Psychopathologie:
HT 1: Introductie:
1.1 Inleiding:
Afwijkend gedrag = terrein van:
Psychopathologie
Psychiatrie
Klinische psychologie
Houden zich bezig met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag +
opzoek naar oorzaken & behandelingsmogelijkheden.
• Goed te bestuderen door:
➢ Wetenschappelijk onderzoek
➢ Zelfreflectie & zelfobservatie
➢ Romans, films en verhalen
➢ Mensen in omgeving
➢ Levenservaring
!!! Taboe op psychiatrie & psychische problemen → stigmatiseren → risico op verdinglijking
en ohtering (=niet meer als individu gezien, groep = u)
Termen:
Psychische stoornis: het geheel van afwijkende emoties, gedachten en gedragspatronen
wordt gekenmerkt door een storing in het functioneren en persoonlijk lijden.
Symptoom: specifieke kenmerken of eigenschappen die passen bij een bepaalde
psychische stoornis.
Diagnostische criterium: symptoom op bepaalde manier (=voorwaarden), gedurende een
bepaalde tijd voorkomen (bv: stemmen horen 1 maand → schizofrenie)
1
,1.2 Hoe noemen & definiëren we afwijkend gedrag:
Termen: psychiatrische stoornis, psychisch probleem of mentale ziekte worden door elkaar
gebruikt.
➔ voorkeur: psychische stoornis (ander 2 = medisch model mt biologische oorzaken)
= Bio- psycho- sociale/ culturele kijk
1.2.1 Criteria voor afwijkend gedrag:
1. Uitzonderlijk:
▪ Uitzonderlijk gedrag → etiket afwijkend of abnormaal
▪ Op zichzelf is uitzonderlijk gedrag niet afwijkend → bv een record
2. Sociaal afwijkend:
▪ Normen (maatstaf) die bepalen welk gedrag acceptabel is in bepaalde context
▪ Verschilt per cultuur wat als afwijkend word beschouwd (w&n)
▪ Maatstaf, maar geen universele waarheid
▪ Normaal of afwijkend → rekening houden met culturele verschillen
▪ Wat ene generatie afwijkend is, is dat niet voor de volgende (bv: homo’s)
▪ Mensen die niet voldoen aan sociale norm → geestelijk gestoord
▪ Gedrag dat in onze ogen afwijkend is → “ziek”
3. Foute perceptie of interpretatie van de werkelijkheid:
▪ Dingen zien & horen dat er niet zijn = hallucineert
▪ Achtervolgingswaan → tekenen onderliggende psychische stoornis
▪ God echt gezien → geestelijk verward
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon:
▪ Lijden als gevolg van emoties zoals angst & depressie = afwijkend
▪ Geen emoties = afwijkend
▪ Aanhoudende hevige emoties waardoor niet goed functioneren = afwijkend
5. Ongepast of contraproductief gedrag:
▪ Gedrag dat onprettige gevoelens oproept → afwijkend
▪ Gedrag dat ons beperkt in ons vermogen om rollen te vervullen → afwijkend
▪ Bv zwaar alcoholgebruik waardoor niet gaan werken, agorafobie → afwijkend
6. Gevaar:
▪ Gedrag dat gevaar oplevert → afwijkend
▪ Sociale context is hier van belang
▪ Zelfmoord → afwijkend
2
,Psychische stoornis = abnormaal + storend voor zz of omgeving + opgenomen in DSM5
Verschil tussen:
o Gedrag labelen als afwijkend
➢ Indeling
➢ Classificatie
o Gedrag begrijpen & verklaren
➢ Modellen
➢ Hangen samen met geloof, wereldbeeld, mensbeeld, cultuur..
