FORMULES
Hoofdstuk 2: Intestinale absorptie van geneesmiddelen
Orale biologische Factor, getal tussen 0 en 1, geeft aan welke fractie vd dosis uiteindelijk in
beschikbaarheid systemische circulatie opgenomen wordt
F = fa x fvoorbij darm x f voorbij lever Met fa = fraction absorbed
F = Oral bioavailability
Wet van Fick (passief dAb 1 Linear verband tussen diffusiesnelheid en concentratiegradiënt vh GM
transport), J= × = Pm × (Sdarm lumen - Cu, bloed ) over de darmwand.
genormaliseerd voor dt SAm SAm = surface area, oppervlak van membraan
oppervlak. Snelheid DUS Pm = permeabiliteit van geneesmiddel, doorheen membraan
waarmee GM in bloed J = Pm Cdarm lumen → LINEAIR Cu = unbound (vrije) concentratie van geneesmiddel
terecht komt.
Wet van Fick dAb Cu1 = ongebonden vrije concentratie GM in darm lumen
Passief Transport = Pm × SAm × (Cu1 - Cu2 ) Cu2 = ongebonden vrije concentratie GM in het bloed
dt
Permeabiliteit van D D= Diffusiecoëfficiënt, d= dikte membraan, P= Partitiecoëfficiënt
geneesmiddel, doorheen Pm = × P
membraan, d
Permeabiliteitscoëfficient
Partitiecoëfficient, C n-octanol P geeft de verdeling weer van een stof in een mengsel van 1-octanol en
verdelingscoëfficiënt P= water.
C water
P=1 -> log P = 0 Stof verdeelt zich in gelijke mate over
waterige en lipofiele fase
Hoe groter (log) P Hoe lipofieler de stof
Hoe kleiner (log) P Hoe hydrofieler de stof
➔ log P < 0 Hydrofiele stof
log P > 0 Hydrofobe stof
©Elise Vanoverschelde
, Distributiecoëfficiënt Cn-octanol D geeft de verdeling weer van een verbinding tussen octanol en waterige
D 7.4 = buffer bij een specifieke pH. Het houdt dus rekening met het effect vd pH
Cbuffer pH 7.4 op de permeabiliteitscoëfficiënt.
D= Distributiecoëfficiënt
Vb: Log D7,4 geeft verdeling weer tussen octanol en een buffer bij pH 7,4.
Opm: Voor verbindingen die geladen zijn bij deze pH (cfr. pKa) -> log D zal
steeds kleiner zijn dan log P, want een lading begunstigt verdeling vd
verbinding naar de waterige fase.
Henderson-Hasselbalch HA Met behulp vd Henderson-Hasselbalch vergelijking kan aangetoond
pKa – pH = log A−
vergelijking worden dat de wateroplosbaarheid van een zwak zuur farmacon als gevolg
van toenemende ionisatiegraad groter is naarmate de pH groter is dan de
pKa.
Voor een zwak basisch geneesmiddel geldt precies het omgekeerde.
Michaelis-Menten Bij actief transport passeren verbindingen de celmembranen door
Carrier-gemedieerd tussenkomst van transportproteïnen (transporters, carriers).
transport Transport tegen conc gradiënt in, dus vereist energie.
De snelheid waarmee stoffen via dit mechanisme worden opgenomen,
volgt de Michaelis-Menten kinetiek (formule).
→ NIET-LINEAIR
J = de flux (= de transportsnelheid genormaliseerd voor het oppervlak
waarover absorptie gebeurt)
Jmax = maximale flux (zoals bepaald door de totale capaciteit vh
transportsysteem aantal transporter-moleculen in de membraan)
C = concentratie aan geneesmiddel in het darm lumen.
©Elise Vanoverschelde
Hoofdstuk 2: Intestinale absorptie van geneesmiddelen
Orale biologische Factor, getal tussen 0 en 1, geeft aan welke fractie vd dosis uiteindelijk in
beschikbaarheid systemische circulatie opgenomen wordt
F = fa x fvoorbij darm x f voorbij lever Met fa = fraction absorbed
F = Oral bioavailability
Wet van Fick (passief dAb 1 Linear verband tussen diffusiesnelheid en concentratiegradiënt vh GM
transport), J= × = Pm × (Sdarm lumen - Cu, bloed ) over de darmwand.
genormaliseerd voor dt SAm SAm = surface area, oppervlak van membraan
oppervlak. Snelheid DUS Pm = permeabiliteit van geneesmiddel, doorheen membraan
waarmee GM in bloed J = Pm Cdarm lumen → LINEAIR Cu = unbound (vrije) concentratie van geneesmiddel
terecht komt.
Wet van Fick dAb Cu1 = ongebonden vrije concentratie GM in darm lumen
Passief Transport = Pm × SAm × (Cu1 - Cu2 ) Cu2 = ongebonden vrije concentratie GM in het bloed
dt
Permeabiliteit van D D= Diffusiecoëfficiënt, d= dikte membraan, P= Partitiecoëfficiënt
geneesmiddel, doorheen Pm = × P
membraan, d
Permeabiliteitscoëfficient
Partitiecoëfficient, C n-octanol P geeft de verdeling weer van een stof in een mengsel van 1-octanol en
verdelingscoëfficiënt P= water.
C water
P=1 -> log P = 0 Stof verdeelt zich in gelijke mate over
waterige en lipofiele fase
Hoe groter (log) P Hoe lipofieler de stof
Hoe kleiner (log) P Hoe hydrofieler de stof
➔ log P < 0 Hydrofiele stof
log P > 0 Hydrofobe stof
©Elise Vanoverschelde
, Distributiecoëfficiënt Cn-octanol D geeft de verdeling weer van een verbinding tussen octanol en waterige
D 7.4 = buffer bij een specifieke pH. Het houdt dus rekening met het effect vd pH
Cbuffer pH 7.4 op de permeabiliteitscoëfficiënt.
D= Distributiecoëfficiënt
Vb: Log D7,4 geeft verdeling weer tussen octanol en een buffer bij pH 7,4.
Opm: Voor verbindingen die geladen zijn bij deze pH (cfr. pKa) -> log D zal
steeds kleiner zijn dan log P, want een lading begunstigt verdeling vd
verbinding naar de waterige fase.
Henderson-Hasselbalch HA Met behulp vd Henderson-Hasselbalch vergelijking kan aangetoond
pKa – pH = log A−
vergelijking worden dat de wateroplosbaarheid van een zwak zuur farmacon als gevolg
van toenemende ionisatiegraad groter is naarmate de pH groter is dan de
pKa.
Voor een zwak basisch geneesmiddel geldt precies het omgekeerde.
Michaelis-Menten Bij actief transport passeren verbindingen de celmembranen door
Carrier-gemedieerd tussenkomst van transportproteïnen (transporters, carriers).
transport Transport tegen conc gradiënt in, dus vereist energie.
De snelheid waarmee stoffen via dit mechanisme worden opgenomen,
volgt de Michaelis-Menten kinetiek (formule).
→ NIET-LINEAIR
J = de flux (= de transportsnelheid genormaliseerd voor het oppervlak
waarover absorptie gebeurt)
Jmax = maximale flux (zoals bepaald door de totale capaciteit vh
transportsysteem aantal transporter-moleculen in de membraan)
C = concentratie aan geneesmiddel in het darm lumen.
©Elise Vanoverschelde
