Samenvatting Week 2 - Encyclopedie der
Rechtswetenschap
Zijnsleer = de theorie van een filosoof over wat er allemaal bestaat en hoe dit
georganiseerd en opgebouwd is; leer over alles wat er is; theorie over de aard
van de werkelijkheid; hoe ziet de wereld/ het universum eruit en hoe is deze
opgebouwd?
Kennisleer = de theorie van een filosoof over wat kennis is en hoe je kennis kan
verkrijgen; leer over hoe wij de werkelijkheid kunnen kennen; kun je kennis
verwerven, en zo ja hoe?
Mensbeeld = een visie op wat de mens is en wat hem kenmerkt; wezensaard van
de mens; hoe is de mens?; welke karaktereigenschappen heeft een mens?
Ethiek = gaat over hoe je als mens (be)hoort te leven; bespreekt wat goed en
kwaad is en hoe mensen moreel juist moeten handelen; gaat over wat goed
handelen is voor mensen
Politieke filosofie en staatsleer = gaat over de vraag welke staatsvorm juist/goed
is volgens de filosoof; onderzoeken hoe de staat georganiseerd moet zijn en wat
een rechtvaardige staatsvorm is
Rechtsleer = gaat over de vraag of er sprake is van recht; wanner is iets recht
volgens de filosoof en wat wordt bedoeld met rechtvaardigheid?
Presocraten = zo worden de filosofen vóór Socrates genoemd
Er zijn twee kennisbronnen:
De ratio
o Hiermee wordt het verstand, ofwel de rede, bedoeld
De zintuiglijke waarneming
o Hieronder vallen horen, zien, luisteren en voelen
Rationalisten = filosofen die de theorie aanhangen dat je alleen met je ratio
kennis kan vergaren
De rationalist Parmenides zegt dat alles verandert als je je zintuigen gebruikt,
maar als je enkel nadenkt je steeds hetzelfde begrip gebruikt; zintuiglijke
waarneming toont een zeer rijk beeld maar kent maar 1 begrip
Voorbeeld: Als je om je heen kijkt zie (zintuiglijke waarneming) je veel mensen,
maar het gaat maar om één begrip, namelijk de mens
De oplossing van Parmenides voor het probleem dat onze zintuigen de kennis
steeds verschillend waarnemen is dat echte kennis altijd moet gelden en dat
onze zintuigen ons daarom bedriegen
Wat Parmenides zegt is dus eigenlijk dat we de veranderlijke wereld, die
zintuiglijk waarneembaar is, met een korreltje zout moeten nemen
Rationalisme vs Sofisme
, Grieks rationalisme = om de werkelijkheid te verklaren is een theorie nodig die
rationeel is, en dus is logisch nadenken met het verstand vereist
De Griekse filosofen proberen het universum te begrijpen en de veranderingen
te verklaren. Dit deden zij door middel van de onveranderlijke rationele
elementen: water, aarde, vuur en lucht. Dus hun theorie was dat het universum
door deze elementen, dan wel één element, was ontstaan
Deze theorie was rationeel, omdat:
De theorie een logische, rationele verklaring weergeeft van de
veranderingen in de werkelijkheid die wij met onze zintuigen waarnemen
De theorie van deze elementen niet mét zintuigen is waar te nemen, maar
slechts middels een correct gebruik van de rede is te verklaren
De Grieken kwamen middels deze theorie echter op verschillende antwoorden.
Dat was reden genoeg voor kritiek, vonden de sofisten
Sofisten = filosofen die een reactie en een tegenbeweging voeren op en kritiek
uiten tegen het Grieks rationalisme; de sofisten zijn een soort rechtspositivisten
Volgens de sofisten is de rede geen betrouwbare kenbron, omdat de
rationalisten allemaal op verschillende antwoorden, en niet op hetzelfde
antwoord komen wat betreft de verklaring van de werkelijkheid. Met andere
woorden, ze achten de rede niet als betrouwbare bron, want anders waren
de Griekse filosofen allemaal wel tot dezelfde conclusie gekomen
Zijnsleer sofisten = de sofisten beweren dus dat er geen vaste, tijdloze objectieve
waarheid is; er bestaat dus geen rationele orde in de werkelijkheid
Kennisleer sofisten = volgens de sofisten is absolute kennis onmogelijk (zowel
scepticisme als relativisme)
Uit het sofisme zijn twee stromingen af te leiden: het scepticisme en het
relativisme
Scepticisme = stroming die ervan uitgaat dat er geen middel is om tot
objectieve kennis te komen; Geen rede en geen zintuiglijke waarneming, je blijft
dus met lege handen; Volgens de sceptici was iedere wetenschappelijke discussie
nutteloos; Ze is antirationalistisch en stelt dat objectieve waarheid onmogelijk is
Relativisme = stroming die ervan uitgaat dat kennis en waarheid relatief zijn aan
perspectief, cultuur, individu of taal; Relativisten geloven wel degelijk dat kennis
mogelijk is, maar slechts relatieve en geen absolute kennis; kennis is dus
gerelateerd aan de waarneming; Volgens de relativisten was kennis relatief aan
de waarnemer. De ideale staatsvorm voor de sofisten was de democratie,
aangezien men elkaar hier kan overtuigen
Retorica = kunst van de lange redevoering
Plato
Plato is een aanhanger van Parmenides’ theorie de echte objectieve
werkelijkheid verandert niet en slechts de rede is een betrouwbare kennisbron,
de zintuiglijke waarneming is geen betrouwbare kennisbron doordat hij steeds
verandert
Rechtswetenschap
Zijnsleer = de theorie van een filosoof over wat er allemaal bestaat en hoe dit
georganiseerd en opgebouwd is; leer over alles wat er is; theorie over de aard
van de werkelijkheid; hoe ziet de wereld/ het universum eruit en hoe is deze
opgebouwd?
