Privaatrecht samenvatting boek
Summa divisio: het onderscheid tussen het publiekrecht en het
privaatrecht
Publiekrecht: regelt het handelen van de overheid
o Onderlinge verhoudingen tussen overheidsorganen
o Verhouding tussen overheidsorganen en de burgers
Privaatrecht: regelt de verhoudingen tussen burgers onderling
Burgerlijk recht = gemeen
Materieel privaatrecht
Privaatrec
Bijzonder privaatrecht
ht
Privaat procesrecht
Burgerlijk recht: regelt onderlinge verhoudingen tussen burgers in
het algemeen
‘Gemeen’ betekent dat het van toepassing is behalve als er een
bijzonder regime is
Bijzonder privaatrecht: bijzondere regels die van het gemeen
privaatrecht afwijken
o Ondernemingsrecht
o Sociaal recht = arbeidsrecht en sociaalzekerheidsrecht
o Economisch Recht
Belangrijkste rechtsbron = burgerlijk wetboek
→Wijzigingen geïnspireerd op groeiende idee van gelijkheid
→ Aanvullingen te wijten aan de idee van groeiende bescherming
Personen – en familierecht
Burgerlijke recht Vermogensrecht
Familiaal vermogensrecht
1
, Personen – en familierecht: regelt de niet-patrimoniale
verhoudingen inzake personen of tussen personen in een familiale
verhouding (zowel verticale als horizontale relaties)
Vermogensrecht: regelt de patrimoniale verhoudingen tussen
personen onderling, of tussen een persoon en een goed
o Verbintenissen: tussen personen
o Overeenkomstenrecht: gevolgen van een overeenkomst
o Goederenrecht: tussen een persoon en een goed
o Bijzondere contracten recht: specifieke regels naast
verbintenissenrecht BV. huur
Familiaal vermogensrecht: regelt de vermogensrechtelijke
verhoudingen binnen de horizontale en verticale familiale
verhoudingen
o Huwelijksvermogensrecht
o Erfrecht
3 kernbepalingen van het burgerlijk wetboek
Autonomiebeginsel/ wilsautonomie staan centraal
1. Individuele eigendom
2. Contractvrijheid + testeervrijheid
3. Foutaansprakelijkheid
→ Privaatrecht is voornamelijk van aanvullend recht: de burger mag in de
eerste plaats zelf zijn rechtsverhoudingen invullen. Het privaatrecht geldt
en vult aan in de mate dat de burgers hun rechtsverhoudingen niet
hadden geregeld
Evoluties in het privaatrecht
1. Vermaatschappelijking: de wilsautonomie wordt begrensd en er is
een toenemend ingrijpen van de overheid -> dwingende bepalingen
= gevolg van toenemende sociaal-economische ordening
2. Meergelaagdheid: enerzijds europeanisering en
internationalisering en anderzijds regionalisering en versnippering
3. Consitutionalisering: toenemende invloed van grondrechten
DEEL II: basisconcepten en -beginselen
2
,Rechtssubject: degene voor wie de rechtsnorm gevolgen teweeg brengt
of degene aan wie het objectieve recht mogelijke rechten en plichten
toekent
Elke persoon bezit een rechtspersoonlijkheid en een vermogen
Rechtspersoonlijkheid: het geheel van rechten en plichten van een
persoon →staat en bekwaamheid
Vermogen: het geheel van patrimoniale rechten en plichten
Dier: geen rechtspersoonlijkheid, maar wel bescherming van de wet. Ze
hebben wel rechten, maar geen verplichtingen
Natuurlijke persoon: de mens, alleen de mens en elke mens. Alle
mensen zijn in gelijke mate persoon, en dus in dezelfde mate drager van
rechten en verplichtingen
→ Slavernij en burgerlijke dood = afgeschaft
Vermogensleer: verbindt de persoon aan het vermogen
4 principes
Elke persoon heeft een vermogen Ook als vermogen deficitair is
Alleen een persoon heeft een Omdat het enkel de mens kan
vermogen drager zijn van rechten en
verplichtingen
Een vermogen bestaat zolang de Het vermogen is in zijn geheel
persoon bestaat onoverdraagbaar (wel
overdraagbaarheid van
bestanddelen van vermogen)
→ Enkel mogelijkheid bij overlijden:
het vermogen gaat over op een of
meerdere levende personen (ze
nemen de rechten en
verplichtingen over)
Elke persoon heeft één en Persoon is ondeelbaar dus
ondeelbaar vermogen vermogen ook
→Een schuldenaar staat met zijn
volledige vermogen in voor zijn
schulden
UITZONDERINGEN:
Lijst van Onbeslagbare
3
, goederen, die door
schuldeiser niet in beslag
genomen kunnen worden
UITZONDERINGEN:
afscheidbare vermogens
Kwaliteitsrekening:
afgescheiden van het
vermogen van de
rekeninghouder
BV. derdenrekening van een
advocaat
Een afgescheiden
nalatenschapsboedel
verhindert dat de erfgenaam
zijn eigen vermogen moet
instaan voor de schulden van
zijn nalatenschap
Schuldeisers innen van
schulden bij nalatenschap
Vermogen = juridische algemeenheid. Het wordt als geheel in rechte
erkend, ongeacht de actuele samenstelling
= dynamisch
Zakelijke subrogatie: goederen die in het vermogen komen nemen de
plaats in van de goederen die het vermogen verlaten BV. HYPOTHEEK
Rechtspersoon: verschillende personen doen dingen samen, en wensen
dat die groepering in rechte wordt erkend. Ze kunnen die doen met
