INLEIDING TOT HET RECHT
Hoofdstuk 1: Het begrip Recht
Recht à Geen universele definitie
à Verschilt van maatschappij tot maatschappij
à Onderscheid normensysteem als moraal, godsdienst, beleefdheid
1.1 Gemeenschappelijke elementen: De kern van het recht
1.1.1 Bindende regels (wat)
à Iedereen moet zich eraan houden, er zijn geen suggesties of keuze
• Rechtssubjecten
o Natuurlijke personen
o Rechtspersonen
• Rechtsobjecten: Object of zaak waarop recht betrekking heeft
• Rechtsfeiten: Feit waaruit rechtsgevolgen ontstaan
• Rechtshandelingen: Handeling die iemand uitvoert met bedoeling rechtsgevolg
tot stand te brengen
Gebods-, verbods- & verlofbepalingen:
à Algemeen toepasselijke rechtsregels van toepassing op ieder rechtssubject
• Gebodsbepaling
à Legt aan rechtssubject verplicht gedrag op (positief of negatief)
o Positief: huwelijksplichten
o Negatief: schuldig verzuim van bijstand aan iemand die in groot gevaar
verkeert
• Verbodsbepaling
à Verbieden een bepaald gedrag of stellen van bepaalde handeling
à VB: Verbod tot diefstal
• Verlofbepaling
à Laten toe bepaalde handelingen te stellen, doch rechtssubject is daartoe niet
verplicht
à VB: Bijstand advocaat bij verhoor verdachte
Rechtsregels toepasbaar na keuze & wilaanvullende regels:
Toepasselijk na keuze:
à Toepasselijk als rechtssubject in bepaalde toestand keuze heeft gemaakt voor
bepaald gedrag
à Keuze tussen verschillende vormen gedrag, eens gekozen is keuze bindend
à VB: keuze om te huwen
Wilaanvullende regels:
à Uitwerking als rechtssubjecten geen eigen regeling hebben voorzien, geldt niet als er
eigen regeling is
à VB: Koop voltrokken als er overeenkomst is over prijs & voorwerp
,Ondersteunende regels:
à Geen eigenlijke gedragsregels
à Ondersteuning door inrichten instellingen, werking in tijd & ruimte regelen,
handhaving conflictenrecht
à VB: organisatie & sanctionering GAS-boetes
Technische regels & formalisme:
à Rechtshandelingen soms aan bepaalde vorm- & procedurevoorschriften
onderworpen opdat ze rechtsgeldig zouden zijn
à Door rechtszekerheid & bescherming vaak verregaande gevolgen
à Er is formalisme in:
• Recht
• Wilsuiting
à Alle partijen moeten aanwezig zijn & moeten toestemming geven
• Bescherming personen
Regeldrift à Er worden overdreven regels opgelegd
1.1.2 Samenleving ordenen / in stand houden (waarom)
Orde scheppen & in stand houden door:
• Bestaande toestanden / handelingen tot juridische norm te verheVen
à Gesanctioneerde feitelijkheid
à Bestaande toestanden & handelingen bekrachtigen & tot juridische
norm verheVen
à VB: meerderjarigheid vanaf 18j. in BE
• Onwenselijk gedrag vermijden / tenietdoen: gedrag dat schadelijk wordt geacht
in de samenleving
à Overeenkomst onder dwang
à VB: schijnhuwelijk & -samenleven
Orde scheppen & in stand houden door recht hanteren als beleidsinstrument:
• Recht wordt gebruikt om bepaalde levensvisie / politiek systeem te bekrachtigen
en vernieuwen
à VB: Green deal, betonshift, …
• Belangrijke trends
o Juridisering van samenleving
o Evolutie van nachtwakersstaat naar welvaartsstaat
à Toename aantal rechtsregels
o Probleem van “overregulering”
,1.1.3 Uitoefenen van gezag (hoe)
Principe 1: Gezag bij het uitvaardigen van recht:
1. Regelgevende organen: betrokkenheid Staat bij ontstaan regelgeving
