BOUWKUNDIGE REKENTECHNIEKEN
1 MODULE I: BELASTINGEN EN GRENSTOESTANDEN
1.1 HUIDIGE REEKS NORMEN = EUROCODES
- EN = Europese normen
o Als ergens in de EU besteld wordt, dan moet het hetzelfde zijn als op een andere plek in
de EU
- NBN = Belgische normen
o Volgt ook de EN, maar legt nog extra normen op
- ISO = wereldwijd
1.2 BELASTINGEN
= alle uitwendige invloeden die op een constructie inwerken
- uitwendige krachten
o eigengewichten en belastingen
- opgelegde vervormingen of verplaatsingen
o zetting van een fundering
- impact, schokken, trillingen, explosie,…
o botsing
- klimaatbelasting, temperatuursinvloeden, brand,…
o hygrothemischgedrag
- chemische of elektrochemische aantasting van het constructiemateriaal
o corrosie
1.2.1 BELANGRIJK ONDERSCHEID
1.2.2 HOE GRIJPEN KRACHTEN AAN?
1
,1.2.3 MEEST VOORKOMENDE BELASTINGSTYPES
1.2.4 UITWENDIGE KRACHTEN = INWENDIGE + VORMVERANDERING
= inwendige spanningen en snedekrachten
1.2.5 DE ONTWERPBEREKENING WORDT BEINVLOEDT DOOR DE CONTEXT
STERKTEKLASSE VAN HET GEKOZEN MATERIAAL
- bijv. C30/37 (beton), S235 (staal)
DUURZAAMHEIDSEISEN
- Milieuklassen X0, XC1, XD2, XF1,...
- Omgevingsklassen E0, EI, EE1, ES3,…
2
,GEBRUIKSKLASSEN VOOR BELASTINGEN
- Klassen A, B, C, D,…, I
o A: woningen, verblijfsruimten
o B: kantoren
o C: vergaderruimten, eetzalen, klaslokalen,…
o D: winkels, grootwarenhuizen,…
o E: archieven, bibliotheken,…
CONSTRUCTIEKLASSEN: S1, S2, S3,…, S5
- geven de gewenste levensduur van de constructie weer;
- S1: tijdelijke constructie (10j)
- S4: gebouwen (50j)
- S5: monumenten en civieltechnische constructies (100j)
GEVOLGKLASSEN: CC1, CC2, CC3
- risico van het ontwerp;
- i.f.v. de gevolgen die het bezwijken van de constructie heeft;
o CC1: verminderde veiligheid (bijv. agrarische gebouwen, niet-bezette gebouwen,…)
o CC2: normale veiligheid (woningen, scholen, vergaderzalen,…)
o CC3: verhoogde veiligheid (concertzalen, tribunes, kerncentrale, stuwdam,…)
BETROUWBAARHEIDSKLASSEN:
- RC
o niveau van de ontwerp- en berekeningssupervisie (DSL: design supervision level)
o verbonden met de gevolgklassen
1.2.6 REKENKUNDIG ONTWERP VAN EEN DRAGENDE STRUCTUUR VOOR EEN GEBOUW
Volgens de huidige rekennormen (Eurocodes) moeten de berekeningen in twee verschillende
grenstoestanden worden uitgevoerd
De maximale waarden van de snedekrachten moeten in beide grenstoestanden worden bepaald!
1.2.6.1 GRENSTOESTAND
= Toestanden waarin de constructie of een deel ervan ophoudt met het vervullen van de taak waarvoor ze
ontworpen is
➢ Omdat ze niet (meer) voldoet aan de stabiliteitseisen
➢ Omdat ze kan worden beschouwd als ongeschikt voor verder gebruik
➢ Omdat ze niet (meer) voldoet aan de deugdelijkheidscriteria
o vanuit het oogpunt van:
▪ functionaliteit
• Een klemmende deur
• Te grote doorbuiging van een brug over het kanaal
o vrije hoogte voor een containerschip komt in het gedrang
• Storende trillingen in een hoogbouw met woonbestemming
3
, ▪ veiligheid
• Een dakconstructie met een reeds te grote doorbuiging onder
eigengewicht
o vervormingsberekingen integreren in het ontwerp
o Verschillende fasen van de uitvoering volledig doorrekenen
▪ Opbouw, herstellingen
o Berekeningen ook onder bijzondere belastingen uitvoeren
▪ sneeuw
o Het ontwerp moet een plots bezwijken kunnen uitsluiten;
▪ Een instorting moet worden aangekondigd door grote
vervormingen/doorbuigingen
o Ook het veiligheidsgevoel behoort tot de grenstoestand
▪ Sterk bewegende brug
o Grenstoestanden zijn relatief en worden o.a. bepaald door
de bestemming van de constructie
• Lekkage van gevaarlijke vloeistoffen uit een reservoir
▪ esthetiek
• Scheefstand van een kolom / wand
o t.g.v. uitvoeringsfouten of onvoorziene omstandigheden
• Doorbuiging van een hoofdligger
o Visuele aspecten zijn belangrijk in bouwconstructies.