Kennisleer = de theorie van een filosoof over wat kennis is en hoe je kennis kan
verkrijgen; leer over hoe wij de werkelijkheid kunnen kennen; kun je kennis
verwerven, en zo ja hoe?
Mensbeeld = een visie op wat de mens is en wat hem kenmerkt; wezensaard van
de mens; hoe is de mens?; welke karaktereigenschappen heeft een mens?
Ethiek = gaat over hoe je als mens (be)hoort te leven; bespreekt wat goed en
kwaad is en hoe mensen moreel juist moeten handelen; gaat over wat goed
handelen is voor mensen
Politieke filosofie en staatsleer = gaat over de vraag welke staatsvorm juist/goed
is volgens de filosoof; onderzoeken hoe de staat georganiseerd moet zijn en wat
een rechtvaardige staatsvorm is
Rechtsleer = gaat over de vraag of er sprake is van recht; wanner is iets recht
volgens de filosoof en wat wordt bedoeld met rechtvaardigheid?
Presocraten = zo worden de filosofen vóór Socrates genoemd
Er zijn twee kennisbronnen:
De ratio
o Hiermee wordt het verstand, ofwel de rede, bedoeld
De zintuiglijke waarneming
o Hieronder vallen horen, zien, luisteren en voelen
Rationalisten = filosofen die de theorie aanhangen dat je alleen met je ratio
kennis kan vergaren
De rationalist Parmenides zegt dat alles verandert als je je zintuigen gebruikt,
maar als je enkel nadenkt je steeds hetzelfde begrip gebruikt; zintuiglijke
waarneming toont een zeer rijk beeld maar kent maar 1 begrip
Voorbeeld: Als je om je heen kijkt zie (zintuiglijke waarneming) je veel mensen,
maar het gaat maar om één begrip, namelijk de mens
De oplossing van Parmenides voor het probleem dat onze zintuigen de kennis
steeds verschillend waarnemen is dat echte kennis altijd moet gelden en dat
onze zintuigen ons daarom bedriegen
Wat Parmenides zegt is dus eigenlijk dat we de veranderlijke wereld, die
zintuiglijk waarneembaar is, met een korreltje zout moeten nemen
Rationalisme vs Sofisme
, Grieks rationalisme = om de werkelijkheid te verklaren is een theorie nodig die
rationeel is, en dus is logisch nadenken met het verstand vereist
De Griekse filosofen proberen het universum te begrijpen en de veranderingen
te verklaren. Dit deden zij door middel van de onveranderlijke rationele
elementen: water, aarde, vuur en lucht. Dus hun theorie was dat het universum
door deze elementen, dan wel één element, was ontstaan
Deze theorie was rationeel, omdat:
De theorie een logische, rationele verklaring weergeeft van de
veranderingen in de werkelijkheid die wij met onze zintuigen waarnemen
De theorie van deze elementen niet mét zintuigen is waar te nemen, maar
slechts middels een correct gebruik van de rede is te verklaren
De Grieken kwamen middels deze theorie echter op verschillende antwoorden.
Dat was reden genoeg voor kritiek, vonden de sofisten
Sofisten = filosofen die een reactie en een tegenbeweging voeren op en kritiek
uiten tegen het Grieks rationalisme; de sofisten zijn een soort rechtspositivisten
Volgens de sofisten is de rede geen betrouwbare kenbron, omdat de
rationalisten allemaal op verschillende antwoorden, en niet op hetzelfde
antwoord komen wat betreft de verklaring van de werkelijkheid. Met andere
woorden, ze achten de rede niet als betrouwbare bron, want anders waren
de Griekse filosofen allemaal wel tot dezelfde conclusie gekomen
Zijnsleer sofisten = de sofisten beweren dus dat er geen vaste, tijdloze objectieve
waarheid is; er bestaat dus geen rationele orde in de werkelijkheid
Kennisleer sofisten = volgens de sofisten is absolute kennis onmogelijk (zowel
scepticisme als relativisme)
Uit het sofisme zijn twee stromingen af te leiden: het scepticisme en het
relativisme
Scepticisme = stroming die ervan uitgaat dat er geen middel is om tot
objectieve kennis te komen; Geen rede en geen zintuiglijke waarneming, je blijft
dus met lege handen; Volgens de sceptici was iedere wetenschappelijke discussie
nutteloos; Ze is antirationalistisch en stelt dat objectieve waarheid onmogelijk is
Relativisme = stroming die ervan uitgaat dat kennis en waarheid relatief zijn aan
perspectief, cultuur, individu of taal; Relativisten geloven wel degelijk dat kennis
mogelijk is, maar slechts relatieve en geen absolute kennis; kennis is dus
gerelateerd aan de waarneming; Volgens de relativisten was kennis relatief aan
de waarnemer. De ideale staatsvorm voor de sofisten was de democratie,
aangezien men elkaar hier kan overtuigen
Retorica = kunst van de lange redevoering
Plato
Plato is een aanhanger van Parmenides’ theorie de echte objectieve
werkelijkheid verandert niet en slechts de rede is een betrouwbare kennisbron,
de zintuiglijke waarneming is geen betrouwbare kennisbron doordat hij steeds
verandert