à Rechtstreeks: via verkozen organen van staat
à Onrechtstreeks: gedragingen, principes die worden erkend/gerespecteerd door
staatsorganen
2. Rechtsgelding: respecteren bevoegdheid
à 3 aspecten respect voor:
o Hiërarchie van de normen
o Bevoegdheidsverdelende regels
o procedureregels
Principe 2: Gezag bij het doen naleven van recht:
1. Opleggen van de “sanctie” als middel tot afdwingbaarheid van recht
à Morele sancties niet relevant voor recht
à Soorten sancties:
o Penale sanctie
o Administratieve sanctie (Bestuursrecht p.167)
§ Sanctie wegens niet-naleven van wettelijke of reglementaire
bepalingen
à Komen niet in strafregister & komen vaak in aanmerking voor
minnelijke schikking
à Bevoegdheid: gemeenten, geregeld door wet 24 juni
2013
§ Sanctie met louter disciplinaire aard
à Opgelegd aan personeelsleden van bestuur
à Beroep bij RvS afdeling Bestuursrechtspraak
o Civiele sanctie
2. Handhaving van het recht door:
• Rechtscolleges
• Arbitrage & bemiddeling
• Bestuur
à Maar, steeds toezicht/controle door rechter mogelijk
• Geen eigenrichting door burger
, 1.2 Het begrip recht: Conclusie
à Recht is geheel regels uitgevaardigd & afgedwongen door bevoegde organen op gezag
van gemeenschap waarvoor ze gelden, en moet doel de samenleving te ordenen & in
stand te houden
Recht & andere normensystemen:
Verschillen:
• Oorsprong recht: recht is heteronoom
• Voorwerp: verhouding tussen mensen / verhouding met god
• Inhoud: rechten & plichten / wijze waarop rechten gebruikt mogen worden
• Sanctie: met geweld afgedwongen / wroeging of goddelijke bestraVing
Raakvlakken:
• Beiden organiseren samenleving
• Regels in recht vaak ook morele regels
Hoofdstuk 1: Het begrip Recht
Recht à Geen universele definitie
à Verschilt van maatschappij tot maatschappij
à Onderscheid normensysteem als moraal, godsdienst, beleefdheid
1.1 Gemeenschappelijke elementen: De kern van het recht
1.1.1 Bindende regels (wat)
à Iedereen moet zich eraan houden, er zijn geen suggesties of keuze
• Rechtssubjecten
o Natuurlijke personen
o Rechtspersonen
• Rechtsobjecten: Object of zaak waarop recht betrekking heeft
• Rechtsfeiten: Feit waaruit rechtsgevolgen ontstaan
• Rechtshandelingen: Handeling die iemand uitvoert met bedoeling rechtsgevolg
tot stand te brengen
Gebods-, verbods- & verlofbepalingen:
à Algemeen toepasselijke rechtsregels van toepassing op ieder rechtssubject
• Gebodsbepaling
à Legt aan rechtssubject verplicht gedrag op (positief of negatief)
o Positief: huwelijksplichten
o Negatief: schuldig verzuim van bijstand aan iemand die in groot gevaar
verkeert
• Verbodsbepaling
à Verbieden een bepaald gedrag of stellen van bepaalde handeling
à VB: Verbod tot diefstal
• Verlofbepaling
à Laten toe bepaalde handelingen te stellen, doch rechtssubject is daartoe niet
verplicht
à VB: Bijstand advocaat bij verhoor verdachte
Rechtsregels toepasbaar na keuze & wilaanvullende regels:
Toepasselijk na keuze:
à Toepasselijk als rechtssubject in bepaalde toestand keuze heeft gemaakt voor
bepaald gedrag
à Keuze tussen verschillende vormen gedrag, eens gekozen is keuze bindend
à VB: keuze om te huwen
Wilaanvullende regels:
à Uitwerking als rechtssubjecten geen eigen regeling hebben voorzien, geldt niet als er
eigen regeling is
à VB: Koop voltrokken als er overeenkomst is over prijs & voorwerp