o Een significante doorbuiging van een balk is onesthetisch, zelfs
zonder gevaar voor instorting
o Bovendien: rekening houden met optische illusie
▪ doorbuigingen worden erger waargenomen dan ze zijn
▪ duurzaamheid
• Bij gewapend betonconstructies:
o Gevoeligheid voor scheurvorming;
o Bij te grote scheuropeningen:
▪ aantasting van de wapening;
• Ontwerpen i.f.v. omgevingsklassen!
▪ Economie
• Te hoge onderhoudskosten?
• Herstelling van (veel voorkomende) beschadigingen?
• Dus: ontwerp afstemmen op gemakkelijk onderhoud en op lage
onderhouds- en herstellingskosten !!
1.2.6.1.1 UITERSTE GRENSTOESTANDEN = UGT
= een bezwijkgrenstoestand:
- de grens van het draagvermogen wordt bereikt
- over deze grens zal de constructie geheel of gedeeltelijk bezwijken
- Hoe?
o door verbreken van het statisch evenwicht (EQU)
o breuk of overdreven (plastische) vervorming in kritieke doorsneden (STR)
o vermoeiing (FAT);
o instabiliteit: knik, plooien, kip,…
o de grond die bezwijkt of buitensporige vervormingen vertoond (GEO)
4
1 MODULE I: BELASTINGEN EN GRENSTOESTANDEN
1.1 HUIDIGE REEKS NORMEN = EUROCODES
- EN = Europese normen
o Als ergens in de EU besteld wordt, dan moet het hetzelfde zijn als op een andere plek in
de EU
- NBN = Belgische normen
o Volgt ook de EN, maar legt nog extra normen op
- ISO = wereldwijd
1.2 BELASTINGEN
= alle uitwendige invloeden die op een constructie inwerken
- uitwendige krachten
o eigengewichten en belastingen
- opgelegde vervormingen of verplaatsingen
o zetting van een fundering
- impact, schokken, trillingen, explosie,…
o botsing
- klimaatbelasting, temperatuursinvloeden, brand,…
o hygrothemischgedrag
- chemische of elektrochemische aantasting van het constructiemateriaal
o corrosie
1.2.1 BELANGRIJK ONDERSCHEID
1.2.2 HOE GRIJPEN KRACHTEN AAN?
1
,1.2.3 MEEST VOORKOMENDE BELASTINGSTYPES
1.2.4 UITWENDIGE KRACHTEN = INWENDIGE + VORMVERANDERING
= inwendige spanningen en snedekrachten
1.2.5 DE ONTWERPBEREKENING WORDT BEINVLOEDT DOOR DE CONTEXT
STERKTEKLASSE VAN HET GEKOZEN MATERIAAL
- bijv. C30/37 (beton), S235 (staal)
DUURZAAMHEIDSEISEN
- Milieuklassen X0, XC1, XD2, XF1,...
