ULTRACOMPACT OVERZICHT ALLE PSYCHOPATHOLOGIEËN
Dwangstoornissen (OCD) Angststoornissen Depressie Bipolariteit Suïcide
Symptomatologie A Obsessies en/of compulsies Specifieke fobieën : ≥5 symptomen, min 2 weken, (hypo)manische
B Tijdrovend/significante Sociale angststoornis sombere stemming, anhedonie, symptomen
lijdensdruk Paniekstoornis, Agorafobie eetlust, suïcidegedachten Depressieve episoden
C Net door middelen GAS (gegeneraliseerd) slaapproblemen, moeheid, Duidelijke episodes met
D Niet door psychische aand. Fysieke, cognitieve & gedrag schuld, concentratie, … begin en einde
Typologie OCS/OCD: 6 types 5 subtypes specifieke fobie Depressieve stoornis (episodisch) Bipolaire I-stoornis Geen perspectief
Morfodysfoor (lelijkheid) Remissie: Persisterende (dysthemie) Bipolaire II-stoornis Machteloosheid
Musculodysfoor (klein/dun) spontaan/therapeutisch Disruptieve stemming Cyclothyme stoornis Geen pijn willen voelen
Verzamelstoornis Actuele ernst Middel/medicatie Lichamelijk/middelen Wanhoop, pijn, lijdensdruk
Somatische aandoening (Bipolaire spectrum)
Verloop Chronisch, schommelend Kinderen, puberteit, 6 maanden 1 episode Voor iedereen anders Lang beslissingsproces,
Ontstaan meestal jongvolwassen Response, Remissie, Revocery, Start 20-25 jaar meestal niet impulsief
adolescentie/jongvolwassen 8% in behandeling Relapse, Recurence Kindling
Comorbiditeit 64% Hoog >50% ADHD, GAS, Agorafobie (30-40%),
Depressie (secundair) Depressie, Middelen, OCD, Angst, middel, somatisch middelenstoornis, bipolaire stoornis
Angst, PHstoornis lichamelijk: fibromyalgie psychotische klachten psychotische stoornis (10%)
Prevalentie OCS: 1-3% M=V begin 10j 1/4 25% (!hoog!) Hoog! V: 1/5 ooit M: 1/10 ooit I en II: lifetimeprevalentie 1 ¾ mannen, 85+
VS: 0,5-1% M>V begin 10j v>M Lifetime: 15-34% Punt: 2-4% à 2% Wereld: 1miljoen/jaar 40/s
MD: 1% M=V begin 17j Mediane aanvangsleeftijd: 38j M=V OnderschatÝng (dark number)
Prognose Chronisch, ernst fluctueert <helft behandeling Ernst, comorbiditeit, sociale Sneller symptomatisch dan
periode symptoomvrij 25% chronisch steun, ernst + aantal eerdere functioneel
Netwerk, zelfzorg Werk en partnerschap episodes, therapietrouw 80% herval binnen 5j
Overlijden door suïcide
Etiologie Onbewuste angsten Objectrelatie theorie Onverwerkte rouw/Introjectie Risicogroepen:
Belemmeringen pers. Groei Introjectie en regressie agressie Alleenstaanden
‘thought-action fusion’ KC & OC Gebrek bekrachtiging Gescheiden
Familie/gezinsdynamiek Gebrek zelfacceptatie, Aangeleerde hulpeloosheid KOPP
Genetische factoren Behoeftehiërarchie Geblokkeerde groei Trauma
Serotonine Maladaptieve denkpatronen Negatieve schema’s, cognitieve Lichamelijke aandoening
en overtuigingen triade Beck, denkfouten Combinatie
Symptoomdrager Genetica, neurotransmitters
Genteisch (sterk)
1
, ULTRACOMPACT OVERZICHT ALLE PSYCHOPATHOLOGIEËN
Behandeling ERP (exposure & respons- Inzicht & vrije associatie Inzichttherapie, langdurig Suïcidepreventie:
preventie): effectief - CGT Mindfulness/ACT Gedragsactivatie, bekrachtiging Do: praat erover
