Filosofie
HOOFDSTUK 1: DE OORSPRONG VAN DE FILOSOFIE
1 Inleiding
Filosofie Grieks > filein = houden van > sophia = Griekse godin v/d
wijsheid
Filosofie is vooral een mannenzaak maar als ze over wijsheid praten dan is
het vrouwelijk. De verwijzingen zijn meestal vrouwelijk
De vrouwelijke intuïtie: verwijzen naar de directe ervaring van
waarheid, zonder een beroep te doen op een redeneerproces.
De oorsprong van de filosofie wordt op 2 manieren beantwoord:
1. Filosofie is zo oud als de mensheid
Iedereen die diepzinnige vragen stelt is filosofisch bezig.
Plato zegt dat filosofie is gestart met verwondering
Verwondering: de bron van onze zoektocht om te begrijpen wat er
zich voordoet in onszelf en de wereld
2. Filosofie is ontstaan in een bepaalde periode in een bepaalde
regio
De klassieke westerse filosofie is ontstaan in 6e eeuw a/d Egeïsche
zee
Ook in andere regio’s ontstonden er filosofieën maar daar hebben
we niets op te zeggen (bv Upanishaden in India, …)
Het ontstaan v/d westerse filosofie wordt gestart met de overgang van
mythos -> logos
Een wereld met allemaal mythen naar een wereld met rationele
verklaringen.
Die rationele verklaringen verwijzen naar toenemend belang van
observatie, argumentatie en dat natuur uit de natuur wordt verklaard en
niet meer door goden.
Bv ‘de zondeval’ de zondeval (adam en eva). ze mochten geen appel
eten van een specifieke boom, de boom van de kennis en kwaad. Waarom
is het zo slecht om van die boom te eten? De duivel zei: je gaat meer
,krijgen dan de goden, kennis van goed en kwaad. Door een onderscheid te
maken, gaan we lijden. Door dat onderscheid te maken, zijn we uit het
paradijs gevallen zoals de goden
Bv ‘Odysseus en de sirenen’ Odysseus werd verleid door gezang en hij
heeft gezegd tegen zijn bemanning om oordoppen te pakken. Behalve hij
omdat hij toch niet moest bewegen. We moeten verleidingen weerstaan en
onze proberen te beheren
De goden, het bovennatuurlijke valt weg. Het is weer het natuurlijke en
objectieve
Je gaat proberen begrijpen van de natuur (bv scheiding van de cel, …)
Hoe komt het dat het denken verandert is over de hele wereld?
Verklaring (hypothese) = verstedelijking, landbouw. In de stad komen er
mensen van overal dus je krijgt beperkte cultuur, want iedereen denkt
anders.
De filosofische stap = de goden uitbeelden nr het beeld v zichzelf
XENOPHANES
2 Omschrijving en indeling van de filosofie
2.1 Tussen religie en WTS
Italiaanse filosoof de Crescenzo, 20e eeuw definitie van filosofie
Filosofie bevindt zich tussen religie en WTS.
De WTS bestudeert de wereld van de fenomenen, alles wat
objectiveerbaar, zichtbaar en meetbaar is. Ze gaan opzoek hoe ze die
fenomenen kunnen verklaren en dringen de filo terug. De natuurfilosofie
werd fysica, later waren er ook andere natuurWTS en
sociologie/psychologie
Religie zoekt naar iets absoluuts en biedt troost en zingeving. Het is
voorbij het fenomenale. Religie houdt zich nog altijd bezig met
verschillende vragen, waar WTS geen antwoord kan op geven. (bv wat
is het verschil tussen een computer en ik)
Filosofie is geen WTS, ook geen mensWTS. Filosofie staat er buiten want
het gaat niet zuiver over het fenomenale maar ook het noumenale
,Het zit tussen mythe/religie en WTS.
2.2 3 grote vragen en domeinen
Kant bracht alle filosofische vragen terug tot 3 essentiële vragen:
1. Wat moet ik weten? Ons denken
2. Wat moet ik doen? Ons handelen ethiek en filosofie
3. Wat mag ik hopen? Onze verwachtingen
=> alles kan je herleiden tot 1 grote vraag ‘WAT IS DE MENS?’
