│ ├── Belangrijke evoluties
│
SAMENLEVING: uitdagingen en oplossingen
│ │ │ → Gezinsindividualisering
│ │ │ = gezinnen leven meer apart
│ │ │
0 – INLEIDING: DE SAMENLEVING
H
├────────────────────────────────────
│ │ │ → Gezinsverdunning = kleinere gezinnen
│ ├── Wat is samenleving?
│ │ └── Ideaalbeeld → meeste mensen: 2 kinderen
│ │ • Feest→ verbondenheid (media)
│ │
│ │ • Drama→ conflicten (oorlog, crisis)
├────────────────────────────────────
│ │ • Statica → trage veranderingen
│ 1.3 HUWELIJK
│ │ • Dynamica → snelle veranderingen
├────────────────────────────────────
│ │
│ │ ├── Evolutie
│ ├── Verzorgingsstaat
│ │ │ → ↓ minder huwelijken
│ │ → Basis: kapitalistisch systeem + overheid
│ │ │ → ↑ samenwonen als alternatief
│ │ → Doel: welzijn en bescherming burgers
│ │
│ │ → Gevolgen:
│ │ ├── Redenen
│ │ • economische groei
│ │ │ → Individualisering
│ │ • sociale zekerheid
│ │ │ → Secularisering
│ │ • emancipatie vrouwen & jongeren
│ │ │ → veranderende waarden
│ │
│ │ └── Context
│ │ → Secularisering
│ │ → huwelijk niet meer noodzakelijk
│ │ → minder invloed kerk/geloof
├────────────────────────────────────
│ 1.4 ECHTSCHEIDING
│ │
├────────────────────────────────────
│ │ → Democratisering
│ │ ├── Evolutie
│ │ → minder machtsverschillen
│ │ │ → sterke stijging → daarna lichte daling
│ │
│ │
│ ├── Kernprocessen
│ │ ├── Verklaringen
│ │ → Individualisering
│ │ │ → Verzorgingsstaat → financieel onafhankelijk
│ │ = individu staat centraal
│ │ │ → Individualisering → eigen geluk centraal
│ │ → meer vrijheid in keuzes
│ │ │ → Mentaliteitsverandering
│ │ → minder afhankelijk van familie/kerk
│ │
│ │
│ │ ├── Types
│ │ → Pluriformering
│ │ │ → Op basis van feiten
│ │ = meerdere normen & levensstijlen
│ │ │ → Feitelijke scheiding
│ │ → geen 1 juiste manier meer maar meer opties naast elkaar
│ │ │ → Wederzijdse toestemming
│ │ → minder sociale controle
│ │
│ │
│ │ └── Gevolgen
│ └── Belangrijke nuance
│ │ → Demografisch:
│ → normen verdwijnen NIET → worden algemener & flexibeler
│ │ • meer huishoudens
│ → economie bepaalt wat mogelijk is
│ │ • meer singles
│ │
1 – PRIMAIRE RELATIES
H │ │ → Economisch: divorce divide (ongelijkheid)
├────────────────────────────────────
├────────────────────────────────────
│ 1.1 ALGEMENE EVOLUTIE
│ 1.5 SAMENWONEN
────────────────────────────────────
├ ├────────────────────────────────────
│ │ → Vroeger:
│ │ ├── Types
│ │ • klassiek kerngezin
│ │ │ → Pre-maritaal (voor huwelijk)
│ │ • vaste rollen
│ │ │ → Post-maritaal (na scheiding)
│ │ • weinig scheiding
│ │ │
│ │
│ │ └── Problemen
│ │ → Vandaag:
│ │ → woningmarkt
│ │ • diversiteit aan relatievormen
│ │ → belastingen
│ │ • DINKS (2 inkomens, geen kinderen)
│ │ → eenzaamheid
│ │ • LAT-relaties, HOLA,Mozaïekgezinnen
├────────────────────────────────────
│ │ • Singles
│ 1.6 VRUCHTBAARHEID
│ │ • Polyamorie
├────────────────────────────────────
├────────────────────────────────────
│ │ ├── Begrippen
│ 1.2 HUISDHOUDENS & GEZINNEN
│ │ │ → LVC = per leeftijd
