Systeem 1, systeem 2 & prospect theory (Daniel Kahneman)
Dit document is een origineel geschreven samenvatting bedoeld als ondersteunend studiemateriaal bij vakken als
Gedragseconomie / Cognitieve Psychologie, gebaseerd op het boek van Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman (2011).
Dit document is niet gebaseerd op één specifieke druk. Alle kernbegrippen zijn geverifieerd tegen actuele bronnen.
Inhoud: 1. Systeem 1 en systeem 2 — 2. WYSIATI — 3. De ankerheuristiek — 4. De
beschikbaarheidsheuristiek — 5. Prospect theory en verliesaversie — 6. Het framing-effect — 7. Mentale
boekhouding — 8. Overmoed — 9. Het ervarende zelf en het herinnerende zelf — 10. Begrippenlijst — 11.
Oefenvragen
1. Systeem 1 en systeem 2
Daniel Kahneman, die in 2002 de Nobelprijs voor economie ontving voor zijn werk met Amos
Tversky, beschrijft twee systemen die het menselijk denken sturen.
Systeem Kenmerk
Systeem 1 Snel, automatisch, intuïtief en moeiteloos; verantwoordelijk voor circa 90-95% van onze
beslissingen
Systeem 2 Langzaam, bewust, inspannend en logisch redenerend; wordt ingeschakeld bij complexe of
ongebruikelijke taken
Systeem 1 gebruikt vuistregels (heuristieken) om snel, 'goed genoeg' tot een oordeel te komen, met
zo min mogelijk inspanning. Dit levert doorgaans bruikbare resultaten op, maar leidt ook tot
voorspelbare, systematische denkfouten.
, 2. WYSIATI
WYSIATI ('what you see is all there is') is een van Kahnemans centrale concepten: systeem 1 bouwt
een overtuigend, samenhangend verhaal op basis van de beschikbare informatie, zonder rekening te
houden met wat er ontbreekt.
Dit verklaart waarom mensen vaak vol vertrouwen conclusies trekken op basis van beperkte
informatie: het brein negeert systematisch de afwezigheid van relevante gegevens, alternatieven die
niet zijn overwogen, of risico's die niet zijn benoemd, en construeert toch een overtuigend verhaal
met wat wél voorhanden is.