Samenvatting - Politiek en beleid: verkenning

POLITIEK EN BELEID

Inleiding: politiek, beleid & sociaal werk

1. Betekenis en definitie van politiek

Politiek betekent dat mensen individueel, maar vooral collectief

 Over een probleem standpunten innemen en voorstellen doen
 Hierdoor met elkaar in conflict geraken;
 Dit conflict door middel van macht beslechten;
 Om zo tot een gemeenschappelijk besluit en beleid trachten te
komen

→ de kern van politiek is immers de strijd, de debatten, de
onderhandelingen tussen diverse actoren

→ politiek is zoveel meer dan de politieke instellingen (regeringen,
parlementen …), maar ook allerlei andere actoren die mee de samenleving
vormgeven – niet alleen door overheden te beïnvloeden, maar ook via hun
eigen keuzes

→ ook burgers doen aan politiek, vaak in samenwerking met allerlei
verenigingen en organisaties

→ speelt zich af op kleine (vb. buurtcomité) en op grote schaal (vb.
veiligheidsraad van de VN)

→ veel meer dan enkel beroepspolitici, ook talloze belangengroepen



Dynamische definitie Statische definitie
= politieke interactie = politieke orde

 Meer recente, empirische  Griekse polis: de goed
traditie geordende geconstrueerde
 Accent op wat, hoe en samenleving
waarom van politieke  Politieke ordening als
besluitvorming mensenwerk
 Accent op “bewegings-  Weinig aandacht voor politiek
processen” om en rondom de als beweging, voor
politiek verandering
 Deze processen en
bewegingen worden omgezet
in wetten en instituties

,2. Politiek tussen samenwerking en conflict (interactieproces)

→ politiek, is een spannend en niet voorspelbaar interactieproces

5 belangrijke elementen van politiek:  op basis van de inzichten van
David Easton (belangrijkste ontwikkelaar van de politieke systeemtheorie)

 Gaat over bindende beslissingen die voor een samenleving genomen
moeten worden
 Bestaat uit vormen van samenwerking en conflict
 Door schaarste en door tegengestelde belangen en visies is politieke
strijd onvermijdelijk
 Centraal staat het gebruik van macht en de ontwikkeling van
machtsposities
 Er hebben zicht specifieke politieke instellingen en procedures zich
ontwikkeld, en een specifiek politieke cultuur (staat niet op papier,
maar is een gedragscode)

Politieke interactieprocessen worden gekenmerkt door een conflict tussen
deelnemers  die kunnen slecht tot een gemeenschappelijk beleid komen,
wanneer voorstellen van de ene ondergeschikt worden aan de voorstellen
van de ander

Conflict wordt als negatief gezien, maar dat beeld miskent !

 dat mens en maatschappij vol tegenstrijdigheden zitten (bv.
individueel versus collectief belang)
 dat conflicten de inzet van discussies duidelijk maken, oplossingen
dichterbij brengen en veranderingen, verbeteringen,…op gang
brengen (bv. Algemeen enkelvoudig stemrecht, euthanasiedebat,…)

,Conflicten hebben 2 aspecten:

 Inhoudelijk aspect: conflicten zijn inhoudelijk door tegengestelde
visies en belangen een onvermijdelijk kenmerk van politiek
 Handelingsaspect: het actief handelen van actoren kan
conflictgedrag betekenen, maar ook gezamenlijke actie

SCHEMA:

Horizontale as = inhoudelijk aspect tussen tegenstelling en samenvallen
van belangen

Verticale as = handelingsaspect tussen strijd en gezamenlijke actie

Veld A: tegengestelde belangen, strijd = conflict

Veld B: samenvallende belangen, gezamenlijke actie = samenwerking



3. politiek en beleid

→ zijn verwant en vormen een soort van latrelatie

→ politiek wordt gebruikt om je machtspositie te krijgen, beleid wanneer je
verkozen bent

POLITIEK BELEID

 Zijn processen van strijd,  Zijn processen die verwijzen
conflict en tegenspraak naar rede, neutraliteit,
 Gebruik van macht bij het tot doelmatigheid
stand komen van een beleid  Beleid is reflectie, nadenken
 Gaat over samenwerken en en handelen op basis van
tegenwerken cijfers en feiten.
 Opinies en emoties  Is het realiseren van een
 Strijd om het beleid doel, is het vaststellen
 Welk beleid gevoerd moet langs welke weg het doel
worden is het onderwerp van moet worden bereikt en
politieke strijd welke nodige
middelen moeten worden
vrijgemaakt binnen welke
tijdspanne.
 Het is het nemen van
bindende beslissingen en het
uitvoeren ervan.

Vb. Milieupolitiek Vb. Milieubeleid

,  we gaan de strijd aan rond  Camera’s, boetes,
zwerfvuil zwerfvuilacties …

Vb. Sociale politiek Vb. Sociaal beleid
 we gaan inzetten op 20% meer  opstart sociale verhuurkantoren,
betaalbare sociale woningen intergemeentelijk woonoverleg …


4. Sociaal werk en politiek

Hoe politiek is sociaal werk?

 Sociaal werk heeft als normatief beroep een politieke opdracht:
empowerment, mensenrechten, sociale rechtvaardigheid

SOW is niet neutraal: wij nemen een actieve rol op. Alle SOW’ers vervullen
verschillende rollen. 1 ervan is de beleidsgerichte rol

 Alle sociaal werkers hebben een beleidsgerichte rol

= Het beïnvloeden van overheden om een beleid te voeren dat
rechtvaardiger is

 Toegang geven tot grondrechten
 Interpretatie van beleidsbeslissingen
 Vaak gevraagd bij beleidsvoorbereiding
 Verandering brengen in onrechtvaardigheid

Sommige SOW’ers zijn beleidexpert

 Werken bij of voor een overheid in beleidsvoorbereiding of –
uitvoering
 Werken bij een organisatie/beweging als beleidsmedewerker

 Alle sociaal werkers moeten zich de politieke opdracht toe-eigenen

Beleid bepaalt beschikbare middelen en de tools van de sociaal werker

sociaal werker kan je dit passief ondergaan OF zelf actief mee vorm geven.



5. Politiek: een eerste overzicht