Samenvatting personen en familierecht – Luna Wouters - 2025
Personenrecht: Het regelt in welke mate personen mogen deelnemen aan het rechtsverkeer.
Familierecht: onderdeel van het burgerlijk recht; regelt het statuut van verhoudingen enerzijds
gebaseerd op afstamming en anderzijds op levensgemeenschap tussen volwassenen.
Deel I. Personenrecht
Hoofdstuk I. De Persoon
Begrip personen: elke entiteit die drager kan zijn van rechten en plichten (rechtsbekwaamheid)
Soorten personen:
Natuurlijke personen
Rechtspersonen
De natuurlijke personen:
Alleen mensen zijn personen (dieren niet, ze hebben wel een bepaalde bescherming)
Elke mens heeft rechten en plichten (kopen, huwen, schenken…)
Alleen de levende mens is een persoon (embryo, foetus, lijk NIET maar hebben wel
rechtsbescherming)
(Art 10 Gw en Art 4 oud BW)
Er kan GEEN beslag gelegd worden op de handelswaarde van een mens!
Beperking subjectieve rechten:
Wet of rechter ontneemt/ ontzegt aan enkele personen een beperkt aantal subjectieve
rechten.
Beperking rechtsbekwaamheid:
Vreemdelingen= niet alle politieke rechten.
Bepaalde personen in relatie tot andere personen. ( Art 4. 142 BW en Art 215 oud BW)
Onwaardigheid om te erven. ( Art 4.6 BW)
Art 32 Jeugdbeschermingswet ontzetting uit ouderlijk gezag
De rechtspersonen:
Begrip rechtspersonen: Groepering van mensen of rechtspersonen die drager zijn als groepering van
rechten en plichten.
Rechtspersonen kunnen los van de samenstellende natuurlijke personen aan het
rechtsverkeer deelnemen zoals een mens, als dragers van subjectieve rechten en plichten
VB: verenigingen, vzw’s, vennootschappen…
Ontstaan van de rechtspersoonlijkheid van de natuurlijke persoon:
, Samenvatting personen en familierecht – Luna Wouters - 2025
Vanaf geboorte
Levend: vanaf 24 weken (6 maanden)
Doodgeboren kind verwerft geen persoonlijkheid
Levensvatbaar: noodzakelijke menselijke eigenschappen bezitten om minstens enige
tijd zelfstandig in leven te blijven.
Een verwekt kind
Kan titularis zijn van bepaalde rechten en plichten VOOR de geboorte (levend en
levensvatbaar geboren).
Infans conceptus pro iam nato habetur quotiens de commodo eius agitur (infans
conceptus regel), BV : kind van Wouter Weylandt.
Vermoeden van verwekking
300 tot 180e dag voor de geboorte
Beëindiging
Bij overlijden
Bij euthanasie (wordt geacht natuurlijke dood gestorven te zijn)
Verdacht overlijden (mogelijk dient de gerechtsarts ingeschakeld te worden)
Geen definitie van ogenblik van dood (wanneer alle functies nodig voor handhaving menselijk
leven “volledig” en “onomkeerbaar” uitgevallen zijn)
Orgaanuitneming ‘ex mortuo’: Het overlijden van de donor moet worden vastgesteld door
een college van 3 geneesheren.
Commorientes-leer: Indien de volgorde waarin twee of meer personen zijn overleden niet
kan worden bepaald, stelt de wet een vermoeden van gelijktijdig overlijden. BV:
vliegtuigramp, treinramp…
Examenvraag: wat is de bemiddeling via KMS (kamer minnelijke schikking)
Examenvraag: verschil tussen natuurlijke en rechtspersonen
Examenvraag: infans conceptus regel uitleggen (wouters Weylandt)
Examenvraag: commoriëntes-leer uitleggen
, Samenvatting personen en familierecht – Luna Wouters - 2025
Hoofdstuk 2 De staat van de persoon
De bekwaamheid
De burgerlijke stand
Begrip ‘staat van de persoon’: Geheel van persoonlijke en persoonlijke relatie gebonden
hoedanigheden van een persoon die zijn juridische plaats in de maatschappij en de familie bepalen.
BV: nationaliteit, gehuwd zijn…. Het is de rechtstoestand van een persoon die zijn rechten en plichten
bepalen. (Art. 6§ 2 OBW).
Tegenover wie of wat geldt deze rechtstoestand?
De overheid (nationaliteit)
De familie (verwantschap of gehuwd of niet)
De enkeling (leeftijd, geslacht, psychische geestestoestand, elementen die de persoon
identificeren zoals zijn naam en zijn woonplaats.)