,Ondersteunende regels:
à Geen eigenlijke gedragsregels
à Ondersteuning door inrichten instellingen, werking in tijd & ruimte regelen,
handhaving conflictenrecht
à VB: organisatie & sanctionering GAS-boetes
Technische regels & formalisme:
à Rechtshandelingen soms aan bepaalde vorm- & procedurevoorschriften
onderworpen opdat ze rechtsgeldig zouden zijn
à Door rechtszekerheid & bescherming vaak verregaande gevolgen
à Er is formalisme in:
• Recht
• Wilsuiting
à Alle partijen moeten aanwezig zijn & moeten toestemming geven
• Bescherming personen
Regeldrift à Er worden overdreven regels opgelegd
1.1.2 Samenleving ordenen / in stand houden (waarom)
Orde scheppen & in stand houden door:
• Bestaande toestanden / handelingen tot juridische norm te verheVen
à Gesanctioneerde feitelijkheid
à Bestaande toestanden & handelingen bekrachtigen & tot juridische
norm verheVen
à VB: meerderjarigheid vanaf 18j. in BE
• Onwenselijk gedrag vermijden / tenietdoen: gedrag dat schadelijk wordt geacht
in de samenleving
à Overeenkomst onder dwang
à VB: schijnhuwelijk & -samenleven
Orde scheppen & in stand houden door recht hanteren als beleidsinstrument:
• Recht wordt gebruikt om bepaalde levensvisie / politiek systeem te bekrachtigen
en vernieuwen
à VB: Green deal, betonshift, …
• Belangrijke trends
o Juridisering van samenleving
o Evolutie van nachtwakersstaat naar welvaartsstaat
à Toename aantal rechtsregels
o Probleem van “overregulering”
,1.1.3 Uitoefenen van gezag (hoe)
Principe 1: Gezag bij het uitvaardigen van recht:
1. Regelgevende organen: betrokkenheid Staat bij ontstaan regelgeving
à Rechtstreeks: via verkozen organen van staat
à Onrechtstreeks: gedragingen, principes die worden erkend/gerespecteerd door
staatsorganen
2. Rechtsgelding: respecteren bevoegdheid
à 3 aspecten respect voor:
o Hiërarchie van de normen
o Bevoegdheidsverdelende regels
o procedureregels
Principe 2: Gezag bij het doen naleven van recht:
1. Opleggen van de “sanctie” als middel tot afdwingbaarheid van recht
à Morele sancties niet relevant voor recht
à Soorten sancties:
o Penale sanctie
o Administratieve sanctie (Bestuursrecht p.167)
§ Sanctie wegens niet-naleven van wettelijke of reglementaire
bepalingen
à Komen niet in strafregister & komen vaak in aanmerking voor
minnelijke schikking
à Bevoegdheid: gemeenten, geregeld door wet 24 juni
2013
§ Sanctie met louter disciplinaire aard
à Opgelegd aan personeelsleden van bestuur
à Beroep bij RvS afdeling Bestuursrechtspraak
o Civiele sanctie
2. Handhaving van het recht door:
• Rechtscolleges
• Arbitrage & bemiddeling
• Bestuur
à Maar, steeds toezicht/controle door rechter mogelijk
• Geen eigenrichting door burger
, 1.2 Het begrip recht: Conclusie
à Recht is geheel regels uitgevaardigd & afgedwongen door bevoegde organen op gezag
van gemeenschap waarvoor ze gelden, en moet doel de samenleving te ordenen & in
stand te houden
Recht & andere normensystemen:
Verschillen:
• Oorsprong recht: recht is heteronoom
• Voorwerp: verhouding tussen mensen / verhouding met god
• Inhoud: rechten & plichten / wijze waarop rechten gebruikt mogen worden
• Sanctie: met geweld afgedwongen / wroeging of goddelijke bestraVing
Raakvlakken:
• Beiden organiseren samenleving
• Regels in recht vaak ook morele regels
