Hoofdstuk 1:Wat is economie
,Hoofdstuk 1:Wat is economie? Object, doel en methode van de economische
wetenschap
1 inleiding
Waarover gaat economie?
= een wetenschap die keuzeproblemen bestudeert waarmee iedereen, elk op zijn of haar eigen niveau,
wordt geconfronteerd.
Waarom economie?
Wat doet de economische wetenschap:
inzicht geven in menselijk gedrag, in de maatschappelijke organisatie (humane wetenschap) vanuit een
specifieke invalshoek
- Om betere beslissingen te kunnen nemen in het dagelijks leven
- Om de problemen van de wereld waarin we leven beter te begrijpen
- Om een beter beleid te kunnen voeren
Waarom economie voor rechtenstudenten?
Het recht regelt niet enkel sociale relaties maar ook heel wat economische relaties. Als jurist moet je
toch weten waarmee je dan bezig bent, heb je toch enig inzicht nodig in die economische variabelen
2 Het fundamenteel economisch probleem: veelvuldige behoeften versus schaarse
middelen
Nut van economische analyse: spanning tussen individuele en collectieve behoeften in de samenleving
<-> schaarse beschikbare middelen
- Iedereen streeft doelstellingen en behoeften na, maar iedereen ondergaat ook een
schaarsteprobleem. Middelen en tijd zijn beperkt
- Gevolg is dat er keuzes gemaakt moeten worden
Economische analyse: gaat na hoe mensen die keuzes maken en wat daarvan de individuele en
maatschappelijke gevolgen zijn.
Economische goederen
- nuttig
- Zijn schaars(niet vrij, zoals lucht)
- alternatief aanwendbaar
- Zowel materieel (fruit, trui, drinkbus) als immaterieel (diensten zoals geneeskundige verzorging)
- Kost geld
Schaarste en nut moeten gezamenlijk aanwezig zijn om te kunnen spreken van economische goederen.
Keuzes en opportuniteitskosten
Wie kiest geeft iets anders op:
→ opportuniteitskost
= de waarde van het beste alternatief dat men opgeeft door deze keuze te maken
Opportuniteitskost studeren?
1
, - Zijn niet enkel de kosten voor de boeken en de studie, maar ook het loon dat zij had kunnen
verdienen als ze voor het alternatief had gekozen, vb. Een voltijdse baan.
Opportuniteitskost avondje cinema?
Definitie economie
Tibor Scitovsky (1910-2002)
‘een sociale wetenschap die tot voorwerp heeft het beheer van schaarse middelen’
dit beheer van de beschikbare middelen behelst:
- Allocatie (toewijzing) van middelen: wat, hoeveel en hoe produceren
- Verdeling (distributie): voor wie produceren
- Nastreven van de volledige aanwending: stabilisatieprobleem.
Micro- en macro-economie
micro-economie macro-economie
Gaat na hoe individuen en bedrijven (individuele Bekijkt het geaggregeerde niveau en bestudeert
economische agenten) beslissingen nemen. vraag-stukken die de economie als geheel
beïnvloeden.
Heeft dus vnl betrekking op allocatie- en Heeft dus vnl betrekking op het
distributieprobleem stabilisatieprobleem,
Bestudeert de invloed van individuele
beslissingen op economische aggregaten
Voorbeeld klimaatbeleid
Micro: Macro:
Hoe veranderen consumenten hun gedrag? Wat zijn de budgettaire gevolgen van ons
Hoe veranderen producenten hun gedrag? klimaatbeleid?
Wat zijn de gevolgen op de werkgelegenheid?
Actua:
- Inflatie ligt heel hoog, het brood dat duurder wprdt = micro-economie, de prijs in het algemeen
= macro-economie
- Spilindex = index die het prijsniveau aangeeft
3 het productieproces
Productie: alle activiteiten
- waardoor goederen en diensten tot stand worden gebracht (economische goederen;
consumptiegoederen en kapitaalgoederen)
- en op gepaste tijd en plaats ter beschikking worden gesteld van consumenten
- door inzet van schaarse middelen (de productiefactoren: arbeid, natuur en kapitaal -
ondernemersinitiatief)
2
, Productiefactoren
We kunnen de schaarse middelen herleiden tot drie productiefactoren (om productie te realiseren):
- Arbeid (L), omvat alle mogelijke arbeidsprestaties
- Natuur (N), (bodem, grondstoffen,...)
- Kapitaal (K), geheel van door de mens geproduceerde productiemiddelen (fabrieksgebouwen,
wegen, havens, …)
→ eigenlijke productiefactoren
- Ondernemersinitiatief, bereidheid van de werker om iets te doen
Illustratie productieproces
- arbeid, natuur en kapitaal realiseren productie
- Kapitaal komt niet direct in aanmerking voor
consumptie (worden enkel aangewend om andere
economische goederen te produceren.
- Omwegproductie van kapitaal omdat het
via een omweg zijn bijdrage levert
- Afgeleide productiefactor
- Consumptie: aankoop van economische goederen
door gezinnen met het oog op het verbruik of gebruik
ervan
De productiefunctie
De productiefunctie is een technische relatie tussen de hoeveelheid productiefactoren (inputs) en de
maximale hoeveelheid economische goederen (output) die men daarmee kan produceren.
formule
- X = f(L, N, K)
- X=hoeveelheid output
- L=hoeveelheid arbeid (labour)
- N=hoeveelheid natuur
- K= hoeveelheid kapitaal
- f = een bepaalde functionele vorm
- Voorbeelden: X = 10L + 2K of X = L1/4K3/4
3
,Hoofdstuk 1:Wat is economie? Object, doel en methode van de economische
wetenschap
1 inleiding
Waarover gaat economie?