Verkrijging van de staat is afhankelijk van…
Rechtsfeiten (geboorte, overlijden, leeftijd…)
Materiele rechtshandelingen (huwelijk, leeftijd…)
Gerechtelijke uitspraken (echtscheiding, adoptie, onbekwaamverklaring…)
Een wet: de naturalisatie
Kenmerken van de staat
De staat is niet vatbaar voor autonome wijzigingen.
De staat is onbeschikbaar.
De staat is universeel tegenstelbaar.
De staat is niet vatbaar voor verjaring.
De staat is enkelvoudig.
De staat moet tegenstelbaar zijn aan iedereen.
Zowel het verkrijgen, verliezen als wijzigen van de elementen van staat moet gebeuren volgens
wettelijke regels. Hiervan mag men niet afwijken omdat deze regels de openbare orde
aanbelangen.
, Samenvatting personen en familierecht – Luna Wouters - 2025
Vorderingen van staat
Begrip vorderingen van staat: Het geheel van de rechtsvorderingen die de vaststelling of wijziging
van een element van de staat van de persoon betreffen.
Vorderingen tot vaststelling van staat.
Vorderingen tot wijziging van staat.
Vaststelling van staat:
Van declaratieve aard
Inroeping van staat BV: een moeder komt kind inschrijven op school zonder dat dit kind op
paspoort vermeld is.
Betwisting van staat BV: betwisting vaderschap
Wijziging van staat:
Van constitutieve aard (schept nieuwe rechtstoestand)
BV: vordering tot echtscheiding
Bezit van staat
Begrip bezit van staat: Betekent de feitelijke toestand waarin men zich bevindt m.b.t. een bepaald
element van zijn staat.
Inhoud: geen algemene omschrijving.
Bestanddelen van bezit van staat
1. Nomen (naam)
2. Fama (familie en samenleving)
3. Tractatus (behandeld worden als…)
4. (deugdelijk) om van deugdelijk te kunnen spreken is alleen vereist:
Voldoende betekenisvolle feiten aangevoerd worden.
Alle aanwijzingen zijn convergerend .
Het bezit wordt door aangevoerde feiten aangetoond en is voortdurend.
Examenvraag: wat is DABS?
2. De Bekwaamheid
Soorten bekwaamheid
Personenrecht: Het regelt in welke mate personen mogen deelnemen aan het rechtsverkeer.
Familierecht: onderdeel van het burgerlijk recht; regelt het statuut van verhoudingen enerzijds
gebaseerd op afstamming en anderzijds op levensgemeenschap tussen volwassenen.
Deel I. Personenrecht
Hoofdstuk I. De Persoon
Begrip personen: elke entiteit die drager kan zijn van rechten en plichten (rechtsbekwaamheid)
Soorten personen:
Natuurlijke personen
Rechtspersonen
De natuurlijke personen:
Alleen mensen zijn personen (dieren niet, ze hebben wel een bepaalde bescherming)
Elke mens heeft rechten en plichten (kopen, huwen, schenken…)
Alleen de levende mens is een persoon (embryo, foetus, lijk NIET maar hebben wel
rechtsbescherming)
(Art 10 Gw en Art 4 oud BW)
Er kan GEEN beslag gelegd worden op de handelswaarde van een mens!
Beperking subjectieve rechten:
Wet of rechter ontneemt/ ontzegt aan enkele personen een beperkt aantal subjectieve
rechten.
Beperking rechtsbekwaamheid:
Vreemdelingen= niet alle politieke rechten.
Bepaalde personen in relatie tot andere personen. ( Art 4. 142 BW en Art 215 oud BW)
Onwaardigheid om te erven. ( Art 4.6 BW)
Art 32 Jeugdbeschermingswet ontzetting uit ouderlijk gezag
De rechtspersonen:
Begrip rechtspersonen: Groepering van mensen of rechtspersonen die drager zijn als groepering van
rechten en plichten.
Rechtspersonen kunnen los van de samenstellende natuurlijke personen aan het
rechtsverkeer deelnemen zoals een mens, als dragers van subjectieve rechten en plichten
VB: verenigingen, vzw’s, vennootschappen…
Ontstaan van de rechtspersoonlijkheid van de natuurlijke persoon:
, Samenvatting personen en familierecht – Luna Wouters - 2025
Vanaf geboorte
Levend: vanaf 24 weken (6 maanden)
Doodgeboren kind verwerft geen persoonlijkheid
Levensvatbaar: noodzakelijke menselijke eigenschappen bezitten om minstens enige
tijd zelfstandig in leven te blijven.
