Burgerlijk recht II samenvatting| Verbintenissen | Radboud | 2026/27

Week 1
Colleges: 1&2
Onderwerp: totstandkoming en totstandkomingsgebreken


Hoorcollege 1
Bronnen van verbintenis
Uitgangspunten bronnen van verbintenissen
1. Als je contracteert, moet je doen wat je belooft (art. 3:296 BW jo. 6:74 BW)
 Doe je dat niet, kan de rechter oordelen tot schadevergoeding
 die wederpartij in financiële toestand brengt waarin hij zou zijn als je
had gedaan wat je had beloofd (= positief contractsbelang)
2. Je mag niet onbetamelijk gedragen (art. 6:162 BW)
 Doe je dat, kan de rechter je veroordelen tot schadevergoeding
 Vergoeding moet benadeelde brengen in toestand waarin die
financieel zou hebben verkeerd als jij je niet onbetamelijk had
gedragen (= negatief belang)
 Positief/negatief is dus anders!!!
3. Als jij verrijkt wordt ten koste van een ander zonder dat je iets fout hebt
gedaan (art. 6:212 BW)
 Uitzonderlijke gevallen mogelijk dat de rechter veroordeelt tot
vergoeding van de schade van die ander
 Tot max. het bedrag van verrijking(= ongerechtvaardigde verrijking)
4. Als je iets hebt ontvangen zonder rechtsgrond, moet je het teruggeven
(art. 6:203 BW) (= onverschuldigde betaling)

Art. 6:1 BW = verbintenissen kunnen slechts ontstaan voor zover dit uit de wet
voortvloeit  wet gaat ervanuit dat zij de enige bron zijn van verbintenissen
 Maar: wet geeft op veel manieren toestemming om te contracteren =
regelend recht (op grond van HR Quint/te Poel = moet in stelsel wet
passen – ga op zoek naar een analogie)

Twee afslagen voor ontstaan verbintenissen
a. Verbintenissen ontstaan omdat we het hebben gewild  uit daarop
gerichte wilsverklaring óf gerechtvaardigd vertrouwen (Art. 3:33/35 BW)
b. Verbintenissen die ontstaan uit de wet

Verbintenisscheppende rechtshandeling = consensueel (op wil/vertrouwen
gebaseerd)
 Eenzijdig = Bijv. eenzijdige toezegging/verklaring (3:33/35)
 Meerzijdig = Verbintenisscheppende overeenkomst (art. 6:213 lid 1 jo.
3:33/35)
Verbintenissen uit wet = wil is irrelevant, de wet bepaalt!
 Onrechtmatige daad en risicoaansprakelijkheid (art. 6:162 e.v. BW)
 Art. 6:74 BW = wettelijke verbintenis tot schadevergoeding wegens
toerekenbare tekortkoming in nakoming van een verbintenis
 Zaakwaarneming (art. 6:198)
 Onverschuldigde betaling (art. 6:203)
 Ongerechtvaardigde verrijking (art. 6:212)

,Overeenkomst herkennen:
Art. 6:217 = overeenkomst komt tot stand door aanbod en de aanvaarding
daarvan  dus je zoekt:
a. Is er een aanbod  ‘’aanvaarding hiervan doet contract ontstaan’’
b. Is er een aanvaarding
Haviltexen = je moet kijken wat partijen hebben verklaard en wat daaruit kan
worden afgeleid
 Rechtshandelingen, dus passen we de wilsvertrouwensleer (art. 3:33 en 35
BW) toe = ik mocht erop afgaan en ben er hierom op afgegaan

Art. 6:227 BW = de verbintenissen die partijen op zich nemen, moeten
bepaalbaar zijn = gaat om concretisering van wat partijen gaan doen uit hoofde
van het contract
 Context en uitleg bepalen of iets ‘aanbod’ en ‘aanvaarding’ kan worden
genoemd


Kwalificatie:
Samenloop = situaties die zowel op een contract als op de wet zien wat gaat
dan voor?
De HR heeft hier een stappenplan voor gemaakt in HR Huurders/Portaal:
1. Wat voor contract is het: Begin in boek 7/7A  hier kunnen regelingen
instaan die afwijken van boek 6
 Wat is er beloofd
 Voldoen de voorwaarden van de verbintenissen aan een van de
vormen van verbintenissen die zijn neergelegd boek 7/7A
2. Zie HR Huurders/portaal:
Kijken naar:
(a) Uitleg = Wat zijn de wederzijdse rechten en plichten die partijen op zich
hebben genomen
(b) Kwalificatie = Voldoen die beschrijvingen aan een of meer
overeenkomsten geregeld in boek 7 BW (‘benoemde contracten’)? 
niet relevant of partijen daadwerkelijk de bedoeling hadden om die
wettelijke regels toepasselijk te laten zijn
(c) In uitzonderingsgevallen is de overeenkomst gezien inhoud en strekking
toch niet te beschouwen als de betreffende benoemde overeenkomst
(r.o. 3.1.2)

Art. 6:215 BW = Wanneer de situatie een beetje op verschillende regels uit boek
7 lijkt met haar beschrijvingen/verplichtingen
- Keuzevrijheid = Eisende partij kan kiezen op welke regels deze een beroep
doet, tenzij de uitkomst onverenigbaar is
- Uitzonderingen:
 het recht eist dat een keuze wordt gemaakt (= keuzeplicht) of;
 het recht wijst een regel aan die altijd voorgaat boven andere regels
(= exclusiviteit)

Samenloop contract/delict:
Wettelijke aansprakelijkheidsrecht (art. 6:162 – 6:196c BW) is in beginsel
regelend recht (kan aansprakelijkheid dus weg contracteren)
Art. 6:179 BW = Een contract en een buitencontractuele risicoaansprakelijkheid
kunnen naast elkaar bestaan

