HOOFDSTUK 9:
PSYCHOLOGISCHE PROCESSEN
IN HET BREIN
HOE ZIEN WE DE WERELD
INHOUD HFDST 9
1. Hoe zien we de wereld?
2. Van gewaarwording naar waarneming
3. Functionele anatomie van het visuele systeem
4. [. Locaties bepalen in een visuele wereld]
5. [. Neurale verwerking van vormen en kleuren]
6. Het visuele brein in actie
1.VAN GEWAARWORDING NAAR WAARNEMING
DIT HOOFDSTUK HERHALING HOE WE ALGEMEEN NAAR HERSENEN
KIJKEN
Het ‘probleem’ van visuele waarneming.
Reconstructie van het beeld.
Hoe?
(1)ZINTUIGLIJKE RECEPTOREN
Doel: sensorische energie omzetten in neurale activiteit.
Filter: gespecialiseerd in een smalle bandbreedte van het spectrum
,Zicht: fotoreceptoren op het netvlies (retina) zetten licht-energie eerst om in
chemische energie, wat dan omgezet wordt in actie-potentialen.
Gehoor: luchtdrukgolven worden eerst omgezet in mechanische energie,
wat dan omgezet wordt in actie-potentialen door auditieve receptor neuronen.
Tast: mechanische energie activeert de tastgevoelig receptoren, die dan actie-
potentialen genereren in somatosensorische receptor neuronen.
Smaak/geur: chemische moleculen in de lucht of in voedsel binden zich aan
verschillende receptoren en genereren een actie-potentiaal in receptor
neuronen.
A.RECEPTIEVE VELDEN
Receptief veld
= dat deel van de wereld waarop één zintuiglijke receptor reageert.
Belang van contrast: overlappende receptieve velden dragen bij tot de
lokalisering van zintuiglijke input.
B.DENSITEIT EN SENSITIVITEIT VAN RECEPTOREN
VB: tastreceptoren op de vingertoppen versus armen
→Kegeltjes (fotoreceptoren voor kleurperceptie) hebben een hoge densiteit en
zijn gespecialiseerd in kleurschakeringen.
→Staafjes (fotoreceptoren voor zwart-wit perceptie) zijn meer verspreid en zijn
gespecialiseerd in lichtdetectie.
(2)SCHAKELNEURONEN
Alle receptoren zijn via een serie van 3 of 4 schakelneuronen verbonden met de
cortex.
Bij elke schakeling wordt de informatie gewijzigd; elke opeenvolgende schakeling
hercodeert de binnenkomende activiteit.
Schakelneuronen kunnen voorkomen in het ruggemerg, de hersenstam, of in de
neocortex. Op elk punt laat de schakeling toe om relevante acties te produceren
die de hiërarchie van ons motorische gedrag bepalen. (bv. pijn-reflex)
“ba, da, ga”
Een sterke invloed van het zien uitspreken van deze klanken op de perceptie
ervan. De synchronie van bewegingen en klanken zijn heel belangrijk voor
taalverwerving!
(3)ZINTUIGLIJKE SIGNALEN CODEREN EN REPRESENTEREN
, Elke zenuwbaan draagt exact hetzelfde soort signaal (actie-potentialen).
Hoe coderen dezelfde actie-potentialen verschillende zintuiglijke informatie?
(Hoe verschilt zicht van tast?) Hoe coderen ze verschillende kenmerken van
specifieke situaties? (Hoe verschilt blauw van paars?)
Computationeel kunnen we de antwoorden wel achterhalen: Het meer of minder
vuren van neuronen kan bijvoorbeeld informatie verschaffen over de aan- of
afwezigheid van een stimulus, of over de intensiteit van die stimulus.
Moeilijker: hoe komt het dat we zintuiglijke prikkels zoals tast, geluid, en geur als
verschillend ervaren? Een deel van het antwoord is gelegen in het feit dat elke
zintuiglijke gewaarwording verwerkt wordt in een aparte corticale regio.
We leren ook om ze te onderscheiden. En elk sensorisch systeem heeft ook een
bevoordeelde link met bepaalde reflexieve bewegingen wat helpt om ze
verschillend te houden op alle niveau’s van neurale organisatie.
Topografische kaarten, primaire en secundaire regio’s.
(4) WAARNEMING
Perceptie = de subjectieve ervaring van sensaties; hoe we
beleven/interpreteren wat we gewaar worden.
Illusies bewijzen dat waarneming (perceptie) meer is dan eenvoudige
gewaarwording (sensatie).
2.FUNCTIONELE ANATOMIE VAN HET VISUELE SYSTEEM
Functionele anatomie: om het visuele systeem te ontleden gaan we beginnen
met de route te bestuderen die visueel informatie aflegt op weg naar en binnen
in de hersenen.
Hoe zien we de wereld, hoe dat visueel beeld creëren?
