konflik • Konflik TUSSEN mense oor wanneer hulle nie oor iets saamstem nieen nie met mekaar kan assosieer nie.
• Interpersoonlike konflik kan op grootskaal( Verskil in rasse) en kleinskaal (verskil in waardes) ontstaan
Intrapersoonlike konflik • Gebeur binne JOUSELF.
• Ervaar konflik wanneer jy in versoeking gestel word om iets teen jou eie waardes te doen.
Hoe kan konflik positief wees:
• Probleemoplossing kan na konflik plaasvind.
• Waardes, houdings en oortuigings kan met ander vergelyk word.
• Onderhandeling kan tot n wen- wen situasie lei.
• Skep die geleentheid vir beide partye om eerlik oor hul menings en gevoelens te gesels.
, Konflikhanteringstyle
Samewerkend • Albei partye werk saam om doelwitte te bereik en oplossings word bereik wat albei tevrede stel.
• Effektief vir komplekse scenario’s want groter ruimtes vir idees word geskep.
• Nadelig want n groot mate van vertroue word vereis.
• Die bereiking van doelwitte en handhawing van goeie mensverhoudinge is beide belangrik.
Akkomoderend • Een party aanvaar dadelik die ander party se kant, ten koste van hul eie doelwitte en gewenste uitkomstes.
• Effektief wanneer ander party n deskundige is en n beter idee het en toekomstige betrekkinge gehou moet word.
Vermyding • Ignoreer eenvoudiglik net die probleem- help ander party nie om doelwitte te bereik nie en bereik self nie eie doelwitte nie.
• Lei tot ontrekking uit verhoudings en die probleem word nooit opgelos nie.
• Wel effektief wanneer die atmosfeer oorlaai is en daar n afkoelperiode nodig is.
• Dit is oor die algemeen n negatiewe hanteringstrategie en veroorsaak dikwels meer konflik.
Kompeterend • Doen op n aggresiewe manier dinge om eie doelwitte te bereik sonder enige omgee oor die ander party se doelwitte.
• Daar word eerder op die aanvalling van die ander party gefokus as op die oplossing van die probleem.
• Effektief wanneer daar n noodgeval is en beslissende optrede nodig is.
Kompromie • Geen party bereik hulle doelwitte nie en verloor albei partye.
• Dit vereis n matige vlak van selfgelding en samewerking.
• Effektief wanneer daar n tydelike oplossing nodig is en beide partye ewe belangrike doelwitte het.
Hoe om konflik konstruktief te hanteer:
• Moet dit nie persoonlik maak nie- kwaad vir die konsep nie persoon nie.
• Kies die tyd reg- wag dat almal asem haal en wanneer die situasie nie emosioneel oorlaai is nie.
• Vermy dit om die ander persoon se idees en oortuigings af te kraak.
• Wees selfgeldend- moet nie aggresief of passief wees nie, hou jou standpunt.
Hantering van Intrapersoonlikekonflik:
• Verminder stres met behulp van stresbestuurstegnieke om kalm oor die konflik te kan dink.
• Beheer jou emosies en verkry alle inligting wat nodig is om n besluit te neem.
• Oorweeg verwarrende en teenstrydige inligting voordat jy jou siening verander.
Kommunikasie
Sleutelwoorde
Kommunikasie • Kommunikasie is mededeling en die aksie om betekenis oor te dra.
• Dis die uitruiling van inligting waarby n sender en ontvanger verstaanbare gemeenskaplike inhoud deur n kommunikasie
medium verruil.
Selfgelding • Dwing ander mense om aan jou aandag te gee sonder om aggresief of verskonend te wees.
• Dring aan op jou persoonlike regte maar respekteer, erken en waardeer ander se regte ook.
Begin van nuwe verhoudings:
• Maak seker jy hoor die persoon se naam- vra uit oor die betekenis daarvan en onthou dit.
• Bou vertroue deur om oop en eerlik te wees- praat oor dinge wat belangrik is.
• Wees bereid om iets van jouself ook te deel maar moet nie net oor jouself praat nie.
• Glimlag wanneer jy praat- jy kom vriendelik voor.
Redes vir kommunikasie:
Fisiese Verhoudings- Inligting-
behoeftes- kry leer meer oor instruksies vir
koud ander werk
Besluitneming en Oorreding- oortuig
problem-oplossing om saak te sien