HR dierenarts (r.o. 3.5) =

,Feiten:
- Dierenarts moet paard behandelen
- Paard steigert, dierenarts raakt gewond
- Dierenarts spreekt eigenaar aan o.g.v. art. 6:179 BW.
- Dierenarts handelt op grond van overeenkomst van opdracht (boek 7) 
kun je niet zeggen dat je als dierenarts risico aanvaardt voor schade van
het dier.
- In contract stond niets over exoneratie aansprakelijkheid van de eigenaar
van het paard.
Rechtsregel: contract en buitencontractuele aansprakelijkheid kunnen naast
elkaar bestaan  behandelingsovereenkomst en art. 6:179 BW kunnen naast
elkaar bestaan.
Kwestie van uitleg van het contract of de aansprakelijkheid o.g.v. art. 6:179 BW
door het contract is uitgesloten.
 Tenzij de wetgever exclusiviteit heeft gewild dat 1 route de enige route (HR
Althuisius’ ladder) = als er verschillende vormen van aansprakelijkheid
samenlopen, kan het zijn dat de wet aangeeft dat 1 van deze 2 exclusief is

HR Althuisius’ ladder =
Feiten:
- Loodgieter leende een oude verrotte ladder
- Hij kreeg letsel, en sprak degene aan die de ladder aan hem had
uitgeleend o.g.v. OD.
Art. 7A:1790 BW spreekt over aansprakelijkheid gebrekkige zaken = je bent als
persoon die in bruikleen geeft alleen aansprakelijk als je van het gebrek wist 
strenger dan risicoaansprakelijkheid
Rechtsregel: Er is exclusiviteit van de werking van artikel 7A:1790 BW

Hoofdregel: in contract tussen partijen kan werking van het
aansprakelijkheidsrecht uitdrukkelijk worden uitgesloten (exoneratie), tenzij:
a. Wet anders bepaalt (exclusieve werking)
b. de uitsluiting (exoneratie) als algemene voorwaarde onredelijk bezwarend
is of het beroep erop in concreto naar maatstaven van redelijkheid en
billijkheid onaanvaardbaar is

HR paardrijles=
Het onberekenbare gedrag van een dier komt in beginsel voor rekening van de
eigenaar (art. 6:179)  aanvaard je het risico van schade als je op een paard
stapt?
Rechtsregel:
 R.o. 3.4: enkele feit van berijden op grond van overeenkomst is niet
voldoende om te concluderen dat art. 6:179 BW geheel opzij is geschoven
 R.o. 3.5: bij rijles blijft schade deels voor rekening cursist (6:101 BW);
inhoud overeenkomst en overige omstandigheden bepalen in hoeverre de
schade voor eigen rekening blijft

Vrijheid en gebondenheid:
Als je ja zegt op een contract, ben je gebonden  je hebt het gewild en
afgesproken, dus binding
Vrijheid:
- Contractvrijheid = zolang er geen wilsovereenstemming is, ben je nergens
aan gebonden
- Wel gehoudenheid om ‘je netjes te dragen’

,  Doe je dat niet en is sprake van een toerekenbare OD, dan schadeplichtig
(art. 6:162)
Gebondenheid:
- Beginsel contractvrijheid = contracteren doe je met wie/wat je wilt
- Consensualisme; vormvrijheid  tenzij de wet iets anders bepaalt
- Gegeven woord bindt
- Grondslag voor gebondenheid:
 Vormvrij tot stand gekomen wilsovereenstemming (3:33, 6:217) 
tenzij wet bepaalde vorm verplicht
 Bescherming van gerechtvaardigd vertrouwen (3:35)

Vrijheid en gebondenheid - contractdwang
Soms bepaalt wet dat partij een aanbod móet doen aan een ander  Kan het
privaatrecht zélf ook tot contractdwang leiden?

HR Azivo/GGD =
Feiten =
- Partij A is als zorgverzekeraar wettelijk verplicht tegenover B (verzekerden)
om een dienst te leveren.
- Die dienst wordt niet door A zelf verricht maar door aanbieders zoals G
- Er bestaat geen wettelijke contracteerplicht tussen A en G
- G contracteert met een aantal partijen zoals A, maar A zelf weigert omdat
ze de prijs te duur vinden. G moet dus wel naar het ziekenhuis rijden, maar
er is niet wettelijk geregeld of zij hiervoor betaald krijgen.
- A wil niet de prijs betalen die G wil rekenen. Wat A biedt, is onder kostprijs
G

Rechtsregel = in dit geval is het maatschappelijk onbetamelijk (art. 6:162 BW)
van A
om te weigeren de prijs te betalen die G rekent  wordt mede bepaald door het
feit dat anderen het allemaal wel gewoon een redelijke prijs vinden

Precontractuele verhoudingen:
Situatie:
- A vraagt aan B om een offerte op te stellen, terwijl A al weet dat hij het
contract nooit aan B zal gunnen
- A handelt toerekenbaar onrechtmatig tegenover B
- B brengt de offerte uit. Kosten die B daarvoor heeft gemaakt, bedragen €
800
- Als B het contract gegund zou zijn, dan zou gelden:
 Factuurbedrag € 35.000
 Uitvoeringskosten € 22.000
 Offertekosten € 800
 Dus winst € 12.200

Rechtsregel: De kosten die je vergoed kunt krijgen zijn de offertekosten  want
de offerteprocedure geeft geen recht op een contract.

Precontractuele verhoudingen – alvast het werk doen
HR Katwijk/Westdijk =
Feiten:
- Gemeente Katwijk vraagt Westdijk om offerte uit te brengen voor
graafwerkzaamheden