6.3. Arteriële hypertensie
Vrij freq in Westerse wereld
5% v jongere populatie
30% v volwassenen
60% v ouderen (>70j)
6.3.1. Oorzaken
Essentiële/prim. hypertensie (>90% vd gevallen)
- Geen aanwijsbare oorzaak
Sec hypertensie
- Nierlijden (bv Arteria renalis stenose)
- Bijnierpathologie (bv ziekte v Cushing)
- GM (bv corticoïd therapie)
6.3.2. Symptomen
Lang asymptotisch
Op termijn eindorgaanschade
- Aantasting BVen
o Atheromatose = atherosclerose
o Cerebrovasculair accident
o Perifeer vaatlijden (aneurysma vorming)
- Hartfalen
o L ventrikelhypertofie en L ventrikeldilatatie
- Chr nierinsu iciëntie
6.3.3. Diagnose/meting
BD meten in rust
- Soms witte jas hypertensie (enkel bij dokter)
Volgens de 2023 ESH richtlijnen, definieert men
- Graad 1 hypertensie: 140–159 mmHg systolisch en/of 90–99 mmHg diastolisch
- Graad 2 hypertensie: 160–179 mmHg systolisch en/of 100–109 mmHg diastolisch
- Graad 3 hypertensie: ≥180 mmHg systolisch en/of ≥110 mmHg diastolisch
Non-dipper
= wnr BD in nacht niet >10% daalt
6.3.4. Behandeling
Gezonde levensstijl
- Zoutbeperking, rookstop, alcoholconsumptie↓, gewichtsvermindering, regelmatig
fysieke activiteit, evenwichtige voeding
,BDverlagende GM
- Diuretica bv indapamide
- ACE-inhibitoren bv lisinopril, ramipril, perindopril
- Angiotensine II-receptor antagonisten bv losartan
- Beta-blokkers bv bisoprolol, metoprolol
- Ca2+ -antagonisten bv amlodipine
Werkt enkel als zout vermindert (buiten Ca2+ -antagonisten: geven dan wel aanleiding
tot perifeer oedeem)
Werking p75
6.4. Atheromatose en arteriosclerose
Arteriosclerose: vooral calcificatie en remodellering toename vaatstijfheid
Atherosclerose: verkalking in lumen v BV
6.4.1. Atherosclerose
= opstapeling v kalk op vaatwand partiële obstructie v bloedflow en drukverval (want
vernauwing v lumen)
6.4.1.1. Symptomen
+/- zelfde v obstructief vaatlijden
Weefsel ziet wit: verkleuring stijgt wnr lidmaat opgeho en wordt
Pulsaties in arteriën afgenomen/afwezig
- Via Doppler meten
Bij duwen op weefsels: verkleuring v rood naar wit
- Vertraagde capillaire refill wnr rood traag terugkomt
Claudicatio (=etalage benen)
- O2voorziening v spieren in benen onvoldoende
Koude been
- Wnr ischemie acuut optreedt
- Hevige pijn
- Been voelt koud aan
- Bij tweede tijd: witte achtergrind met blauwe vlekken/strepen
- Bij lange tijd: necrose
6.4.1.2. Oorzaken
= aantasting v endotheelcellen + vormen om tot foam cellen
Fysische factoren
- Tensile stress: arteriële hypertensie
- Shear stress: wrijvingskrachten
, Metabole + humorale factoren
- Diabetes mellitus
- Verstoring vethuishouding (bv cholesterol)
- Hyperhomocysteïnemie (genetisch)
Roken, nierlijden, chr ontstekingen, obesitas, leeftijd, geslacht (mannen meer kans), sedentair
leven
6.4.1.3. Diagnose
Arteriële duplex
- Combi v echografie en kleruendoppler
Bloeddrukmeting
Magnetische resonantiescan MRA
Radiografie v buik + thorax (RX of CT)
6.4.1.4. Behandeling
Preventie
- Rookstop, gezonde voeding, cholesterolverlagers (atorvastatine, pravastatine),
voldoende beweging
Anti-sludge therapie: plaatjesremmers (bv acetylsalicylzuur of clopidogrel)
Chirurgisch
- Transcutaan (door huid): PTA = percutane transluminele angioplastie)
o Stent of ballon
- Endarterectomie
- Overbruggingsoperatie (bypass)
6.4.2. Arteriosclerose
Endotheellaag niet aangetast
Media en adventitia aangetast
- Calcificatie v medialaag elastische eigenschappen↓
Sec gevolgen:
- Windketelfunctie valt weg: toename v pulsdruk
- Werkbelasting en O2verbruik v hartspier↑
- L ventrikle hypertofiëert door overbelasting
- Eventueel angor
Consequenties
- Hogere vaatstijfheid
- Hoge piekdrukken
- L ventrikelhypertrofie
- Gedaalde coronaire perfusie
