Hoorcollege 1
De centrale thema’s van het boek Social science and historical perspectives : society,
science, and ways of knowing van Eller
➔ De beste manier om het project te begrijpen is als de "sociologie van kennis," oftewel
de sociale organisatie van het creëren en verspreiden van kennis.
➔ Mensen organiseren zich om kennis te creëren en te delen, en elke discipline heeft
daarbij zijn eigen manier van weten.
➔ Een interessante vraag is of wetenschap de enige manier van weten is. Muziek,
kunst, literatuur en misschien religie hebben ook hun eigen waardevolle manieren
van weten.
➔ Sommigen beweren dat alleen de natuurwetenschappen echte kennis produceren in
de vorm van theorieën en wetten, en zien de sociale wetenschappen als slechte
imitaties.
➔ Anderen beweren dat wetenschap geen universele, maar een cultuurgebonden
manier van weten is.
➔ Ten slotte zijn er mensen die zeggen dat de huidige manier van kennis organiseren –
de academische disciplines, school- en universiteitssystemen, en de traditie van
artikel- en boekpublicaties – niet de beste manier is om kennis te creëren en over te
dragen.
Status of science
De status van wetenschappelijke kennis staat onder druk. Er wordt niet zomaar meer iets
aangenomen vanuit de wetenschap. Het respect richting wetenschappelijke kennis lijkt de
afgelopen jaren wel te dalen.
- Wetenschappelijke kennis wordt genegeerd of misbruikt.
Volgens de Post-truth society zijn er vier soorten samenlevingen:
Fases denken over waarheid/wetenschappelijke kennis
1. Pre-modern society: given truth
- Waarheid is er gewoon, gegeven. Zit in religie, voor iedereen een feit. Het zit
in tradities en het wordt geaccepteerd. Waarheid ligt buiten de menselijke
samenleving
2. Modern society: found truth
- Gevonden waarheid. Samenleving zit ingewikkeld in elkaar en als je mensen
hebt die goed onderzoek kunnen doen, dan kunnen ze die kennis vinden
(verlichting)wete
3. Postmodern society: made truth
- Waarheid kan nog steeds gevonden worden, maar het maakt uit wie
onderzoek doet. Dus waarheid wordt gemaakt, subjectief (constructivisme)
Wie onderzoek doet is belangrijk.
4. Post-postmodern society: truth as a marketable product
- Waarheid hoeft niet meer te maken te hebben met iets wat in de samenleving
gebeurt, als het maar verkoopt. Bijv algoritmes. Constructivisme speelt dan
zelfs niet meer een rol.
,Definitie van wetenschap
● Wetenschap is de studie van de structuur en het gedrag van de fysieke en natuurlijke
wereld door middel van observatie en experiment.
● Onderzoek is het systematisch bestuderen van materialen en bronnen om feiten vast
te stellen en nieuwe conclusies te trekken.
Volgens de OECD (organization for economic cooperation development) gebruikt
Onderzoek en experimentele ontwikkeling zijn creatieve en systematische activiteiten om de
kennis te vergroten en nieuwe toepassingen van bestaande kennis te ontwikkelen.
- Wetenschap is cumulatief: nieuwe kennis bouwt voort op eerder verkregen
kennis.
Definitie door college heen die we gebruiken
● Wetenschap is het zoeken naar kennis door experts, die bouwen op eerdere ideeën
en hun bevindingen delen met anderen.
Eller over wetenschap
Hij heeft niet direct een definitie van wetenschap maar hij geeft een paar statements.
● Wetenschappelijke kennis groeit elke dag, met meer en betere inzichten.
● Wetenschap is beter dan andere vormen van kennis door de gebruikte methode.
● Wetenschappers zijn zich hier goed van bewust.
,Hoorcollege 2
Institutionalisering: Het proces waarbij dingen die mensen doen zo vaak worden herhaald,
dat ze normaal, vanzelfsprekend en vaststaand lijken, alsof ze altijd al zo waren.
Wetenschap is een geïnstitutionaliseerde praktijk: het is een vaste manier van werken
geworden, met regel en gewoontes
➔ Doordat het zo een vaste vorm heeft gekregen, lijkt het voor mensen iets natuurlijks
en vanzelfsprekend.
● Wetenschap is een vaste manier van werken geworden
● Di manier van werken heeft invloed op de samenleving
● En andersom: de samenleving heeft ook invloed op hoe wetenschap gedaan wordt.
● De status van wetenschap is belangrijk voor hoeveel invloed ze heeft. Maar di staus
lijkt minder te worden
● De exacte wetenschappen stellen hoge eisen, de sociale wetenschappen kunnen
daar niet aan voldoen.