1.2.2 Culturele aspecten van afwijkend gedrag:
Ziekte – Gezondheid verschillen van betekenis in culturen:
Bv: onderscheid tss bezetenheid of medische ziekte
Bv: hulp zoeken bij geestelijke of arts
Symptomen kunnen zich verschillend uiten:
Bv: angst voor jobverlies vs onvruchtbaarheid
Termen kunnen verschillend zijn:
Bv: depressie uitgebreid of onbestaand
➔ Belang van cultuursensitieve psychiatrie
3
, Interculturele psychiatrie:
• Term gewijzigd vanuit veranderd beeld over onterechte dominantie Westers beeld
Van tranculturele psychiatrie
➢ Algemene kennis voor iedereen geldig
➢ Kleine aanpassing nodig bij andere culturen
Naar interculturele psychiatrie:
➢ Cultural humility, besut van neiging tot etnocentrisme
➢ Gelijkwaardige positie van overtuigingen
➢ Bewust vermenging van culturen, vermijden stereotypering
Psychische stoornis diagnose in DSM :
Psychische stoornis betreft een gezondheidstoestand die gekenmerkt wordt door
overduidelijk disfunctioneren van cognities, emoties of het gedrag van het individu
Het is een gevolg van een verstoring in psychische, biologische of ontwikkelingsprocessen
die de grondslag vormen van psychisch functioneren
Sommige stoornissen pas vastgesteld als ze duidelijk waarneembaar lijden of verstoring in
functioneren
Psychische stoornis is niet een gebruikelijke of cultureel aanvaarde reactie op een
specifieke gebeurtenis zoals het overlijden van geliefd persoon
Ook is het geen cultureel afwijkend gedrag (zoals politiek, religieus of sexueel) en niet
weergave van conflict tussen individu & maatschappij tenzij het afwijkend gedrag of het
conflict voortkomt uit disfunctioneren
➔ gedrag dat in u thuisland normaal is, maar in België abnormaal → geen reden tot
psychische stoornis
➢ Afwijkend gedrag
➢ Storend voor zichzelf of omgeving
➢ Afspraken in American Psychiatric Association
4
HT 1: Introductie:
1.1 Inleiding:
Afwijkend gedrag = terrein van:
Psychopathologie
Psychiatrie
Klinische psychologie
Houden zich bezig met diverse vormen van afwijkende emoties, gedachten en gedrag +
opzoek naar oorzaken & behandelingsmogelijkheden.
• Goed te bestuderen door:
➢ Wetenschappelijk onderzoek
➢ Zelfreflectie & zelfobservatie
➢ Romans, films en verhalen
➢ Mensen in omgeving
➢ Levenservaring
!!! Taboe op psychiatrie & psychische problemen → stigmatiseren → risico op verdinglijking
en ohtering (=niet meer als individu gezien, groep = u)
Termen:
Psychische stoornis: het geheel van afwijkende emoties, gedachten en gedragspatronen
wordt gekenmerkt door een storing in het functioneren en persoonlijk lijden.
Symptoom: specifieke kenmerken of eigenschappen die passen bij een bepaalde
psychische stoornis.
Diagnostische criterium: symptoom op bepaalde manier (=voorwaarden), gedurende een
bepaalde tijd voorkomen (bv: stemmen horen 1 maand → schizofrenie)
1
,1.2 Hoe noemen & definiëren we afwijkend gedrag:
Termen: psychiatrische stoornis, psychisch probleem of mentale ziekte worden door elkaar
gebruikt.
