Leerkracht 3
Inclusief onderwijs
Visie en regelgeving
Inclusie = de volwaardige participatie van alle personen aan alle domeinen van de samenleving.
Impliceert ook de nodige redelijke aanpassingen om de drempels tot volwaardige participatie weg te
nemen. Gaat over meer dan er mogen zijn, het gaat over erbij horen, talenten kunnen tonen,
wederkerigheid en ondersteuning om te kunnen participeren
Exclusie = waarin mensen worden buitengesloten
Segregatie = waarin er voor een bepaalde groep buiten de samenleving iets aparts wordt georganiseerd
Integratie = waarin er binnen de samenleving iets aparts wordt georganiseerd
Inclusie = waarbij iedereen deel is van de samenleving
,Situatie vandaag in vlaanderen
➢ Recht op leren van leerlingen in gevaar
➢ Sterke toename van aantal lln in GeO en BuO die ondersteuning nodig hebben
➢ Algemeen sterke stijging van aanvragen Leersteuncentra (LSC)
➢ Algemene stijging van lln in Buo met 13% op 4 jaar tijd
o Meer dan 50% kansarm
➢ Sterke toename in BuKo
o Vanaf zeer jonge leeftijd steeds meer vraag naar zorg
➢ IAC: oververtegenwoordiging van lln met armoedecontext (zowel regulier als BuO)
➢ 6% lln in buitengewoon onderwijs in België (andere landen in Europa ong 1-2%)
➢ Thuiszitters
o Uitsluiting of op vraag school
o Geen school door capaciteitsproblemen
o Psychische problemen, moeilijke thuissituatie, motivatieverlies
o Ziekte/herstel
o Struikelblokken bij duaal leren
o Noodgedwongen huisonderwijs
➢ TOA (tijdelijk onderwijs aan huis)
o Ouders botsen op grenzen
o Gevraagd om (deeltijds) thuis te houden
o Vaak via ziektebriefje
o Draagkracht school en lk overschreden
o Reden: psychisch, wachten op zorg/buitengewoon, grensoverschrijdend gedrag
o + 59% aanvragen
o Moeilijke relatie tussen diagnostiek en toegankelijkheid tot zorg en ondersteuning
➢ Toename definitieve uitsluiting
o + 33%
o 4/10 na 10 schooldagen geen nieuwe school
, o 1/10 wacht >2 maanden
o In buso: 46% wacht 1-6 maandne op nieuwe school
o Leerlingen met eerdere uitsluiting wachten nog langer
o Grote impact op kwetsbare jongeren, vaak met risico op achterstand
➢ Sterkte toename van lln die LAT niet halen (getuigschrift lager onderwijs)
o Toename B-stroom
➢ Sterke toename ongekwalificeerde uitstroom SO
o 12%
Systeem onder druk
➢ Leerplicht is niet gelijk aan leerrecht
➢ Lk en scholen voelen druk op alle fronten toenemen
o Verwachtingen torenhoog
o Antwoorden steevast druppel op hete plaat
o Lerarentekort, zorgnoden, wachtlijsten hulpverlening
o Draagkracht, expertise, partnerschap
o Budgetneutraliteit
Advies van de onafhankelijke commissie inclusief onderwijs
➢ One tracksysteem ipv two tracksysteem
o Geen onderscheid tussen regulier en buitengewoon
o Doel: 1 inclusief onderwijssysteem
➢ Scholen voor iedereen
o Kwaliteitsvol onderwijs
o Meer dan fysieke toegankelijkheid en ondersteuning
o Veilige leer- en leefomgeving
➢ Drie leidinggevende principes
o Kennisrijk curriculum, minder individualisering, leerkrachten in hun kracht zetten
o School staat niet alleen: gedeelde verantwoordelijkheid
o Onvoorwaardelijk inschrijvingsrecht: voor elke leerling in elke school
Hoe inclusief onderwijs realiseren?
2 kaders
➢ Zorgcontinuüm
, o Decreet leersteun
o Basis zorgwerking op school
o Subsidiariteitsprincipe = je begint bij het laagste niveau als uitgangspunt en gaan pas
naar hoger niveau indien nodig
o Brede basiszorg
▪ Stapsgewijze en gedifferentieerde instructie
▪ Organisatie van de klaspraktijk ifv toegankelijkheid
▪ Positief klasklimaat met aandacht voor ex/inclusie
▪ Opvolging leerproces en gedifferentieerd evalueren
▪ Verbindend samenwerken met andere betrokkenen in de klas
▪ (zie ppt)
➢ Handelingsgericht werken (HGW)
o = systematische manier van werken waarbij het aanbod afgestemd is op de
onderwijsbehoeften en de basisbehoeften van de leerlingen
o Doel = nadenken wat een leerling in een bepaalde context nodig heeft
o Visie om de zorgwerking op school te optimaliseren
▪ Effectief onderwijs + effectieve leerlingbegeleiding
▪ Onderwijsprofessionals kunne beter omgaan met overeenkomsten en
verschillen tussen leerlingen
o 7 uitgangspunten (zie document canvas)
▪ Doelgericht handelen
Inclusief onderwijs
Visie en regelgeving
Inclusie = de volwaardige participatie van alle personen aan alle domeinen van de samenleving.