Wat is een sociale institutie (Eriksen)
Een sociale instelling is een gewoonte, een systeem van sociale relaties (ook met
machtsverhoudingen), of een set regels voor gedrag die heel lang blijft bestaan en die op
een bepaalde manier los staat van de mensen die eraan meedoen.
(Met andere woorden: het systeem blijft bestaan, ook als de mensen erin veranderen.)
Peter Burger & Thomas Luckmann
Wat wij ‘de werkelijkheid’ noemen, is niet iets dat gewoon vaststaat.
In plaats daarvan maken wij die werkelijkheid samen, door hoe we denken, praten, en met
elkaar omgaan.
De sociologie van kennis (dat is het deel van de sociologie dat kijkt naar hoe kennis
ontstaat) moet dus onderzoeken hoe mensen die werkelijkheid samen ‘bouwen’.
Thomas-theorema
"Als mensen een situatie als echt zien, dan heeft die situatie ook echt gevolgen’
- Als mensen geloven dat iets waar is, gaan ze zich ernaar handelen en daardoor
wordt het ook echt belangrijk in de praktijk.
➔ De sociologie bestudeert hoe mensen samen bepalen wat ‘echt’ of ‘waar’ is.
➔ Iedereen beleeft de wereld op zijn eigen manier, maar we delen een
gemeenschappelijke betekenis zodat we elkaar begrijpen
➔ Social orde bestaat alleen door wat mensen doen (geen vaste orde)
➔ Al het menselijk gedrag verandert op den duur in gewoontes
➔ Institutionalisering gebeurt wanneer mensen elkaars gewoonten herkennen en die
gewoontes worden gedeeld door de hele groep.
➔ Wanneer instituties een geschiedenis krijgen, lijken ze objectief. Ze voelen alsof ze
buiten mensen zelf bestaan. (mensen ervaren het dan als ‘gewoon zo’
➔ Instituties zoals school of rechtssystemen voelen als iets buiten jezelf. Je kunt er niet
zomaar omheen want ze hebben macht en druk op jou
, Centrale vraag
Hoe kan het dan persoonlijke betekenissen veranderen in feiten die voor iedereen echt
lijken?
➔ Het sociale systeem (of de structuur van de samenleving) bestaat uit voortdurende
interactie tussen mensen, maar ook uit ‘bevroren’ acties — dus dingen die
mensen ooit gedaan hebben, en nu vastliggen.
➔ Sociale instituties (zoals scholen, wetten) en ook gebouwen en technologie zijn door
mensen gemaakt. Maar als ze er eenmaal zijn, voelen ze aan als echte, vaste
dingen. Mensen nemen ze voor lief, alsof ze altijd al zo waren.
➔ Die dingen bepalen vervolgens hoe mensen kunnen handelen.
➔ Zo leggen Berger en Luckmann uit hoe instituties ontstaan: de samenleving is
begonnen als iets dat mensen zelf doen (subjectief), maar wordt daarna een soort
harde werkelijkheid (objectief) die invloed heeft op hoe mensen denken en leven
● Sancties
Als mensen leren hoe ze zich moeten gedragen binnen bepaalde groep of instelling, dan
gebeurt dat via beloningen en straffen
● Symbolen
Als we dingen willen delen met anderen, gebruiken we symbolen zoals taal, gebaren ,
kleding etc
● Rollen
Binnen elke instelling hebben mensen rollen,vaste gedragingen die bij een bepaalde positie
horen
Institutionalisering aan de VU
- Collegezalen en roosters
- Titels en rollen
- Diploma’s en beoordelingen
- Kleding, taal en gedrag
De vu maakt onderscheid tussen ‘experts’ (docenten) en nieuwelingen (studenten)
- Experts hebben macht en status: ze bepalen wat telt al goede kennis
Andere denkers over de institutionalisering van kennis
➢ Michel Foucault: Discours en machtsstructuren
Kennis ontstaat altijd binnen bepaalde discoursen (manieren van spreken en denken). Wat
wij zien als "waarheid" hangt af van welke ideeën en woorden in een bepaalde tijd dominant
zijn. Deze discoursen bepalen wat onderzocht mag worden, wat “normaal” is, en wie iets
mag zeggen.
➢ Pierre Bourdieu: Habitus
De onbewuste manier van denken, voelen en doen die mensen leren in hun omgeving. Dit
bepaalt hoe mensen met kennis omgaan, en wie toegang heeft tot bepaalde vormen van
kennis. Het houdt bestaande sociale ongelijkheid vaak in stand.