Franse filosoof Ferry, hedendaags
Filosofie houdt zich bezig met: 1. Kennis = objectieve feiten,
werkelijkheid
2. Ethiek = rechtvaardigheid
3. wijsheid = manier wrp we leven,
heil/geluk
2.3 Het huis van de filosofie
Je kan filosofie best indelen a.d.h.v. het soort vragen dat men stelt.
Die van Kant zijn 1. Epistemologie
2. ethiek
En de algemene vraag is wijsgerige antropologie.
Elke indeling hangt af van zijn beperking, nl vragen die afhankelijk van de
manier waarop ernaar gekeken wordt, tot een ander verschillend domein
worden gerekend.
4. de psyche (de
geest)
, Volgens Plato hechten we ons aan 3 fundamentele waarden: 1. Het
ware
2. Het goede
3. Het schone
2.3.1 Waarheid = epistemologie
De epistemologie/kennisleer stelt vragen over waarheid en kennis
Bv wat is waarheid, wat zijn de grenzen van de kennis, wat is kennis, …
i/d 20e eeuw ontstonden de WTSfilo, de taalfilo en de BWZfilo
logica houdt zich bezig met de vraag ‘wat is geldig redeneren?’
WTSfilo buigt zich over de grondslagen v/d kennis van de
afzonderlijke WTS
Taalfilo behandelt het ontstaan, functie, betekenis, … van de taal
2.3.2 Goedheid en rechtvaardigheid = ethica
De ethiek onderzoekt het goede, wat goedheid en rechtvaardigheid
is, …
Politieke en sociale filosofie houdt zich bezig met de
(rechtvaardigde) SL
Rechtsfilosofie behandelt de vraag naar de aard en de oorsprong
van recht – deontologie/plichtenleer sluit er nauw bij aan
2.3.3 Schoonheid = esthetica
Esthetica houdt zich bezig met de vraag naar schoonheid en kunst
Afgeleide deelgebieden zijn kunst- en cultuurfilosofie
3 De pre-socratische filosofie
Pre-socratische filosofie: de filosofie voor Socrates 6e-5e
eeuw v.C.
Zij hebben de eerste stappen gezet naar een nieuw soort denken, vooral
kosmologisch.
6 belangwekkende figuren:
HOOFDSTUK 1: DE OORSPRONG VAN DE FILOSOFIE
1 Inleiding
Filosofie Grieks > filein = houden van > sophia = Griekse godin v/d
wijsheid
Filosofie is vooral een mannenzaak maar als ze over wijsheid praten dan is
het vrouwelijk. De verwijzingen zijn meestal vrouwelijk
De vrouwelijke intuïtie: verwijzen naar de directe ervaring van
waarheid, zonder een beroep te doen op een redeneerproces.
De oorsprong van de filosofie wordt op 2 manieren beantwoord:
1. Filosofie is zo oud als de mensheid
Iedereen die diepzinnige vragen stelt is filosofisch bezig.
Plato zegt dat filosofie is gestart met verwondering
Verwondering: de bron van onze zoektocht om te begrijpen wat er
zich voordoet in onszelf en de wereld
2. Filosofie is ontstaan in een bepaalde periode in een bepaalde
regio
De klassieke westerse filosofie is ontstaan in 6e eeuw a/d Egeïsche
zee
Ook in andere regio’s ontstonden er filosofieën maar daar hebben
we niets op te zeggen (bv Upanishaden in India, …)
Het ontstaan v/d westerse filosofie wordt gestart met de overgang van
mythos -> logos
Een wereld met allemaal mythen naar een wereld met rationele
verklaringen.
Die rationele verklaringen verwijzen naar toenemend belang van
observatie, argumentatie en dat natuur uit de natuur wordt verklaard en
niet meer door goden.
Bv ‘de zondeval’ de zondeval (adam en eva). ze mochten geen appel
eten van een specifieke boom, de boom van de kennis en kwaad. Waarom
is het zo slecht om van die boom te eten? De duivel zei: je gaat meer
,krijgen dan de goden, kennis van goed en kwaad. Door een onderscheid te
maken, gaan we lijden. Door dat onderscheid te maken, zijn we uit het
paradijs gevallen zoals de goden
Bv ‘Odysseus en de sirenen’ Odysseus werd verleid door gezang en hij
heeft gezegd tegen zijn bemanning om oordoppen te pakken. Behalve hij
omdat hij toch niet moest bewegen. We moeten verleidingen weerstaan en
onze proberen te beheren
De goden, het bovennatuurlijke valt weg. Het is weer het natuurlijke en
objectieve
Je gaat proberen begrijpen van de natuur (bv scheiding van de cel, …)
Hoe komt het dat het denken verandert is over de hele wereld?