Een verwekt kind
Kan titularis zijn van bepaalde rechten en plichten VOOR de geboorte (levend en
levensvatbaar geboren).
Infans conceptus pro iam nato habetur quotiens de commodo eius agitur (infans
conceptus regel), BV : kind van Wouter Weylandt.
Vermoeden van verwekking
300 tot 180e dag voor de geboorte
Beëindiging
Bij overlijden
Bij euthanasie (wordt geacht natuurlijke dood gestorven te zijn)
Verdacht overlijden (mogelijk dient de gerechtsarts ingeschakeld te worden)
Geen definitie van ogenblik van dood (wanneer alle functies nodig voor handhaving menselijk
leven “volledig” en “onomkeerbaar” uitgevallen zijn)
Orgaanuitneming ‘ex mortuo’: Het overlijden van de donor moet worden vastgesteld door
een college van 3 geneesheren.
Commorientes-leer: Indien de volgorde waarin twee of meer personen zijn overleden niet
kan worden bepaald, stelt de wet een vermoeden van gelijktijdig overlijden. BV:
vliegtuigramp, treinramp…
Examenvraag: wat is de bemiddeling via KMS (kamer minnelijke schikking)
Examenvraag: verschil tussen natuurlijke en rechtspersonen
Examenvraag: infans conceptus regel uitleggen (wouters Weylandt)
Examenvraag: commoriëntes-leer uitleggen
, Samenvatting personen en familierecht – Luna Wouters - 2025
Hoofdstuk 2 De staat van de persoon
De bekwaamheid
De burgerlijke stand
Begrip ‘staat van de persoon’: Geheel van persoonlijke en persoonlijke relatie gebonden
hoedanigheden van een persoon die zijn juridische plaats in de maatschappij en de familie bepalen.
BV: nationaliteit, gehuwd zijn…. Het is de rechtstoestand van een persoon die zijn rechten en plichten
bepalen. (Art. 6§ 2 OBW).
Tegenover wie of wat geldt deze rechtstoestand?
De overheid (nationaliteit)
De familie (verwantschap of gehuwd of niet)
De enkeling (leeftijd, geslacht, psychische geestestoestand, elementen die de persoon
identificeren zoals zijn naam en zijn woonplaats.)
Verkrijging van de staat is afhankelijk van…
Rechtsfeiten (geboorte, overlijden, leeftijd…)
Materiele rechtshandelingen (huwelijk, leeftijd…)
Gerechtelijke uitspraken (echtscheiding, adoptie, onbekwaamverklaring…)
Een wet: de naturalisatie
Kenmerken van de staat
De staat is niet vatbaar voor autonome wijzigingen.
De staat is onbeschikbaar.
De staat is universeel tegenstelbaar.
De staat is niet vatbaar voor verjaring.
De staat is enkelvoudig.
De staat moet tegenstelbaar zijn aan iedereen.
Zowel het verkrijgen, verliezen als wijzigen van de elementen van staat moet gebeuren volgens
wettelijke regels. Hiervan mag men niet afwijken omdat deze regels de openbare orde
aanbelangen.
, Samenvatting personen en familierecht – Luna Wouters - 2025
Vorderingen van staat
Begrip vorderingen van staat: Het geheel van de rechtsvorderingen die de vaststelling of wijziging
van een element van de staat van de persoon betreffen.
Vorderingen tot vaststelling van staat.
Vorderingen tot wijziging van staat.
Vaststelling van staat:
Van declaratieve aard
Inroeping van staat BV: een moeder komt kind inschrijven op school zonder dat dit kind op
paspoort vermeld is.
Betwisting van staat BV: betwisting vaderschap
Wijziging van staat:
Van constitutieve aard (schept nieuwe rechtstoestand)
BV: vordering tot echtscheiding
Bezit van staat
Begrip bezit van staat: Betekent de feitelijke toestand waarin men zich bevindt m.b.t. een bepaald
element van zijn staat.
Inhoud: geen algemene omschrijving.
Bestanddelen van bezit van staat
1. Nomen (naam)
2. Fama (familie en samenleving)
3. Tractatus (behandeld worden als…)
4. (deugdelijk) om van deugdelijk te kunnen spreken is alleen vereist:
Voldoende betekenisvolle feiten aangevoerd worden.
Alle aanwijzingen zijn convergerend .
Het bezit wordt door aangevoerde feiten aangetoond en is voortdurend.
Examenvraag: wat is DABS?
2. De Bekwaamheid
Soorten bekwaamheid