verschillende redenen
4
Summa divisio: het onderscheid tussen het publiekrecht en het
privaatrecht
Publiekrecht: regelt het handelen van de overheid
o Onderlinge verhoudingen tussen overheidsorganen
o Verhouding tussen overheidsorganen en de burgers
Privaatrecht: regelt de verhoudingen tussen burgers onderling
Burgerlijk recht = gemeen
Materieel privaatrecht
Privaatrec
Bijzonder privaatrecht
ht
Privaat procesrecht
Burgerlijk recht: regelt onderlinge verhoudingen tussen burgers in
het algemeen
‘Gemeen’ betekent dat het van toepassing is behalve als er een
bijzonder regime is
Bijzonder privaatrecht: bijzondere regels die van het gemeen
privaatrecht afwijken
o Ondernemingsrecht
o Sociaal recht = arbeidsrecht en sociaalzekerheidsrecht
o Economisch Recht
Belangrijkste rechtsbron = burgerlijk wetboek
→Wijzigingen geïnspireerd op groeiende idee van gelijkheid
→ Aanvullingen te wijten aan de idee van groeiende bescherming
Personen – en familierecht
Burgerlijke recht Vermogensrecht
Familiaal vermogensrecht
1
, Personen – en familierecht: regelt de niet-patrimoniale
verhoudingen inzake personen of tussen personen in een familiale
verhouding (zowel verticale als horizontale relaties)
Vermogensrecht: regelt de patrimoniale verhoudingen tussen
personen onderling, of tussen een persoon en een goed
o Verbintenissen: tussen personen
o Overeenkomstenrecht: gevolgen van een overeenkomst
o Goederenrecht: tussen een persoon en een goed
o Bijzondere contracten recht: specifieke regels naast
verbintenissenrecht BV. huur
Familiaal vermogensrecht: regelt de vermogensrechtelijke
verhoudingen binnen de horizontale en verticale familiale
verhoudingen
o Huwelijksvermogensrecht
o Erfrecht
3 kernbepalingen van het burgerlijk wetboek
Autonomiebeginsel/ wilsautonomie staan centraal
1. Individuele eigendom
2. Contractvrijheid + testeervrijheid
3. Foutaansprakelijkheid
→ Privaatrecht is voornamelijk van aanvullend recht: de burger mag in de
eerste plaats zelf zijn rechtsverhoudingen invullen. Het privaatrecht geldt
en vult aan in de mate dat de burgers hun rechtsverhoudingen niet
hadden geregeld
Evoluties in het privaatrecht
1. Vermaatschappelijking: de wilsautonomie wordt begrensd en er is
een toenemend ingrijpen van de overheid -> dwingende bepalingen
= gevolg van toenemende sociaal-economische ordening
2. Meergelaagdheid: enerzijds europeanisering en
internationalisering en anderzijds regionalisering en versnippering
3. Consitutionalisering: toenemende invloed van grondrechten
DEEL II: basisconcepten en -beginselen
2
,Rechtssubject: degene voor wie de rechtsnorm gevolgen teweeg brengt
of degene aan wie het objectieve recht mogelijke rechten en plichten
toekent
Elke persoon bezit een rechtspersoonlijkheid en een vermogen
Rechtspersoonlijkheid: het geheel van rechten en plichten van een
persoon →staat en bekwaamheid
Vermogen: het geheel van patrimoniale rechten en plichten
Dier: geen rechtspersoonlijkheid, maar wel bescherming van de wet. Ze
hebben wel rechten, maar geen verplichtingen
Natuurlijke persoon: de mens, alleen de mens en elke mens. Alle
mensen zijn in gelijke mate persoon, en dus in dezelfde mate drager van
rechten en verplichtingen
→ Slavernij en burgerlijke dood = afgeschaft
Vermogensleer: verbindt de persoon aan het vermogen
4 principes
Elke persoon heeft een vermogen Ook als vermogen deficitair is
Alleen een persoon heeft een Omdat het enkel de mens kan
vermogen drager zijn van rechten en
verplichtingen
Een vermogen bestaat zolang de Het vermogen is in zijn geheel
persoon bestaat onoverdraagbaar (wel
overdraagbaarheid van
bestanddelen van vermogen)
→ Enkel mogelijkheid bij overlijden:
het vermogen gaat over op een of
meerdere levende personen (ze
nemen de rechten en
verplichtingen over)
Elke persoon heeft één en Persoon is ondeelbaar dus
ondeelbaar vermogen vermogen ook
→Een schuldenaar staat met zijn
volledige vermogen in voor zijn
schulden
UITZONDERINGEN:
Lijst van Onbeslagbare
3
, goederen, die door
schuldeiser niet in beslag
genomen kunnen worden
UITZONDERINGEN:
afscheidbare vermogens
Kwaliteitsrekening:
afgescheiden van het
vermogen van de
rekeninghouder
BV. derdenrekening van een
advocaat
Een afgescheiden
nalatenschapsboedel
verhindert dat de erfgenaam
zijn eigen vermogen moet
instaan voor de schulden van
zijn nalatenschap
Schuldeisers innen van
schulden bij nalatenschap
Vermogen = juridische algemeenheid. Het wordt als geheel in rechte
erkend, ongeacht de actuele samenstelling
= dynamisch
Zakelijke subrogatie: goederen die in het vermogen komen nemen de
plaats in van de goederen die het vermogen verlaten BV. HYPOTHEEK
Rechtspersoon: verschillende personen doen dingen samen, en wensen
dat die groepering in rechte wordt erkend. Ze kunnen die doen met
verschillende redenen
4