Verklaring (hypothese) = verstedelijking, landbouw. In de stad komen er
mensen van overal dus je krijgt beperkte cultuur, want iedereen denkt
anders.
De filosofische stap = de goden uitbeelden nr het beeld v zichzelf
XENOPHANES
2 Omschrijving en indeling van de filosofie
2.1 Tussen religie en WTS
Italiaanse filosoof de Crescenzo, 20e eeuw definitie van filosofie
Filosofie bevindt zich tussen religie en WTS.
De WTS bestudeert de wereld van de fenomenen, alles wat
objectiveerbaar, zichtbaar en meetbaar is. Ze gaan opzoek hoe ze die
fenomenen kunnen verklaren en dringen de filo terug. De natuurfilosofie
werd fysica, later waren er ook andere natuurWTS en
sociologie/psychologie
Religie zoekt naar iets absoluuts en biedt troost en zingeving. Het is
voorbij het fenomenale. Religie houdt zich nog altijd bezig met
verschillende vragen, waar WTS geen antwoord kan op geven. (bv wat
is het verschil tussen een computer en ik)
Filosofie is geen WTS, ook geen mensWTS. Filosofie staat er buiten want
het gaat niet zuiver over het fenomenale maar ook het noumenale
,Het zit tussen mythe/religie en WTS.
2.2 3 grote vragen en domeinen
Kant bracht alle filosofische vragen terug tot 3 essentiële vragen:
1. Wat moet ik weten? Ons denken
2. Wat moet ik doen? Ons handelen ethiek en filosofie
3. Wat mag ik hopen? Onze verwachtingen
=> alles kan je herleiden tot 1 grote vraag ‘WAT IS DE MENS?’
Franse filosoof Ferry, hedendaags
Filosofie houdt zich bezig met: 1. Kennis = objectieve feiten,
werkelijkheid
2. Ethiek = rechtvaardigheid
3. wijsheid = manier wrp we leven,
heil/geluk
2.3 Het huis van de filosofie
Je kan filosofie best indelen a.d.h.v. het soort vragen dat men stelt.
Die van Kant zijn 1. Epistemologie
2. ethiek
En de algemene vraag is wijsgerige antropologie.
Elke indeling hangt af van zijn beperking, nl vragen die afhankelijk van de
manier waarop ernaar gekeken wordt, tot een ander verschillend domein
worden gerekend.
4. de psyche (de
geest)
, Volgens Plato hechten we ons aan 3 fundamentele waarden: 1. Het
ware
2. Het goede
3. Het schone
2.3.1 Waarheid = epistemologie
De epistemologie/kennisleer stelt vragen over waarheid en kennis
Bv wat is waarheid, wat zijn de grenzen van de kennis, wat is kennis, …
i/d 20e eeuw ontstonden de WTSfilo, de taalfilo en de BWZfilo
logica houdt zich bezig met de vraag ‘wat is geldig redeneren?’
WTSfilo buigt zich over de grondslagen v/d kennis van de
afzonderlijke WTS
Taalfilo behandelt het ontstaan, functie, betekenis, … van de taal
2.3.2 Goedheid en rechtvaardigheid = ethica
De ethiek onderzoekt het goede, wat goedheid en rechtvaardigheid
is, …
Politieke en sociale filosofie houdt zich bezig met de
(rechtvaardigde) SL
Rechtsfilosofie behandelt de vraag naar de aard en de oorsprong
van recht – deontologie/plichtenleer sluit er nauw bij aan
2.3.3 Schoonheid = esthetica
Esthetica houdt zich bezig met de vraag naar schoonheid en kunst
Afgeleide deelgebieden zijn kunst- en cultuurfilosofie
3 De pre-socratische filosofie
Pre-socratische filosofie: de filosofie voor Socrates 6e-5e
eeuw v.C.
Zij hebben de eerste stappen gezet naar een nieuw soort denken, vooral
kosmologisch.
6 belangwekkende figuren:
