Samenvatting Historische Criminologie | Criminologische wetenschappen |VUB | 2025/2026 (geslaagd eerste zit)

HISTORISCHE CRIMINOLOGIE
Hoofdstuk 1: Waarom & hoe het verleden bestuderen?
1.1 Wat is geschiedenis?
Geschiedenis  Verwijst naar beide verleden & geschiedschrijving
 Er is dus een duidelijk onderscheid tussen verleden & wat historici
erover schrijven
 Bepaalde groepen/gebeurtenissen uit verleden zijn
afwezig/verborgen in geschiedschrijving (vrouwen, minderheden, …)
 Geschiedschrijving: constructie van taal & tekst
 Historisch werk: lezing van (delen van) verleden
Historici  Hangen volledig af van bronnen
 Niet alle bronnen zijn opgeslagen of nooit neergeschreven
 Historici plooien verleden dus altijd beetje naar eigen voorkeuren
& stilistische voorkeuren
 We krijgen selectief verhaal van verleden
1.1.1 Rol van het verleden
Persoonlijk verleden  Vormt & maakt ons tot wat we zijn
 Iedereen is product van pad dat men heeft afgelegd
Heden  Verschuivend punt tussen verleden & toekomst
 Mensen zijn altijd bezig met datgene dat nu plaatsvindt (tijdelijk)
 Bewustzijn is altijd vanuit verleden gericht op toekomst
Gemeenschappen  Houden zich ook altijd bezig met collectieve verleden
1.2 Geschiedschrijving
1.2.1 Geschiedschrijving zonder nut
Historici  Sommige zeggen geschiedschrijving hoeft niet nuttig te zijn
 Verhalen maken die mensen amuseren & inspireren
 Aangename bezigheid & status voor historici
 Ranke: Verleden bestuderen omwille van zichzelf (vader
geschiedwetenschap)
Historici die aan dit profiel voldoen:
 Positivisten
 Klassieke school (Ranke)
 Postmodernisten: ‘anything goes’
 Geschiedenis schrijven = verhalen schrijven
 Het moeten gewoon goede verhalen zijn (alle verhalen
kunnen)
Geschiedenis  Antropologische wetenschap
 Gemaakt om menselijke zijn & samenleven te begrijpen

, Niet alles kan:
 Niet alle verhalen hebben gelijke stem & impact
 Gebruik/misbruik verleden: macht, controle, beïnvloeding
 Volkeren proberen zich geschiedenis toe te eigenen uit ideologische
motieven
 Owning history
 VB: Joden & Arabieren vertellen verschillende verhalen over
de creatie van de staat Israël & over de geschiedenis van de
Palestijnen
1.2.2 Geschiedschrijving wel nut
 Voorkomen dat we vergeten
 Lessen trekken = voorbeeldfunctie van geschiedenis
 Welke lessen hangt af van historicus & tijdvak
 Hegel: The one thing we have learned from history is that
we don't learn from history” (leren we er wel iets uit)
 Minstens complexiteit blootleggen
 Mythen doorprikken, nuanceren
Via verleden heden beter begrijpen:
 Ontwikkelingen ontdekken & verklaren
 Verandering: verschuivingen, omwentelingen, groei
 Continuïteit: terugkerende patronen, verbanden, …
 Tendensen blijven lang doorgaan & wegen sterk door
 Inzicht in samenhang & proces = besef complexiteit
 Meer kijken naar heden om te zien welke pistes er open liggen
voor toekomst
 Kritisch: wat zit achter actuele fenomenen
 Common sense & stereotypen vermijden
 Mogelijke scenario’s voor toekomst
 Hoe verleden heden bepaald = indicatie wat in toekomst zal
doorwerken
 Wat niet bepaald is door verleden = open voor keuze
1.2.3 Beperkingen geschiedschrijving
 Historici zelf niet vrij van common sense & stereotypen
 Geen pasklare antwoorden op vraag aan sociale wetenschappers
 “What works?”
 Geen toekomstvoorspellingen
 Wel schetsen van (on)mogelijke scenario’s
 Opgelet voor determinisme
 Er zijn altijd alternatieve wegen (pad afhankelijkheid)
 We denken dat toekomst al vast ligt, dit is niet altijd het
geval