C. Desloovere – 2023-2024
Inhoud
1. Algemeen......................................................................................................................................... 4
1.1 Richtingen ...................................................................................................................................... 4
1.2 Vlakken .......................................................................................................................................... 4
1.3 Binauraal horen ............................................................................................................................. 4
1.4 Beenderig skelet ............................................................................................................................ 4
2. Uitwendig oor .................................................................................................................................. 6
2.1 Anatomie ....................................................................................................................................... 6
2.2 Gehoorgang ................................................................................................................................... 6
2.3 Otoscopie....................................................................................................................................... 7
2.4 Oormicroscopie ............................................................................................................................. 7
2.5 Oorstop verwijderen ..................................................................................................................... 7
2.6 Functie uitwendig oor ................................................................................................................... 7
2.7 Klinische toepassingen .................................................................................................................. 8
3. Middenoor ..................................................................................................................................... 10
3.1 Anatomie ..................................................................................................................................... 10
3.1.1 Trommelvlies ........................................................................................................................ 10
3.1.2 Politzer lichtreflex................................................................................................................. 11
3.1.3 Gehoorbeentjesketen........................................................................................................... 11
3.1.4 Mastoid................................................................................................................................. 12
3.1.5 Nervus facialis (n VII) ............................................................................................................ 13
3.1.6 Twee middenoorspiertjes..................................................................................................... 13
3.2 Fysiologie ..................................................................................................................................... 14
3.2.1 Functies vh middenoor ......................................................................................................... 14
3.2.2 Auditieve functie vh middenoor........................................................................................... 14
3.2.3 Versterkingsmechanismen (hefbomen) ............................................................................... 15
3.2.4 Beweging trommelvlies en beentjes keten .......................................................................... 15
3.2.5 Impedantie middenoor ........................................................................................................ 16
3.2.6 Ronde venster ...................................................................................................................... 18
3.2.7 Luchtdruk.............................................................................................................................. 19
3.2.8 Functies buis van Eustachius (tuba Eustachii) ...................................................................... 20
3.2.9 Middenoorspiertjes .............................................................................................................. 22
3.2.10 Akoestische stapediusreflex ............................................................................................... 23
3.2.11 Klinische toepassingen ....................................................................................................... 25
3.3 Embryologische ontwikkeling van het oor .................................................................................. 28
1
, 33.1 Embryologische ontwikkeling vh oor .................................................................................... 28
3.3.2 Kieuwboogsysteem .............................................................................................................. 28
3.3.3 Anomalieën/afwijkingen ...................................................................................................... 30
3.3.4 Otic placode – vorming vh binnenoor .................................................................................. 30
3.3.5 Anatomische afwijkingen in geval v aangeboren slechthorendheid.................................... 32
3.4 Overzichtje................................................................................................................................... 33
4. Anatomie en fysiologie van de cochlea ......................................................................................... 34
4.1 Anatomie van de cochlea ............................................................................................................ 34
4.1.1 Cochleair kanaal ................................................................................................................... 34
4.1.2 Haarcellen ............................................................................................................................. 38
4.1.3 Neuronen.............................................................................................................................. 41
4.2 Fysiologie van de cochlea ............................................................................................................ 47
4.2.1 Basilair membraan................................................................................................................ 47
4.2.2 Mechano-elektrische omzetting in OHC en IHC ................................................................... 50
4.2.3 Samenvatting ........................................................................................................................ 56
4.2.4 Elektrische potentialen in de cochlea .................................................................................. 57
5. Anatomie en fysiologie van de nervus cochlearis ......................................................................... 59