├────────────────────────────────────
│ │ │ → TVC = gemiddeld aantal kinderen
│ │ ├── Definitie
│ │
│ │ │ → mensen die samenwonen (met/zonder familie)
│ │ ├── Vervangingsniveau → 2,1 kinderen per vrouw
│ │ ├── Trends
│ │
│ │ │ → ↑ aantal huishoudens
│ │ ├── Evolutie
│ │ │ → ↓ aantal personen per huishouden
│ │ │ → daling vruchtbaarheid
│ │ │ → ↑ alleenwonenden
│ │ │ → vergrijzing
│ │
, │
│ ────────────────────────────────────
├
│ │ ├── Demografische transitie
│ ├──Demografisch portret
│ │ │ → van hoge → lage geboorten & sterfte
│ │
│ │
│ │ ├── 1e demografische transitie
│ │ └── Nieuwe trends
│ │ → later kinderen
│ │ │ → industriële revolutie
│ │ → buiten huwelijk
│ │ │ → hoge vruchtbaarheid + betere omstandigheden
│ │ → multipartner fertility
│ │ │ → bevolkingsgroei
│ │
│ │ │ → eind ± 1930 → laag geboortecijfer
├────────────────────────────────────
│ │ │ → na WOII ± 1965 → babyboom
│ 1.7 SOCIOLOGISCHE VERKLARING
│ │
├────────────────────────────────────
│ │ ├── 2e demografische transitie
│ │ ├── Individualisering
│ │ │ → relaties gebaseerd op keuze
│ │ │ → geboortedaling < sterfte
│ │ ├── Pluriformiteit
│ │ │ → bevolkingsafname (mondiaal)
│ │ │ → meerdere relatievormen normaal
│ │
│ │ ├── Genderverhoudingen
│ ├── Oorzaken vergrijzing
│ │ │ → meer gelijkheid man-vrouw
│ │
│ │
│ │ ├── Dalende vruchtbaarheid
│ │ ├── Seksualiteit
│ │ │ → minder taboe
│ │ │ → Ontgroening = minder jongeren
│ │ │ → los van huwelijk
│ │ │
│ │
│ │ │ → Cultureel:
│ │ └── Ouderschap
│ │ │ • zelfontplooiing & emancipatie
│ │ → democratischer → meer druk (paradox)
│ │ │ • anticonceptie
│ │
│ │ │ • later kinderen
│ └── BESLUIT: RELATIETYPES
│ │ │
│ ├── Burgerlijk type (vroeger)
│ │ → huwelijk centraal
│ │ │ → Economisch:
│ │ → vaste rollen → man/vrouw gescheiden taken
│ │ │ • arbeidsparticipatie vrouwen
│ │
│ │ │ • hoge kost kinderen (kindergeld ≠ voldoende)
│ ├── Partnerschapstype (nu)
│ │ │ → TVC < 2,1
│ │ → gelijkheid + overleg & onderhandeling
│ │ │
│ │ → beide partners actief
│ │ ├── Nataliteitspolitiek
│ │
│ │ │ → beperkte oplossing
│ ├── Belangrijke concepten
│ │ → Doing family & Showing family
│ │ │ → kritiek (overheidsinterventie)
│ │ → Gezin als consumptie-eenheid
│ │ │ → enkel lange termijn effect (kinderopvang, kindergeld)
│ │
│ │ │
│ └── Probleem
│ │ ├── Levensverwachting
│ → Onvoltooide genderrevolutie
│ │ │ = aantal jaren te leven bij constant sterftecijfer
│ → vrouwen doen nog meeste zorg
│ │ │
│ │ │ → oorzaken:
2: LEVEN IN EEN OUDER WORDENDE SAMENLEVING
H
│ │ │ • betere levensomstandigheden
├────────────────────────────────────
│ │ │ • medische vooruitgang
│ 2.1 INLEIDING
│ │ │ • hygiëne & gezondheidszorg
────────────────────────────────────
├
│ │ │
│ ├── Vergrijzing
│ │ │ → gevolgen:
│ │ = ↑ aandeel ouderen (60+) in de bevolking
│ │ │ • meer ouderen
│ │
│ │ │ • dubbele vergrijzing (80+)
│ ├── Historische evolutie (cohorten)
│ │ │ • babyboomers op pensioen
│ │ → jaren 40-45: daling geboortecijfer (uitstel kinderwens)
│ │ │
│ │ → 45-55: babyboom
