Samenvatting Politieke Geschiedenis van België | VUB | 2025/2026 (geslaagd eerste zit)

POLITIEKE GESCHIEDENIS VAN
BELGIË
Hoofdstuk 1: De doorbraak van de burgerlijke
parlementair-constitutionele staat
Parlementair-constitutioneel  Onderworpen aan de grondwet (koning
ook)
 Grondwet moeilijk te wijzigen
Stomme van Portici  Groepen zien het niet meer zitten met Willem I
 Revolutie ontstaat door gemeenschappelijke woede bij de gewone mens
1.1 Inleiding
Sociaaleconomische breuklijn:
Sociaaleconomische breuklijn  Conflict tussen rijken & armen
1830-1848  Overgangsperiode
Ancien Régime  Er heerst een landbouweconomie
 Je werkt op een grond die niet van jou is
 Je moet een deel van de pacht geven als “huur”
België  Mensen zijn conservatiever
 Zijn geen fan van Nederland
 Groot deel is protestants
Kerk & Adel  Geprivilegieerde standen
 Kerk heeft grote macht in onderwijs
19de eeuw  Industrieel kapitalisme (burgerij)
 John werd een belangrijk ondernemer voor de staalindustrie
Industrie  Niet tegen Willem I
 Willem I steunt de ontwikkeling van de industrie
 Ze willen dat de kerk minder macht krijgt
 Kerk verliest bezittingen

,Instellingen:
1.2 Ancien Régime
Ancien Régime  God had meer macht dan de vorst
 Ze waren conservatief & katholiek
Vorst  Regeert met 3 standen
 Statenvergadering
 Elke staat is onafhankelijk
 Geen eenheidstaat
 Confederaal systeem
Zuidelijke Nederlanden  Luik hoort er niet bij
 Deel van Heilig Roomse Rijk
Schoenmoederregime  Ontstaat uit gevecht tussen VK & FRA in België
1.3 Frans Régime
1795  België wordt deel van Franse Republiek
 Eenheidstaat
 Departementen i.p.v. vorstendommen
 Zijn ondergeschikt
 Ze moeten enkel de wet toepassen
Leenrecht/privileges  Worden afgeschaft
 Er is nationale soevereiniteit
 Goederen van de kerk worden openbaar verkocht
Juridisch systeem  Wordt vernieuwt
 Rechtbanken veranderen (cassatie  Beroep  Eerste Aanleg)
 Er komt een Burgerlijkwetboek & Strafwetboek
 Het gewoonterecht verdwijnt
 Ze staan voor geen straf zonder wet
Levensbeschouwelijke breuklijn  Conflict tussen katholieken en niet
katholieken

,Levensbeschouwelijke breuklijn:
Concordaat  Tussen Napoleon & kerk
 Er komen Weddes voor priesters (loon)
 Kerkgebouwen worden beheerd door kerkfabrieken
 Gemeente subsidieert deze fabrieken
Congres van Wenen  Er ontstaat een bufferstaat tegen FRA
 Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
 FRA moet schulden betalen
 Geld wordt gebruikt voor de bouw van forten
Huis van Oranje  Wordt uitgebreid
 Er komt een Départements réunis
 Er komt een apart statuut voor LUX/LIM
 Dit omdat ze deel uitmaken van de Duitse bond
1815  Grondwet wordt aangepast
 Macht gaat uit van de vorst
 Er zijn geen ministeriële verantwoordelijkheden
 Dus Ministers moesten gaan ontslag nemen als ze geen steun
meer kregen
 Vorst kan tussenkomen bij processen
Parlement  Wordt geleid door een Staten-Generaal
 Is 50/50 verdeeld (N/Z)
 Het was bicameraal: 1ste & 2de kamer
 De begroting lag steeds voor 10 jaar vast
1.4 De Revolutie van 1830
Landbouwland  Verandert in een jong industrieland
 Wordt een succes door Willem I
 Landbouw blijft wel het belangrijkst

, Sociaaleconomische breuklijn:
1.4.1 Oppositiegroepen:
Middenklassen  Hebben liberale eisen
 Ze willen de Franse Revolutie verderzetten
Adel & clerus  Willen een herstel van hun macht
Oppositiegroepen  Willen beide de macht van de koning inperken
1.4.2 Context Revolutie:
Revolutie  Uitgevoerd door Lagere burgerij & middenklasse
 Voeren uit maar worden uitgesloten van de macht
Conservatieven  Herinneren zich de Brabantse Omwenteling
 Komen in opstand tegen progressieve maar autoritaire vorst (Willem I)
Middenklasse stelt eisen:
 Volkssoevereiniteit
 Bevolking kiest machthebbers
 Parlementair regime
 Macht gaat uit van parlement
 Ministeriële verantwoordelijkheid
 Parlement controleert regering
 Rechten & vrijheden
 Rechtsbescherming van individu
Adel & kerk  Zijn tegen onderwijspolitiek van Willem I
 Ze eisen de vrijheid van:
 Godsdienst
 Onderwijs
 Ontstaan Monsterverbond
1.4.3 Verloop Revolutie
Armen  Zijn ontevreden
 Bieden zich aan om aan een prijs relletjes & vernielingen uit te voeren
Middenklasse  Richten actiegroepen op
 Maken petities tegen Willem I
 Ze maken kranten om hun visie duidelijk te maken
Voorlopig Bewind  Zorgt voor de onafhankelijkheidsverklaring (oktober
1830)
 Ze verkiezen het Nationaal congres in november 1830
Conferentie van Londen  Vindt plaats in november 1830