= een wetenschap die keuzeproblemen bestudeert waarmee iedereen, elk op zijn of haar eigen niveau,
wordt geconfronteerd.
Waarom economie?
Wat doet de economische wetenschap:
inzicht geven in menselijk gedrag, in de maatschappelijke organisatie (humane wetenschap) vanuit een
specifieke invalshoek
- Om betere beslissingen te kunnen nemen in het dagelijks leven
- Om de problemen van de wereld waarin we leven beter te begrijpen
- Om een beter beleid te kunnen voeren
Waarom economie voor rechtenstudenten?
Het recht regelt niet enkel sociale relaties maar ook heel wat economische relaties. Als jurist moet je
toch weten waarmee je dan bezig bent, heb je toch enig inzicht nodig in die economische variabelen
2 Het fundamenteel economisch probleem: veelvuldige behoeften versus schaarse
middelen
Nut van economische analyse: spanning tussen individuele en collectieve behoeften in de samenleving
<-> schaarse beschikbare middelen
- Iedereen streeft doelstellingen en behoeften na, maar iedereen ondergaat ook een
schaarsteprobleem. Middelen en tijd zijn beperkt
- Gevolg is dat er keuzes gemaakt moeten worden
Economische analyse: gaat na hoe mensen die keuzes maken en wat daarvan de individuele en
maatschappelijke gevolgen zijn.
Economische goederen
- nuttig
- Zijn schaars(niet vrij, zoals lucht)
- alternatief aanwendbaar
- Zowel materieel (fruit, trui, drinkbus) als immaterieel (diensten zoals geneeskundige verzorging)
- Kost geld
Schaarste en nut moeten gezamenlijk aanwezig zijn om te kunnen spreken van economische goederen.
Keuzes en opportuniteitskosten
Wie kiest geeft iets anders op:
→ opportuniteitskost
= de waarde van het beste alternatief dat men opgeeft door deze keuze te maken
Opportuniteitskost studeren?
1
, - Zijn niet enkel de kosten voor de boeken en de studie, maar ook het loon dat zij had kunnen
verdienen als ze voor het alternatief had gekozen, vb. Een voltijdse baan.
Opportuniteitskost avondje cinema?
Definitie economie
Tibor Scitovsky (1910-2002)
‘een sociale wetenschap die tot voorwerp heeft het beheer van schaarse middelen’
dit beheer van de beschikbare middelen behelst:
- Allocatie (toewijzing) van middelen: wat, hoeveel en hoe produceren
- Verdeling (distributie): voor wie produceren
- Nastreven van de volledige aanwending: stabilisatieprobleem.
Micro- en macro-economie
micro-economie macro-economie
Gaat na hoe individuen en bedrijven (individuele Bekijkt het geaggregeerde niveau en bestudeert
economische agenten) beslissingen nemen. vraag-stukken die de economie als geheel
beïnvloeden.
Heeft dus vnl betrekking op allocatie- en Heeft dus vnl betrekking op het
distributieprobleem stabilisatieprobleem,
Bestudeert de invloed van individuele
beslissingen op economische aggregaten
Voorbeeld klimaatbeleid
Micro: Macro:
Hoe veranderen consumenten hun gedrag? Wat zijn de budgettaire gevolgen van ons
Hoe veranderen producenten hun gedrag? klimaatbeleid?
Wat zijn de gevolgen op de werkgelegenheid?
Actua:
- Inflatie ligt heel hoog, het brood dat duurder wprdt = micro-economie, de prijs in het algemeen
= macro-economie
- Spilindex = index die het prijsniveau aangeeft
3 het productieproces
Productie: alle activiteiten
- waardoor goederen en diensten tot stand worden gebracht (economische goederen;
consumptiegoederen en kapitaalgoederen)
- en op gepaste tijd en plaats ter beschikking worden gesteld van consumenten
- door inzet van schaarse middelen (de productiefactoren: arbeid, natuur en kapitaal -
ondernemersinitiatief)
2
, Productiefactoren
We kunnen de schaarse middelen herleiden tot drie productiefactoren (om productie te realiseren):
- Arbeid (L), omvat alle mogelijke arbeidsprestaties
- Natuur (N), (bodem, grondstoffen,...)
- Kapitaal (K), geheel van door de mens geproduceerde productiemiddelen (fabrieksgebouwen,
wegen, havens, …)
→ eigenlijke productiefactoren
- Ondernemersinitiatief, bereidheid van de werker om iets te doen
Illustratie productieproces
- arbeid, natuur en kapitaal realiseren productie
- Kapitaal komt niet direct in aanmerking voor
consumptie (worden enkel aangewend om andere
economische goederen te produceren.
- Omwegproductie van kapitaal omdat het
via een omweg zijn bijdrage levert
- Afgeleide productiefactor
- Consumptie: aankoop van economische goederen
door gezinnen met het oog op het verbruik of gebruik
ervan
De productiefunctie
De productiefunctie is een technische relatie tussen de hoeveelheid productiefactoren (inputs) en de
maximale hoeveelheid economische goederen (output) die men daarmee kan produceren.
formule
- X = f(L, N, K)
- X=hoeveelheid output
- L=hoeveelheid arbeid (labour)
- N=hoeveelheid natuur
- K= hoeveelheid kapitaal
- f = een bepaalde functionele vorm
- Voorbeelden: X = 10L + 2K of X = L1/4K3/4
3