│ │ │ → ethisch: niet ingrijpen in levensverwachting
│ │ → 65-75: kinderen babyboom op arbeidsmarkt + BVC daalt
│ │
│ │ → 85-95: kinderen 65-75 op arbeidsmarkt → nu pensioen
│ │ ├── Migratie
│ │
│ │ │ → migratiesaldo = immigratie - emigratie
│ ├── 3 cohorten (arbeidsorganisatie)
│ │ │ → kan verjonging geven → geen oplossing (migranten verouderen ook)
│ │ → -15: niet actief
│
│ │ → 15-64: actief (later dalend in België)
├────────────────────────────────────
│ │ → 65+: pensioen
│
2.3 UITDAGINGEN VERGRIJZENDE SAMENLEVING
├────────────────────────────────────
├────────────────────────────────────
│ 2.2 DE (TOEKOMSTIGE) VERGRIJSDE SAMENLEVING
│ ├── Probleem
│
SAMENLEVING: uitdagingen en oplossingen
│ │ │ → Gezinsindividualisering
│ │ │ = gezinnen leven meer apart
│ │ │
0 – INLEIDING: DE SAMENLEVING
H
├────────────────────────────────────
│ │ │ → Gezinsverdunning = kleinere gezinnen
│ ├── Wat is samenleving?
│ │ └── Ideaalbeeld → meeste mensen: 2 kinderen
│ │ • Feest→ verbondenheid (media)
│ │
│ │ • Drama→ conflicten (oorlog, crisis)
├────────────────────────────────────
│ │ • Statica → trage veranderingen
│ 1.3 HUWELIJK
│ │ • Dynamica → snelle veranderingen
├────────────────────────────────────
│ │
│ │ ├── Evolutie
│ ├── Verzorgingsstaat
│ │ │ → ↓ minder huwelijken
│ │ → Basis: kapitalistisch systeem + overheid
│ │ │ → ↑ samenwonen als alternatief
│ │ → Doel: welzijn en bescherming burgers
│ │
│ │ → Gevolgen:
│ │ ├── Redenen
│ │ • economische groei
│ │ │ → Individualisering
│ │ • sociale zekerheid
│ │ │ → Secularisering
│ │ • emancipatie vrouwen & jongeren
│ │ │ → veranderende waarden
│ │
│ │ └── Context
│ │ → Secularisering
│ │ → huwelijk niet meer noodzakelijk
│ │ → minder invloed kerk/geloof
├────────────────────────────────────
│ 1.4 ECHTSCHEIDING
│ │
├────────────────────────────────────
│ │ → Democratisering
│ │ ├── Evolutie
│ │ → minder machtsverschillen
│ │ │ → sterke stijging → daarna lichte daling
│ │
│ │
│ ├── Kernprocessen
│ │ ├── Verklaringen
│ │ → Individualisering
│ │ │ → Verzorgingsstaat → financieel onafhankelijk
│ │ = individu staat centraal
│ │ │ → Individualisering → eigen geluk centraal
│ │ → meer vrijheid in keuzes
│ │ │ → Mentaliteitsverandering
│ │ → minder afhankelijk van familie/kerk
│ │
│ │
│ │ ├── Types
│ │ → Pluriformering
│ │ │ → Op basis van feiten
│ │ = meerdere normen & levensstijlen
│ │ │ → Feitelijke scheiding
│ │ → geen 1 juiste manier meer maar meer opties naast elkaar
│ │ │ → Wederzijdse toestemming
│ │ → minder sociale controle
│ │
│ │
│ │ └── Gevolgen
│ └── Belangrijke nuance
│ │ → Demografisch:
│ → normen verdwijnen NIET → worden algemener & flexibeler
│ │ • meer huishoudens
│ → economie bepaalt wat mogelijk is
│ │ • meer singles
│ │
1 – PRIMAIRE RELATIES
H │ │ → Economisch: divorce divide (ongelijkheid)
├────────────────────────────────────
├────────────────────────────────────
│ 1.1 ALGEMENE EVOLUTIE
│ 1.5 SAMENWONEN
────────────────────────────────────
├ ├────────────────────────────────────