De centrale thema’s van het boek Social science and historical perspectives : society,
science, and ways of knowing van Eller
➔ De beste manier om het project te begrijpen is als de "sociologie van kennis," oftewel
de sociale organisatie van het creëren en verspreiden van kennis.
➔ Mensen organiseren zich om kennis te creëren en te delen, en elke discipline heeft
daarbij zijn eigen manier van weten.
➔ Een interessante vraag is of wetenschap de enige manier van weten is. Muziek,
kunst, literatuur en misschien religie hebben ook hun eigen waardevolle manieren
van weten.
➔ Sommigen beweren dat alleen de natuurwetenschappen echte kennis produceren in
de vorm van theorieën en wetten, en zien de sociale wetenschappen als slechte
imitaties.
➔ Anderen beweren dat wetenschap geen universele, maar een cultuurgebonden
manier van weten is.
➔ Ten slotte zijn er mensen die zeggen dat de huidige manier van kennis organiseren –
de academische disciplines, school- en universiteitssystemen, en de traditie van
artikel- en boekpublicaties – niet de beste manier is om kennis te creëren en over te
dragen.
Status of science
De status van wetenschappelijke kennis staat onder druk. Er wordt niet zomaar meer iets
aangenomen vanuit de wetenschap. Het respect richting wetenschappelijke kennis lijkt de
afgelopen jaren wel te dalen.
- Wetenschappelijke kennis wordt genegeerd of misbruikt.
Volgens de Post-truth society zijn er vier soorten samenlevingen:
Fases denken over waarheid/wetenschappelijke kennis
1. Pre-modern society: given truth
- Waarheid is er gewoon, gegeven. Zit in religie, voor iedereen een feit. Het zit
in tradities en het wordt geaccepteerd. Waarheid ligt buiten de menselijke
samenleving
2. Modern society: found truth
- Gevonden waarheid. Samenleving zit ingewikkeld in elkaar en als je mensen
hebt die goed onderzoek kunnen doen, dan kunnen ze die kennis vinden
(verlichting)wete
3. Postmodern society: made truth
- Waarheid kan nog steeds gevonden worden, maar het maakt uit wie
onderzoek doet. Dus waarheid wordt gemaakt, subjectief (constructivisme)
Wie onderzoek doet is belangrijk.
4. Post-postmodern society: truth as a marketable product
- Waarheid hoeft niet meer te maken te hebben met iets wat in de samenleving
gebeurt, als het maar verkoopt. Bijv algoritmes. Constructivisme speelt dan
zelfs niet meer een rol.
,Definitie van wetenschap
● Wetenschap is de studie van de structuur en het gedrag van de fysieke en natuurlijke
wereld door middel van observatie en experiment.
● Onderzoek is het systematisch bestuderen van materialen en bronnen om feiten vast
te stellen en nieuwe conclusies te trekken.
Volgens de OECD (organization for economic cooperation development) gebruikt
Onderzoek en experimentele ontwikkeling zijn creatieve en systematische activiteiten om de
kennis te vergroten en nieuwe toepassingen van bestaande kennis te ontwikkelen.
- Wetenschap is cumulatief: nieuwe kennis bouwt voort op eerder verkregen
kennis.
Definitie door college heen die we gebruiken
● Wetenschap is het zoeken naar kennis door experts, die bouwen op eerdere ideeën
en hun bevindingen delen met anderen.
Eller over wetenschap
Hij heeft niet direct een definitie van wetenschap maar hij geeft een paar statements.
● Wetenschappelijke kennis groeit elke dag, met meer en betere inzichten.
● Wetenschap is beter dan andere vormen van kennis door de gebruikte methode.
● Wetenschappers zijn zich hier goed van bewust.
,Hoorcollege 2
Institutionalisering: Het proces waarbij dingen die mensen doen zo vaak worden herhaald,
dat ze normaal, vanzelfsprekend en vaststaand lijken, alsof ze altijd al zo waren.
Wetenschap is een geïnstitutionaliseerde praktijk: het is een vaste manier van werken
geworden, met regel en gewoontes
➔ Doordat het zo een vaste vorm heeft gekregen, lijkt het voor mensen iets natuurlijks
en vanzelfsprekend.
● Wetenschap is een vaste manier van werken geworden
● Di manier van werken heeft invloed op de samenleving
● En andersom: de samenleving heeft ook invloed op hoe wetenschap gedaan wordt.
● De status van wetenschap is belangrijk voor hoeveel invloed ze heeft. Maar di staus
lijkt minder te worden
● De exacte wetenschappen stellen hoge eisen, de sociale wetenschappen kunnen
daar niet aan voldoen.