Vrij freq in Westerse wereld
5% v jongere populatie
30% v volwassenen
60% v ouderen (>70j)
6.3.1. Oorzaken
Essentiële/prim. hypertensie (>90% vd gevallen)
- Geen aanwijsbare oorzaak
Sec hypertensie
- Nierlijden (bv Arteria renalis stenose)
- Bijnierpathologie (bv ziekte v Cushing)
- GM (bv corticoïd therapie)
6.3.2. Symptomen
Lang asymptotisch
Op termijn eindorgaanschade
- Aantasting BVen
o Atheromatose = atherosclerose
o Cerebrovasculair accident
o Perifeer vaatlijden (aneurysma vorming)
- Hartfalen
o L ventrikelhypertofie en L ventrikeldilatatie
- Chr nierinsu iciëntie
6.3.3. Diagnose/meting
BD meten in rust
- Soms witte jas hypertensie (enkel bij dokter)
Volgens de 2023 ESH richtlijnen, definieert men
- Graad 1 hypertensie: 140–159 mmHg systolisch en/of 90–99 mmHg diastolisch
- Graad 2 hypertensie: 160–179 mmHg systolisch en/of 100–109 mmHg diastolisch
- Graad 3 hypertensie: ≥180 mmHg systolisch en/of ≥110 mmHg diastolisch
Non-dipper
= wnr BD in nacht niet >10% daalt
6.3.4. Behandeling
Gezonde levensstijl
- Zoutbeperking, rookstop, alcoholconsumptie↓, gewichtsvermindering, regelmatig
fysieke activiteit, evenwichtige voeding
,BDverlagende GM
- Diuretica bv indapamide
- ACE-inhibitoren bv lisinopril, ramipril, perindopril
- Angiotensine II-receptor antagonisten bv losartan
- Beta-blokkers bv bisoprolol, metoprolol
- Ca2+ -antagonisten bv amlodipine
Werkt enkel als zout vermindert (buiten Ca2+ -antagonisten: geven dan wel aanleiding
tot perifeer oedeem)
Werking p75
6.4. Atheromatose en arteriosclerose
Arteriosclerose: vooral calcificatie en remodellering toename vaatstijfheid
Atherosclerose: verkalking in lumen v BV
6.4.1. Atherosclerose
= opstapeling v kalk op vaatwand partiële obstructie v bloedflow en drukverval (want
vernauwing v lumen)
6.4.1.1. Symptomen
+/- zelfde v obstructief vaatlijden
Weefsel ziet wit: verkleuring stijgt wnr lidmaat opgeho en wordt
Pulsaties in arteriën afgenomen/afwezig
- Via Doppler meten
Bij duwen op weefsels: verkleuring v rood naar wit
- Vertraagde capillaire refill wnr rood traag terugkomt
Claudicatio (=etalage benen)
- O2voorziening v spieren in benen onvoldoende
Koude been
- Wnr ischemie acuut optreedt
- Hevige pijn
- Been voelt koud aan
- Bij tweede tijd: witte achtergrind met blauwe vlekken/strepen
- Bij lange tijd: necrose
6.4.1.2. Oorzaken
= aantasting v endotheelcellen + vormen om tot foam cellen
Fysische factoren
- Tensile stress: arteriële hypertensie
- Shear stress: wrijvingskrachten
, Metabole + humorale factoren
- Diabetes mellitus
- Verstoring vethuishouding (bv cholesterol)
- Hyperhomocysteïnemie (genetisch)
Roken, nierlijden, chr ontstekingen, obesitas, leeftijd, geslacht (mannen meer kans), sedentair
leven
6.4.1.3. Diagnose
Arteriële duplex
- Combi v echografie en kleruendoppler
Bloeddrukmeting
Magnetische resonantiescan MRA
Radiografie v buik + thorax (RX of CT)
6.4.1.4. Behandeling
Preventie
- Rookstop, gezonde voeding, cholesterolverlagers (atorvastatine, pravastatine),
voldoende beweging
Anti-sludge therapie: plaatjesremmers (bv acetylsalicylzuur of clopidogrel)
Chirurgisch
- Transcutaan (door huid): PTA = percutane transluminele angioplastie)
o Stent of ballon
- Endarterectomie
- Overbruggingsoperatie (bypass)
6.4.2. Arteriosclerose
Endotheellaag niet aangetast
Media en adventitia aangetast
- Calcificatie v medialaag elastische eigenschappen↓
Sec gevolgen:
- Windketelfunctie valt weg: toename v pulsdruk
- Werkbelasting en O2verbruik v hartspier↑
- L ventrikle hypertofiëert door overbelasting
- Eventueel angor
Consequenties
- Hogere vaatstijfheid
- Hoge piekdrukken
- L ventrikelhypertrofie
- Gedaalde coronaire perfusie