➔ voorkeur: psychische stoornis (ander 2 = medisch model mt biologische oorzaken)
= Bio- psycho- sociale/ culturele kijk
1.2.1 Criteria voor afwijkend gedrag:
1. Uitzonderlijk:
▪ Uitzonderlijk gedrag → etiket afwijkend of abnormaal
▪ Op zichzelf is uitzonderlijk gedrag niet afwijkend → bv een record
2. Sociaal afwijkend:
▪ Normen (maatstaf) die bepalen welk gedrag acceptabel is in bepaalde context
▪ Verschilt per cultuur wat als afwijkend word beschouwd (w&n)
▪ Maatstaf, maar geen universele waarheid
▪ Normaal of afwijkend → rekening houden met culturele verschillen
▪ Wat ene generatie afwijkend is, is dat niet voor de volgende (bv: homo’s)
▪ Mensen die niet voldoen aan sociale norm → geestelijk gestoord
▪ Gedrag dat in onze ogen afwijkend is → “ziek”
3. Foute perceptie of interpretatie van de werkelijkheid:
▪ Dingen zien & horen dat er niet zijn = hallucineert
▪ Achtervolgingswaan → tekenen onderliggende psychische stoornis
▪ God echt gezien → geestelijk verward
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon:
▪ Lijden als gevolg van emoties zoals angst & depressie = afwijkend
▪ Geen emoties = afwijkend
▪ Aanhoudende hevige emoties waardoor niet goed functioneren = afwijkend
5. Ongepast of contraproductief gedrag:
▪ Gedrag dat onprettige gevoelens oproept → afwijkend
▪ Gedrag dat ons beperkt in ons vermogen om rollen te vervullen → afwijkend
▪ Bv zwaar alcoholgebruik waardoor niet gaan werken, agorafobie → afwijkend
6. Gevaar:
▪ Gedrag dat gevaar oplevert → afwijkend
▪ Sociale context is hier van belang
▪ Zelfmoord → afwijkend
2
,Psychische stoornis = abnormaal + storend voor zz of omgeving + opgenomen in DSM5
Verschil tussen:
o Gedrag labelen als afwijkend
➢ Indeling
➢ Classificatie
o Gedrag begrijpen & verklaren
➢ Modellen
➢ Hangen samen met geloof, wereldbeeld, mensbeeld, cultuur..
1.2.2 Culturele aspecten van afwijkend gedrag:
Ziekte – Gezondheid verschillen van betekenis in culturen:
Bv: onderscheid tss bezetenheid of medische ziekte
Bv: hulp zoeken bij geestelijke of arts
Symptomen kunnen zich verschillend uiten:
Bv: angst voor jobverlies vs onvruchtbaarheid
Termen kunnen verschillend zijn:
Bv: depressie uitgebreid of onbestaand
➔ Belang van cultuursensitieve psychiatrie
3
, Interculturele psychiatrie:
• Term gewijzigd vanuit veranderd beeld over onterechte dominantie Westers beeld
Van tranculturele psychiatrie
➢ Algemene kennis voor iedereen geldig
➢ Kleine aanpassing nodig bij andere culturen
Naar interculturele psychiatrie:
➢ Cultural humility, besut van neiging tot etnocentrisme
➢ Gelijkwaardige positie van overtuigingen
➢ Bewust vermenging van culturen, vermijden stereotypering
Psychische stoornis diagnose in DSM :
Psychische stoornis betreft een gezondheidstoestand die gekenmerkt wordt door
overduidelijk disfunctioneren van cognities, emoties of het gedrag van het individu
Het is een gevolg van een verstoring in psychische, biologische of ontwikkelingsprocessen
die de grondslag vormen van psychisch functioneren
Sommige stoornissen pas vastgesteld als ze duidelijk waarneembaar lijden of verstoring in
functioneren
Psychische stoornis is niet een gebruikelijke of cultureel aanvaarde reactie op een
specifieke gebeurtenis zoals het overlijden van geliefd persoon
Ook is het geen cultureel afwijkend gedrag (zoals politiek, religieus of sexueel) en niet
weergave van conflict tussen individu & maatschappij tenzij het afwijkend gedrag of het
conflict voortkomt uit disfunctioneren
➔ gedrag dat in u thuisland normaal is, maar in België abnormaal → geen reden tot
psychische stoornis
➢ Afwijkend gedrag
➢ Storend voor zichzelf of omgeving
➢ Afspraken in American Psychiatric Association
4