Wat is een sociale institutie (Eriksen)
Een sociale instelling is een gewoonte, een systeem van sociale relaties (ook met
machtsverhoudingen), of een set regels voor gedrag die heel lang blijft bestaan en die op
een bepaalde manier los staat van de mensen die eraan meedoen.
(Met andere woorden: het systeem blijft bestaan, ook als de mensen erin veranderen.)
Peter Burger & Thomas Luckmann
Wat wij ‘de werkelijkheid’ noemen, is niet iets dat gewoon vaststaat.
In plaats daarvan maken wij die werkelijkheid samen, door hoe we denken, praten, en met
elkaar omgaan.
De sociologie van kennis (dat is het deel van de sociologie dat kijkt naar hoe kennis
ontstaat) moet dus onderzoeken hoe mensen die werkelijkheid samen ‘bouwen’.
Thomas-theorema
"Als mensen een situatie als echt zien, dan heeft die situatie ook echt gevolgen’
- Als mensen geloven dat iets waar is, gaan ze zich ernaar handelen en daardoor
wordt het ook echt belangrijk in de praktijk.
➔ De sociologie bestudeert hoe mensen samen bepalen wat ‘echt’ of ‘waar’ is.
➔ Iedereen beleeft de wereld op zijn eigen manier, maar we delen een
gemeenschappelijke betekenis zodat we elkaar begrijpen
➔ Social orde bestaat alleen door wat mensen doen (geen vaste orde)
➔ Al het menselijk gedrag verandert op den duur in gewoontes
➔ Institutionalisering gebeurt wanneer mensen elkaars gewoonten herkennen en die
gewoontes worden gedeeld door de hele groep.
➔ Wanneer instituties een geschiedenis krijgen, lijken ze objectief. Ze voelen alsof ze
buiten mensen zelf bestaan. (mensen ervaren het dan als ‘gewoon zo’
➔ Instituties zoals school of rechtssystemen voelen als iets buiten jezelf. Je kunt er niet
zomaar omheen want ze hebben macht en druk op jou
, Centrale vraag
Hoe kan het dan persoonlijke betekenissen veranderen in feiten die voor iedereen echt
lijken?
➔ Het sociale systeem (of de structuur van de samenleving) bestaat uit voortdurende
interactie tussen mensen, maar ook uit ‘bevroren’ acties — dus dingen die
mensen ooit gedaan hebben, en nu vastliggen.
➔ Sociale instituties (zoals scholen, wetten) en ook gebouwen en technologie zijn door
mensen gemaakt. Maar als ze er eenmaal zijn, voelen ze aan als echte, vaste
dingen. Mensen nemen ze voor lief, alsof ze altijd al zo waren.
➔ Die dingen bepalen vervolgens hoe mensen kunnen handelen.
➔ Zo leggen Berger en Luckmann uit hoe instituties ontstaan: de samenleving is
begonnen als iets dat mensen zelf doen (subjectief), maar wordt daarna een soort
harde werkelijkheid (objectief) die invloed heeft op hoe mensen denken en leven
● Sancties
Als mensen leren hoe ze zich moeten gedragen binnen bepaalde groep of instelling, dan
gebeurt dat via beloningen en straffen
● Symbolen
Als we dingen willen delen met anderen, gebruiken we symbolen zoals taal, gebaren ,
kleding etc
● Rollen
Binnen elke instelling hebben mensen rollen,vaste gedragingen die bij een bepaalde positie
horen
Institutionalisering aan de VU
- Collegezalen en roosters
- Titels en rollen
- Diploma’s en beoordelingen
- Kleding, taal en gedrag
De vu maakt onderscheid tussen ‘experts’ (docenten) en nieuwelingen (studenten)
- Experts hebben macht en status: ze bepalen wat telt al goede kennis
Andere denkers over de institutionalisering van kennis
➢ Michel Foucault: Discours en machtsstructuren
Kennis ontstaat altijd binnen bepaalde discoursen (manieren van spreken en denken). Wat
wij zien als "waarheid" hangt af van welke ideeën en woorden in een bepaalde tijd dominant
zijn. Deze discoursen bepalen wat onderzocht mag worden, wat “normaal” is, en wie iets
mag zeggen.
➢ Pierre Bourdieu: Habitus
De onbewuste manier van denken, voelen en doen die mensen leren in hun omgeving. Dit
bepaalt hoe mensen met kennis omgaan, en wie toegang heeft tot bepaalde vormen van
kennis. Het houdt bestaande sociale ongelijkheid vaak in stand.