- Omgevingsklassen E0, EI, EE1, ES3,…
2
,GEBRUIKSKLASSEN VOOR BELASTINGEN
- Klassen A, B, C, D,…, I
o A: woningen, verblijfsruimten
o B: kantoren
o C: vergaderruimten, eetzalen, klaslokalen,…
o D: winkels, grootwarenhuizen,…
o E: archieven, bibliotheken,…
CONSTRUCTIEKLASSEN: S1, S2, S3,…, S5
- geven de gewenste levensduur van de constructie weer;
- S1: tijdelijke constructie (10j)
- S4: gebouwen (50j)
- S5: monumenten en civieltechnische constructies (100j)
GEVOLGKLASSEN: CC1, CC2, CC3
- risico van het ontwerp;
- i.f.v. de gevolgen die het bezwijken van de constructie heeft;
o CC1: verminderde veiligheid (bijv. agrarische gebouwen, niet-bezette gebouwen,…)
o CC2: normale veiligheid (woningen, scholen, vergaderzalen,…)
o CC3: verhoogde veiligheid (concertzalen, tribunes, kerncentrale, stuwdam,…)
BETROUWBAARHEIDSKLASSEN:
- RC
o niveau van de ontwerp- en berekeningssupervisie (DSL: design supervision level)
o verbonden met de gevolgklassen
1.2.6 REKENKUNDIG ONTWERP VAN EEN DRAGENDE STRUCTUUR VOOR EEN GEBOUW
Volgens de huidige rekennormen (Eurocodes) moeten de berekeningen in twee verschillende
grenstoestanden worden uitgevoerd
De maximale waarden van de snedekrachten moeten in beide grenstoestanden worden bepaald!
1.2.6.1 GRENSTOESTAND
= Toestanden waarin de constructie of een deel ervan ophoudt met het vervullen van de taak waarvoor ze
ontworpen is
➢ Omdat ze niet (meer) voldoet aan de stabiliteitseisen
➢ Omdat ze kan worden beschouwd als ongeschikt voor verder gebruik
➢ Omdat ze niet (meer) voldoet aan de deugdelijkheidscriteria
o vanuit het oogpunt van:
▪ functionaliteit
• Een klemmende deur
• Te grote doorbuiging van een brug over het kanaal
o vrije hoogte voor een containerschip komt in het gedrang
• Storende trillingen in een hoogbouw met woonbestemming
3
, ▪ veiligheid
• Een dakconstructie met een reeds te grote doorbuiging onder
eigengewicht
o vervormingsberekingen integreren in het ontwerp
o Verschillende fasen van de uitvoering volledig doorrekenen
▪ Opbouw, herstellingen
o Berekeningen ook onder bijzondere belastingen uitvoeren
▪ sneeuw
o Het ontwerp moet een plots bezwijken kunnen uitsluiten;
▪ Een instorting moet worden aangekondigd door grote
vervormingen/doorbuigingen
o Ook het veiligheidsgevoel behoort tot de grenstoestand
▪ Sterk bewegende brug
o Grenstoestanden zijn relatief en worden o.a. bepaald door
de bestemming van de constructie
• Lekkage van gevaarlijke vloeistoffen uit een reservoir
▪ esthetiek
• Scheefstand van een kolom / wand
o t.g.v. uitvoeringsfouten of onvoorziene omstandigheden
• Doorbuiging van een hoofdligger
o Visuele aspecten zijn belangrijk in bouwconstructies.
o Een significante doorbuiging van een balk is onesthetisch, zelfs
zonder gevaar voor instorting
o Bovendien: rekening houden met optische illusie
▪ doorbuigingen worden erger waargenomen dan ze zijn
▪ duurzaamheid
• Bij gewapend betonconstructies:
o Gevoeligheid voor scheurvorming;
o Bij te grote scheuropeningen:
▪ aantasting van de wapening;
• Ontwerpen i.f.v. omgevingsklassen!
▪ Economie
• Te hoge onderhoudskosten?
• Herstelling van (veel voorkomende) beschadigingen?
• Dus: ontwerp afstemmen op gemakkelijk onderhoud en op lage
onderhouds- en herstellingskosten !!
1.2.6.1.1 UITERSTE GRENSTOESTANDEN = UGT
= een bezwijkgrenstoestand:
- de grens van het draagvermogen wordt bereikt
- over deze grens zal de constructie geheel of gedeeltelijk bezwijken
- Hoe?
o door verbreken van het statisch evenwicht (EQU)
o breuk of overdreven (plastische) vervorming in kritieke doorsneden (STR)
o vermoeiing (FAT);
o instabiliteit: knik, plooien, kip,…
o de grond die bezwijkt of buitensporige vervormingen vertoond (GEO)
4