PSYCHOLOGISCHE PROCESSEN
IN HET BREIN
HOE ZIEN WE DE WERELD
INHOUD HFDST 9
1. Hoe zien we de wereld?
2. Van gewaarwording naar waarneming
3. Functionele anatomie van het visuele systeem
4. [. Locaties bepalen in een visuele wereld]
5. [. Neurale verwerking van vormen en kleuren]
6. Het visuele brein in actie
1.VAN GEWAARWORDING NAAR WAARNEMING
DIT HOOFDSTUK HERHALING HOE WE ALGEMEEN NAAR HERSENEN
KIJKEN
Het ‘probleem’ van visuele waarneming.
Reconstructie van het beeld.
Hoe?
(1)ZINTUIGLIJKE RECEPTOREN
Doel: sensorische energie omzetten in neurale activiteit.
Filter: gespecialiseerd in een smalle bandbreedte van het spectrum
,Zicht: fotoreceptoren op het netvlies (retina) zetten licht-energie eerst om in
chemische energie, wat dan omgezet wordt in actie-potentialen.
Gehoor: luchtdrukgolven worden eerst omgezet in mechanische energie,
wat dan omgezet wordt in actie-potentialen door auditieve receptor neuronen.
Tast: mechanische energie activeert de tastgevoelig receptoren, die dan actie-
potentialen genereren in somatosensorische receptor neuronen.
Smaak/geur: chemische moleculen in de lucht of in voedsel binden zich aan
verschillende receptoren en genereren een actie-potentiaal in receptor
neuronen.
A.RECEPTIEVE VELDEN
Receptief veld
= dat deel van de wereld waarop één zintuiglijke receptor reageert.
Belang van contrast: overlappende receptieve velden dragen bij tot de
lokalisering van zintuiglijke input.
B.DENSITEIT EN SENSITIVITEIT VAN RECEPTOREN
VB: tastreceptoren op de vingertoppen versus armen
→Kegeltjes (fotoreceptoren voor kleurperceptie) hebben een hoge densiteit en
zijn gespecialiseerd in kleurschakeringen.
→Staafjes (fotoreceptoren voor zwart-wit perceptie) zijn meer verspreid en zijn
gespecialiseerd in lichtdetectie.
(2)SCHAKELNEURONEN
Alle receptoren zijn via een serie van 3 of 4 schakelneuronen verbonden met de
cortex.
Bij elke schakeling wordt de informatie gewijzigd; elke opeenvolgende schakeling
hercodeert de binnenkomende activiteit.
Schakelneuronen kunnen voorkomen in het ruggemerg, de hersenstam, of in de
neocortex. Op elk punt laat de schakeling toe om relevante acties te produceren
die de hiërarchie van ons motorische gedrag bepalen. (bv. pijn-reflex)
“ba, da, ga”
Een sterke invloed van het zien uitspreken van deze klanken op de perceptie
ervan. De synchronie van bewegingen en klanken zijn heel belangrijk voor
taalverwerving!
(3)ZINTUIGLIJKE SIGNALEN CODEREN EN REPRESENTEREN
, Elke zenuwbaan draagt exact hetzelfde soort signaal (actie-potentialen).
Hoe coderen dezelfde actie-potentialen verschillende zintuiglijke informatie?
(Hoe verschilt zicht van tast?) Hoe coderen ze verschillende kenmerken van
specifieke situaties? (Hoe verschilt blauw van paars?)
Computationeel kunnen we de antwoorden wel achterhalen: Het meer of minder
vuren van neuronen kan bijvoorbeeld informatie verschaffen over de aan- of
afwezigheid van een stimulus, of over de intensiteit van die stimulus.
Moeilijker: hoe komt het dat we zintuiglijke prikkels zoals tast, geluid, en geur als
verschillend ervaren? Een deel van het antwoord is gelegen in het feit dat elke
zintuiglijke gewaarwording verwerkt wordt in een aparte corticale regio.
We leren ook om ze te onderscheiden. En elk sensorisch systeem heeft ook een
bevoordeelde link met bepaalde reflexieve bewegingen wat helpt om ze
verschillend te houden op alle niveau’s van neurale organisatie.
Topografische kaarten, primaire en secundaire regio’s.
(4) WAARNEMING
Perceptie = de subjectieve ervaring van sensaties; hoe we
beleven/interpreteren wat we gewaar worden.
Illusies bewijzen dat waarneming (perceptie) meer is dan eenvoudige
gewaarwording (sensatie).
2.FUNCTIONELE ANATOMIE VAN HET VISUELE SYSTEEM
Functionele anatomie: om het visuele systeem te ontleden gaan we beginnen
met de route te bestuderen die visueel informatie aflegt op weg naar en binnen
in de hersenen.
Hoe zien we de wereld, hoe dat visueel beeld creëren?