5.1 Neuronen..................................................................................................................................... 59
5.1.1 Bezenuwing .......................................................................................................................... 59
5.1.2 Ontstaan actiepotentialen in de neuronen .......................................................................... 59
5.1.3 Synaps................................................................................................................................... 59
5.1.4 Type 1 neuronen .................................................................................................................. 60
5.2 Frequentie-analyse en frequentie-codering in de cochlea ......................................................... 60
5.2.1 Tonotopie ............................................................................................................................. 60
5.2.2 Fasebinding of phase locking................................................................................................ 62
5.3 Post-Stimulus Time (PST) histogram ........................................................................................... 65
5.3.1 Adaptatie .............................................................................................................................. 65
5.3.2 Poststimulus depressie ......................................................................................................... 65
5.4 Cochleair implantaat ................................................................................................................... 65
5.5 Stijgende banen ........................................................................................................................... 66
5.6 Tonotopische organisatie vd auditieve pathway ........................................................................ 66
5.7 Oorsprong van BERA-golven ....................................................................................................... 66
6. Anatomie en fysiologie van het evenwicht ................................................................................... 67
6.1 Evenwichtsregeling...................................................................................................................... 67
6.2 Anatomie ..................................................................................................................................... 67
6.3.1 Vestibulaire zintuigcellen ..................................................................................................... 68
6.3.2 Halfcirkelvormige kanalen .................................................................................................... 69
6.3.3 Macula in utriculus en sacculus ............................................................................................ 69
6.4 Vestibulaire reflexbanen ............................................................................................................. 70
6.4.1 Drie neuronen ...................................................................................................................... 70
6.4.2 Centrale verbindingen .......................................................................................................... 70
2
,6.5 Werking horizontaal halfcirkelvormig kanaal.............................................................................. 70
6.6 Codering draaiversnelling vestibulaire kernen............................................................................ 71
6.7 Endolymfestromen halfcirkelvormige kanalen ........................................................................... 72
6.8 Wetten van Ewald ....................................................................................................................... 72
6.8.1 Eerste wet van Ewald ........................................................................................................... 72
6.8.2 Tweede wet van Ewald ......................................................................................................... 72
6.8.3 Derde wet van Ewald............................................................................................................ 72
6.9 Nervus vestibularis ...................................................................................................................... 73
6.10 Vestibulaire kernen ................................................................................................................... 73
6.11 Vestibulaire banen .................................................................................................................... 73
6.12 Vestibulo-oculaire reflex ........................................................................................................... 73
6.12.1 Nystagmuspatroon ............................................................................................................. 75
6.12.2 Beeldstabilisatie ................................................................................................................. 75
6.12.3 Optokinetische nystagmus (OKN) ...................................................................................... 76
6.13 Werking macula in utriculus en sacculus .................................................................................. 76
6.13.1 Registratie zwaartekracht .................................................................................................. 76
6.13.2 Registratie lineaire versnellingen ....................................................................................... 77
6.13.3 Codering beweging door macula........................................................................................ 77
6.14 Ocular counter roling (zie ook p68) ........................................................................................... 77
6.15 Vestibulo-spinale reflexbanen ................................................................................................... 78
6.15.1 Vestibulaire reflexbanen – 3 neuronen .............................................................................. 78
6.15.2 Houdingsstabilisatie – input ............................................................................................... 78
6.15.3 Vestibulospinale reflex 25-250ms ...................................................................................... 78
3
, 1. Algemeen
1.1 Richtingen
• Lateraal mediaal
• Craniaal/superior caudaal/inferior
• Ventraal/anterior dorsaal/posterior
1.2 Vlakken
Coronaal Axiaal Sagittaal
Loodrecht op axiaal Dwars door het hoofd Van voor naar achter
Verticaal Horizontaal
1.3 Binauraal horen
• Met artificiele stimuli, zijn bimodale luisteraars sensitief voor
o Interaurale intensiteits verschillen (ILD)
▪ Tot 1db nauwkeurig
o Interaurale tijdsverschillen (ITD)
▪ Tot 10-100 microseconden
▪ Bimodaal juist waarneembaar verschil: 100-250
microseconden als er genoeg overblijvend gehoor is
1.4 Beenderig skelet
Os temporale
• Os petrosum (rotsbeen)
o Pyramidevorm met punt naar voor en naar binnen
4