Gezins-systeemtherapie CGT: cognitieve Empathie & onvoorwaardelijke Do: vraag naar concrete
Zelfhulp/ondersteuning herstructurering + exposure aanvaarding plannen
Medicatie: antidepressiva Rol gezin, FB loops CGT meest effectief Don’t: geen oplossingen
SSRI’, TAC’s Antidepressiva (SSRI’s, SNRI’s) Gezinstherapie (patronen
doorbreken)
Antidepressiva
Combinatie therapie CGT +
medicatie
Stepped-care model (1-4)
Multidisciplinair
2
, ULTRACOMPACT OVERZICHT ALLE PSYCHOPATHOLOGIEËN
Schizofrenie Eetstoornissen Voedingsstoornissen Verslaving / middelen Persoonlijkheidsstoornissen/borderline
Symptomatologie ≥2 kernsymptomen, 6m Eten als strategie voor Kenmerken van de Ernst Cognitief – emotioneel – relationeel –
Wanen, hallucinaties, controle voeding Controleverlies, sociale motivationele stoornissen – lijdensdruk
ongestructueerde spraak, Verstoord lichaamsbeeld Niet te maken met beperking, risicovol 3P: pathologisch – persisterend – pervasief
ongeorganiseerd, AN: meestal < gewicht lichaamsbeeld gebruik, farmacologisch 5 of meer criteria
katatonisch gedrag, BN: compensatie (niet over hoeveelheid!)
negatieve symptomen BED: geen compensatie
Typologie Schizotypische (cluster A) Anorexia Nervosa (AN) PICA: oneetbare Intoxicatie, tolerantie, Cluster A, B, C
Waanstoornis Boulimia Nervosa (BN) materialen eten onttrekking Niet kennen
Kortdurende psychose (Orthorexia nervosa) Stimulerend,
Schizofrenie Binge eating disorder (BED) AFRID: apathisch, verdovend,
Schizofreinforme stoornis angstig, sensorisch bewustzijnsverruimende
Schizo affectieve stoornis middelen
Verloop 4 fasen: AN: begin 14-18j of AFRID: meestal bij Geleidelijk aan Algemeen:
1. Premorbide vroeger jonge kinderen 8-10j Begin op jonge leeftijd/adolescentie
2. Prodromale Stabiel vanaf 30 jaar
3. Acuut BN & BED: 16-21 jaar, traag
4. Rustperiode begin
Ontstaan: 20-25 jaar
Vrij plots 5-10% overlijdt
Comorbiditeit PTSS, Angst (evt. secundair) PICA met ASS Sociale isolatie, stress, Borderline
Stemmingsstoornissen Depressie (evt. sec.) ARFID met ASS geen zinvolle bezigheid 30% minimum 1 andere PHstoornis
Borderline, OCD, AN & OCD Alcohol + Angst, 75% middelen, stemming, angst
Dementie BED & verslaving stemming (depressie), 40-70% depressie
Parkinson Pers.heidsstoornissen ADHD, (schizofrenie)
Prevalentie Lifetime: 1% V>M Algemeen: 1,5-4,5%
Jaarprevalentie: 0,02% 1/10e wereldbevolking Ambulante psychiatrische zorg: 40-90%
Mannen 1,5x meer 13% boven 10 jaar in Forensische psychiatrie: 70%
vrouwen, Lage SES België Borderline: 2-3% M=V
Prognose Uiteenlopend AN: 40-60% herstel Borderline: vanaf 30 jaar stabilisatie
1/3 chronisch Sneller herstel door therapie
BN: 50% herstel
3
, ULTRACOMPACT OVERZICHT ALLE PSYCHOPATHOLOGIEËN
Etiologie Regressie door vroege Multicausaliteitsmodel 2x fout: farmacologisch:
relatieproblemen; ego ziekte/passief/geen
creëert wensrealiteit Predisponerend: verantwoordelijkheid
Cultuur, gezinsmilieu, Moreel: eigen keuze,
Aangeleerde responsen, persoonlijkheid, fysieke schuld, bestrafÏng
bekrachtiging en toestand
modeling Onderliggend conflict,
Precipiterend: trauma, schaamte,
Foutieve cognitieve stressoren frustraties, fixatie.