Impliceert ook de nodige redelijke aanpassingen om de drempels tot volwaardige participatie weg te
nemen. Gaat over meer dan er mogen zijn, het gaat over erbij horen, talenten kunnen tonen,
wederkerigheid en ondersteuning om te kunnen participeren
Exclusie = waarin mensen worden buitengesloten
Segregatie = waarin er voor een bepaalde groep buiten de samenleving iets aparts wordt georganiseerd
Integratie = waarin er binnen de samenleving iets aparts wordt georganiseerd
Inclusie = waarbij iedereen deel is van de samenleving
,Situatie vandaag in vlaanderen
➢ Recht op leren van leerlingen in gevaar
➢ Sterke toename van aantal lln in GeO en BuO die ondersteuning nodig hebben
➢ Algemeen sterke stijging van aanvragen Leersteuncentra (LSC)
➢ Algemene stijging van lln in Buo met 13% op 4 jaar tijd
o Meer dan 50% kansarm
➢ Sterke toename in BuKo
o Vanaf zeer jonge leeftijd steeds meer vraag naar zorg
➢ IAC: oververtegenwoordiging van lln met armoedecontext (zowel regulier als BuO)
➢ 6% lln in buitengewoon onderwijs in België (andere landen in Europa ong 1-2%)
➢ Thuiszitters
o Uitsluiting of op vraag school
o Geen school door capaciteitsproblemen
o Psychische problemen, moeilijke thuissituatie, motivatieverlies
o Ziekte/herstel
o Struikelblokken bij duaal leren
o Noodgedwongen huisonderwijs
➢ TOA (tijdelijk onderwijs aan huis)
o Ouders botsen op grenzen
o Gevraagd om (deeltijds) thuis te houden
o Vaak via ziektebriefje
o Draagkracht school en lk overschreden
o Reden: psychisch, wachten op zorg/buitengewoon, grensoverschrijdend gedrag
o + 59% aanvragen
o Moeilijke relatie tussen diagnostiek en toegankelijkheid tot zorg en ondersteuning
➢ Toename definitieve uitsluiting
o + 33%
o 4/10 na 10 schooldagen geen nieuwe school
, o 1/10 wacht >2 maanden
o In buso: 46% wacht 1-6 maandne op nieuwe school
o Leerlingen met eerdere uitsluiting wachten nog langer
o Grote impact op kwetsbare jongeren, vaak met risico op achterstand
➢ Sterkte toename van lln die LAT niet halen (getuigschrift lager onderwijs)
o Toename B-stroom
➢ Sterke toename ongekwalificeerde uitstroom SO
o 12%
Systeem onder druk
➢ Leerplicht is niet gelijk aan leerrecht
➢ Lk en scholen voelen druk op alle fronten toenemen
o Verwachtingen torenhoog
o Antwoorden steevast druppel op hete plaat
o Lerarentekort, zorgnoden, wachtlijsten hulpverlening
o Draagkracht, expertise, partnerschap
o Budgetneutraliteit
Advies van de onafhankelijke commissie inclusief onderwijs
➢ One tracksysteem ipv two tracksysteem
o Geen onderscheid tussen regulier en buitengewoon
o Doel: 1 inclusief onderwijssysteem
➢ Scholen voor iedereen
o Kwaliteitsvol onderwijs
o Meer dan fysieke toegankelijkheid en ondersteuning
o Veilige leer- en leefomgeving
➢ Drie leidinggevende principes
o Kennisrijk curriculum, minder individualisering, leerkrachten in hun kracht zetten
o School staat niet alleen: gedeelde verantwoordelijkheid
o Onvoorwaardelijk inschrijvingsrecht: voor elke leerling in elke school
Hoe inclusief onderwijs realiseren?
2 kaders
➢ Zorgcontinuüm
, o Decreet leersteun
o Basis zorgwerking op school
o Subsidiariteitsprincipe = je begint bij het laagste niveau als uitgangspunt en gaan pas
naar hoger niveau indien nodig
o Brede basiszorg
▪ Stapsgewijze en gedifferentieerde instructie
▪ Organisatie van de klaspraktijk ifv toegankelijkheid
▪ Positief klasklimaat met aandacht voor ex/inclusie
▪ Opvolging leerproces en gedifferentieerd evalueren
▪ Verbindend samenwerken met andere betrokkenen in de klas
▪ (zie ppt)
➢ Handelingsgericht werken (HGW)
o = systematische manier van werken waarbij het aanbod afgestemd is op de
onderwijsbehoeften en de basisbehoeften van de leerlingen
o Doel = nadenken wat een leerling in een bepaalde context nodig heeft
o Visie om de zorgwerking op school te optimaliseren
▪ Effectief onderwijs + effectieve leerlingbegeleiding
▪ Onderwijsprofessionals kunne beter omgaan met overeenkomsten en
verschillen tussen leerlingen
o 7 uitgangspunten (zie document canvas)
▪ Doelgericht handelen
