HOOFDSTUK 1: TERMINOLOGIE, CLASSIFICATIE EN DIAGNOSTIEK
1 Terminologie en definiëring
1.1 Terminologie: gedrags- en emotionele problemen VS gedrags-
en emotionele stoornissen
Het zijn geen synoniemen
Kinderen met GEP: een overkoepelende term voor alle kinderen en jongeren die zich
zichtbaar ongewoon of abnormaal gedragen of die zichtbaar ongewone of abnormale
emoties vertonen, los van de ernst oorzaak context v/h G of emotie
Kinderen met storend G en emotionele problemen plaatsen we hieronder.
Externaliserende problemen: als het storend voor de omgeving is
Bv → stelen, vechten, …
Internaliserende problemen: algemeen storend voor het kind of de jongere zelf
Bv → angstig voelen, ongelukkig zijn, …
Gewoon G > probleem G > G stoornis
Storend G storend G storend G + specifieke criteria
(irritant doen tegen kat) (de kat bijna vermoorden)
Storend G is bij een G probleem meer aanwezig dan bij wat we verstaan onder gewoon G
Je ziet dus storend G ook bij een gewoon kindje maar het valt gewoon meer op bij G
probleem
Het is een G-probleem als je denkt dat het al eens professionele hulp nodig heeft.
vaak context gebonden (bv → enkel op school, enkel thuis, …)
,we onderscheiden 2 soorten van gedrags- en emotionele problemen
Gedrags- en emotionele problemen
Lichte, tijdelijke problemen Ernstige problemen
Als reactie op nieuwe situatie Chronische problemen
Het is zichtbaar in een bepaalde context Komen frequenter en intenser voor
Het G is leeftijds- of fase gebonden Over meerdere domeinen v/h leven
Nieuwe situatie bv → zeuren n.a.v. geboorte van een broertje of zusje
Bepaalde context bv → kind dat niet wil luisteren nr de regels v/e bepaalde leerkracht
Leeftijds- fase gebonden bv → een puber krijgt vaak storend G, maar het stopt meestal
en dan gaat het niet over een stoornis.
Ernstige problemen bv → antisociaal G, stemmingsstoornissen
Gedrags- en emotionele stoornissen – emotional and behavioral disorders
Minder situatie gebonden + het zijn GEEN ontwikkelingsstoornissen
Ontwikkelingsstoornis: een aandoening die bij kinderen een belemmering vormt voor
de normale ontwikkeling.
Bv → ADHD, verstandelijke beperking, leerstoornis, …
Kenmerken ontwikkelingsstoornissen:
• Vertraagd/verstoord verloop van normale ontwikkelen op 1 of ≠ domeinen
• Vertonen bijkomende GEP
Verschil tussen gedragsstoornis en ontwikkelingsstoornis
Gedragsstoornis ontwikkelingsstoornis
Heeft zich ontwikkeld aangeboren
Aandoening over hele persoon
Gedragsproblemen worden vaak uitgelokt of versterkt door de omgeving
Opvoedingsproblemen: in situaties waar de pedagogische aanpak niet in
overeenstemming is met de pedagogische behoeften van het kind => G-problemen
Het gestoorde interactieproces kan leiden tot GEP
,1.2 Aandachtspunten bij definiëring
Er is geen eenduidige criteria
Het zijn gedragingen van een welbepaald kind
Op een welbepaald moment in de tijd
dr welbepaalde personen uit de omgeving
In een welbepaalde socio-eco en culturele context
Socio-economisch = hoeveel mogelijkheden heeft het kind
Cultureel = hoe kijkt de cultuur waarin het kind leeft nr de problemen
Aandachtspunten voor we het G problematisch noemen:
1. Het ontwikkelingsperspectief
Je gaat kijken hoe het zit met de ontwikkeling van het kind.
Het G komt overeen met de leeftijd van het kind
Bv → ik verwacht niet dat een kind van 1 jaar met een mes en vork kan eten, een
kind van 2 jaar kan niet zwemmen want de coordinatie is nog niet goed, …
2. Continuümgedachte
We moeten kijken naar het verschil tussen gwn G – probleem G - storend G
Storend G van kinderen met GEP komt ook voor bij normale kinderen
Het verschil ligt in de ernst
Intensiteit
Chroniciteit
3. De context
G van kinderen mogen we niet los zien van de situatie waarin het zich voordoet
Bv → het kind vertoont in de ene setting wel GEP en in de andere niet
4. Informant
De beoordeling van het G moet los staan van de beoordelaar
Wie beoordeelt het G bv → ouders, leerkracht, HV, …
Ouders kunnen het G van het kind anders opvatten dan iemand anders
Bv → als een peuter van 3 een woedebui krijgt, denken ze dat het ongepast is
terwijl de peuter in de ‘peuterpubertijd’ zit.
, 1.3 Definiëring probleem G
“We spreken van probleemgedrag als ouders, leerkrachten en andere personen dit
gedrag beschouwen als strijdig met de door hen en de samenleving gehanteerde normen
en regels en/of wanneer deskundigen dit gedrag als problematisch beoordelen op basis
van valide kenmerken inzake psychische (on)gezondheid.”
Niet alleen het actuele G speelt meer, maar ook de ervaringen
De normen v/d SL
Cultuur en tijd
Onderscheid tussen 2 vormen van probleem G
1. Externaliserend probleem G sterke ongeremdheid op buitenwereld
Bv → agressie, hyperactiviteit, ongehoorzaamheid, liegen, stelen, …
Oppositionele – opstandige stoornis
Normoverschrijdend-gedragsstoornis
Periodieke explosieve stoornis
Antisociale persoonlijkheidsstoornis
2. Internaliserend probleem G sterk geremd karakter op eigen persoon
Bv → teruggetrokken G, huilen, angstig zijn, verlegen zijn, depressief, …
Depressieve stoornis
Angststoornis
Als alle symptomen extreem zijn => stoornis
Jongens stellen meer externaliserend G en meisje internaliserend G
2 Classificatie
Classificatie: het systematisch ordenen en groeperen van problemen obv gelijke
eigenschappen en onderlinge relaties
Classificatie ≠ diagnostiek
• Classificatie = in categorie zetten/labelen
• Diagnostiek = onderzoek om problematiek te begrijpen
2 soorten classificatiesystemen:
1. Klinisch-psychiatrische classificatiesystemen = vaststellen van aandoening
2. Empirisch-statistische classificatiesystemen = G waarnemen en conclusies