processen Sociaal Gewoonte, KC & OC
Psychisch cues, bekrachtiging.
Inconsistente Biologisch Verwachtingen effect,
communicatie (dubbele cognitie, bias.
binding, expressed Perpetuerend Omgeving, cultuur, SES.
emotion) Veranderende zelfbeleving, Genetisch, neurotrans-
Vervormde mitters (dopamine),
Polygenetisch/dopamine lichaamsbeleving, … hersenstructuren
Behandeling Vrije associatie en Gepersonaliseerd Afstemmen: ernst, …
droomanalyse Interdisciplinair Desintoxicatie, therapie,
(diëtist, therapeut, arts, re-integratie
Selectief bekrachtigen en gezinstherapeut, …) oorzaken, persoon,
negeren, token economy, Medische monitoring langdurig.
sociale vaardigheden Antidepressiva en Inzicht, conflict,
antipsychotica onbewust
CGT: andere betekenissen Onbewust conflict Leren, bekrachtiging,
Psycho-educatie CGT: gedachten, gedrag, vaardigheden
emotieregulatie Motivatie, empathie,
Interacties en Gezinstherapie ambivalentie
communicatiepatronen Mediawijsheid en Gedachten, controle,
verbeteren, gezins- en lichaamsbeeldprogramma’s coping
systeemtherapie Blended care Medicatie, ontwenning,
Online hulpsites craving
Antipsychotica Patiënt- en familieorg.
4
Dwangstoornissen (OCD) Angststoornissen Depressie Bipolariteit Suïcide
Symptomatologie A Obsessies en/of compulsies Specifieke fobieën : ≥5 symptomen, min 2 weken, (hypo)manische
B Tijdrovend/significante Sociale angststoornis sombere stemming, anhedonie, symptomen
lijdensdruk Paniekstoornis, Agorafobie eetlust, suïcidegedachten Depressieve episoden
C Net door middelen GAS (gegeneraliseerd) slaapproblemen, moeheid, Duidelijke episodes met
D Niet door psychische aand. Fysieke, cognitieve & gedrag schuld, concentratie, … begin en einde
Typologie OCS/OCD: 6 types 5 subtypes specifieke fobie Depressieve stoornis (episodisch) Bipolaire I-stoornis Geen perspectief
Morfodysfoor (lelijkheid) Remissie: Persisterende (dysthemie) Bipolaire II-stoornis Machteloosheid
Musculodysfoor (klein/dun) spontaan/therapeutisch Disruptieve stemming Cyclothyme stoornis Geen pijn willen voelen
Verzamelstoornis Actuele ernst Middel/medicatie Lichamelijk/middelen Wanhoop, pijn, lijdensdruk
Somatische aandoening (Bipolaire spectrum)
Verloop Chronisch, schommelend Kinderen, puberteit, 6 maanden 1 episode Voor iedereen anders Lang beslissingsproces,
Ontstaan meestal jongvolwassen Response, Remissie, Revocery, Start 20-25 jaar meestal niet impulsief
adolescentie/jongvolwassen 8% in behandeling Relapse, Recurence Kindling
Comorbiditeit 64% Hoog >50% ADHD, GAS, Agorafobie (30-40%),
Depressie (secundair) Depressie, Middelen, OCD, Angst, middel, somatisch middelenstoornis, bipolaire stoornis
Angst, PHstoornis lichamelijk: fibromyalgie psychotische klachten psychotische stoornis (10%)
Prevalentie OCS: 1-3% M=V begin 10j 1/4 25% (!hoog!) Hoog! V: 1/5 ooit M: 1/10 ooit I en II: lifetimeprevalentie 1 ¾ mannen, 85+
VS: 0,5-1% M>V begin 10j v>M Lifetime: 15-34% Punt: 2-4% à 2% Wereld: 1miljoen/jaar 40/s
MD: 1% M=V begin 17j Mediane aanvangsleeftijd: 38j M=V OnderschatÝng (dark number)
Prognose Chronisch, ernst fluctueert <helft behandeling Ernst, comorbiditeit, sociale Sneller symptomatisch dan
periode symptoomvrij 25% chronisch steun, ernst + aantal eerdere functioneel
Netwerk, zelfzorg Werk en partnerschap episodes, therapietrouw 80% herval binnen 5j
Overlijden door suïcide
Etiologie Onbewuste angsten Objectrelatie theorie Onverwerkte rouw/Introjectie Risicogroepen:
Belemmeringen pers. Groei Introjectie en regressie agressie Alleenstaanden
‘thought-action fusion’ KC & OC Gebrek bekrachtiging Gescheiden
Familie/gezinsdynamiek Gebrek zelfacceptatie, Aangeleerde hulpeloosheid KOPP
Genetische factoren Behoeftehiërarchie Geblokkeerde groei Trauma
Serotonine Maladaptieve denkpatronen Negatieve schema’s, cognitieve Lichamelijke aandoening
en overtuigingen triade Beck, denkfouten Combinatie
Symptoomdrager Genetica, neurotransmitters
Genteisch (sterk)
1
, ULTRACOMPACT OVERZICHT ALLE PSYCHOPATHOLOGIEËN
Behandeling ERP (exposure & respons- Inzicht & vrije associatie Inzichttherapie, langdurig Suïcidepreventie:
preventie): effectief - CGT Mindfulness/ACT Gedragsactivatie, bekrachtiging Do: praat erover
Gezins-systeemtherapie CGT: cognitieve Empathie & onvoorwaardelijke Do: vraag naar concrete
Zelfhulp/ondersteuning herstructurering + exposure aanvaarding plannen
Medicatie: antidepressiva Rol gezin, FB loops CGT meest effectief Don’t: geen oplossingen
SSRI’, TAC’s Antidepressiva (SSRI’s, SNRI’s) Gezinstherapie (patronen
doorbreken)
Antidepressiva
Combinatie therapie CGT +
medicatie
Stepped-care model (1-4)
Multidisciplinair
2
, ULTRACOMPACT OVERZICHT ALLE PSYCHOPATHOLOGIEËN
Schizofrenie Eetstoornissen Voedingsstoornissen Verslaving / middelen Persoonlijkheidsstoornissen/borderline
Symptomatologie ≥2 kernsymptomen, 6m Eten als strategie voor Kenmerken van de Ernst Cognitief – emotioneel – relationeel –
Wanen, hallucinaties, controle voeding Controleverlies, sociale motivationele stoornissen – lijdensdruk
ongestructueerde spraak, Verstoord lichaamsbeeld Niet te maken met beperking, risicovol 3P: pathologisch – persisterend – pervasief
ongeorganiseerd, AN: meestal < gewicht lichaamsbeeld gebruik, farmacologisch 5 of meer criteria
katatonisch gedrag, BN: compensatie (niet over hoeveelheid!)
negatieve symptomen BED: geen compensatie
Typologie Schizotypische (cluster A) Anorexia Nervosa (AN) PICA: oneetbare Intoxicatie, tolerantie, Cluster A, B, C
Waanstoornis Boulimia Nervosa (BN) materialen eten onttrekking Niet kennen
Kortdurende psychose (Orthorexia nervosa) Stimulerend,
Schizofrenie Binge eating disorder (BED) AFRID: apathisch, verdovend,
Schizofreinforme stoornis angstig, sensorisch bewustzijnsverruimende
Schizo affectieve stoornis middelen
Verloop 4 fasen: AN: begin 14-18j of AFRID: meestal bij Geleidelijk aan Algemeen:
1. Premorbide vroeger jonge kinderen 8-10j Begin op jonge leeftijd/adolescentie
2. Prodromale Stabiel vanaf 30 jaar
3. Acuut BN & BED: 16-21 jaar, traag
4. Rustperiode begin
Ontstaan: 20-25 jaar
Vrij plots 5-10% overlijdt
Comorbiditeit PTSS, Angst (evt. secundair) PICA met ASS Sociale isolatie, stress, Borderline
Stemmingsstoornissen Depressie (evt. sec.) ARFID met ASS geen zinvolle bezigheid 30% minimum 1 andere PHstoornis
Borderline, OCD, AN & OCD Alcohol + Angst, 75% middelen, stemming, angst
Dementie BED & verslaving stemming (depressie), 40-70% depressie
Parkinson Pers.heidsstoornissen ADHD, (schizofrenie)
Prevalentie Lifetime: 1% V>M Algemeen: 1,5-4,5%
Jaarprevalentie: 0,02% 1/10e wereldbevolking Ambulante psychiatrische zorg: 40-90%
Mannen 1,5x meer 13% boven 10 jaar in Forensische psychiatrie: 70%
vrouwen, Lage SES België Borderline: 2-3% M=V
Prognose Uiteenlopend AN: 40-60% herstel Borderline: vanaf 30 jaar stabilisatie
1/3 chronisch Sneller herstel door therapie
BN: 50% herstel
3
, ULTRACOMPACT OVERZICHT ALLE PSYCHOPATHOLOGIEËN
Etiologie Regressie door vroege Multicausaliteitsmodel 2x fout: farmacologisch:
relatieproblemen; ego ziekte/passief/geen
creëert wensrealiteit Predisponerend: verantwoordelijkheid
Cultuur, gezinsmilieu, Moreel: eigen keuze,
Aangeleerde responsen, persoonlijkheid, fysieke schuld, bestrafÏng
bekrachtiging en toestand
modeling Onderliggend conflict,
Precipiterend: trauma, schaamte,
Foutieve cognitieve stressoren frustraties, fixatie.
processen Sociaal Gewoonte, KC & OC
Psychisch cues, bekrachtiging.
Inconsistente Biologisch Verwachtingen effect,
communicatie (dubbele cognitie, bias.
binding, expressed Perpetuerend Omgeving, cultuur, SES.
emotion) Veranderende zelfbeleving, Genetisch, neurotrans-
Vervormde mitters (dopamine),
Polygenetisch/dopamine lichaamsbeleving, … hersenstructuren
Behandeling Vrije associatie en Gepersonaliseerd Afstemmen: ernst, …
droomanalyse Interdisciplinair Desintoxicatie, therapie,
(diëtist, therapeut, arts, re-integratie
Selectief bekrachtigen en gezinstherapeut, …) oorzaken, persoon,
negeren, token economy, Medische monitoring langdurig.
sociale vaardigheden Antidepressiva en Inzicht, conflict,
antipsychotica onbewust
CGT: andere betekenissen Onbewust conflict Leren, bekrachtiging,
Psycho-educatie CGT: gedachten, gedrag, vaardigheden
emotieregulatie Motivatie, empathie,
Interacties en Gezinstherapie ambivalentie
communicatiepatronen Mediawijsheid en Gedachten, controle,
verbeteren, gezins- en lichaamsbeeldprogramma’s coping
systeemtherapie Blended care Medicatie, ontwenning,
Online hulpsites craving
Antipsychotica Patiënt- en familieorg.
4