│ │ → Vroeger:
│ │ ├── Types
│ │ • klassiek kerngezin
│ │ │ → Pre-maritaal (voor huwelijk)
│ │ • vaste rollen
│ │ │ → Post-maritaal (na scheiding)
│ │ • weinig scheiding
│ │ │
│ │
│ │ └── Problemen
│ │ → Vandaag:
│ │ → woningmarkt
│ │ • diversiteit aan relatievormen
│ │ → belastingen
│ │ • DINKS (2 inkomens, geen kinderen)
│ │ → eenzaamheid
│ │ • LAT-relaties, HOLA,Mozaïekgezinnen
├────────────────────────────────────
│ │ • Singles
│ 1.6 VRUCHTBAARHEID
│ │ • Polyamorie
├────────────────────────────────────
├────────────────────────────────────
│ │ ├── Begrippen
│ 1.2 HUISDHOUDENS & GEZINNEN
│ │ │ → LVC = per leeftijd
├────────────────────────────────────
│ │ │ → TVC = gemiddeld aantal kinderen
│ │ ├── Definitie
│ │
│ │ │ → mensen die samenwonen (met/zonder familie)
│ │ ├── Vervangingsniveau → 2,1 kinderen per vrouw
│ │ ├── Trends
│ │
│ │ │ → ↑ aantal huishoudens
│ │ ├── Evolutie
│ │ │ → ↓ aantal personen per huishouden
│ │ │ → daling vruchtbaarheid
│ │ │ → ↑ alleenwonenden
│ │ │ → vergrijzing
│ │
, │
│ ────────────────────────────────────
├
│ │ ├── Demografische transitie
│ ├──Demografisch portret
│ │ │ → van hoge → lage geboorten & sterfte
│ │
│ │
│ │ ├── 1e demografische transitie
│ │ └── Nieuwe trends
│ │ → later kinderen
│ │ │ → industriële revolutie
│ │ → buiten huwelijk
│ │ │ → hoge vruchtbaarheid + betere omstandigheden
│ │ → multipartner fertility
│ │ │ → bevolkingsgroei
│ │
│ │ │ → eind ± 1930 → laag geboortecijfer
├────────────────────────────────────
│ │ │ → na WOII ± 1965 → babyboom
│ 1.7 SOCIOLOGISCHE VERKLARING
│ │
├────────────────────────────────────
│ │ ├── 2e demografische transitie
│ │ ├── Individualisering
│ │ │ → relaties gebaseerd op keuze
│ │ │ → geboortedaling < sterfte
│ │ ├── Pluriformiteit
│ │ │ → bevolkingsafname (mondiaal)
│ │ │ → meerdere relatievormen normaal
│ │
│ │ ├── Genderverhoudingen
│ ├── Oorzaken vergrijzing
│ │ │ → meer gelijkheid man-vrouw
│ │
│ │
│ │ ├── Dalende vruchtbaarheid
│ │ ├── Seksualiteit
│ │ │ → minder taboe
│ │ │ → Ontgroening = minder jongeren
│ │ │ → los van huwelijk
│ │ │
│ │
│ │ │ → Cultureel:
│ │ └── Ouderschap
│ │ │ • zelfontplooiing & emancipatie
│ │ → democratischer → meer druk (paradox)
│ │ │ • anticonceptie
│ │
│ │ │ • later kinderen
│ └── BESLUIT: RELATIETYPES
│ │ │
│ ├── Burgerlijk type (vroeger)
│ │ → huwelijk centraal
│ │ │ → Economisch:
│ │ → vaste rollen → man/vrouw gescheiden taken
│ │ │ • arbeidsparticipatie vrouwen
│ │
│ │ │ • hoge kost kinderen (kindergeld ≠ voldoende)
│ ├── Partnerschapstype (nu)
│ │ │ → TVC < 2,1
│ │ → gelijkheid + overleg & onderhandeling
│ │ │
│ │ → beide partners actief
│ │ ├── Nataliteitspolitiek
│ │
│ │ │ → beperkte oplossing
│ ├── Belangrijke concepten
│ │ → Doing family & Showing family
│ │ │ → kritiek (overheidsinterventie)
│ │ → Gezin als consumptie-eenheid
│ │ │ → enkel lange termijn effect (kinderopvang, kindergeld)
│ │
│ │ │
│ └── Probleem
│ │ ├── Levensverwachting
│ → Onvoltooide genderrevolutie
│ │ │ = aantal jaren te leven bij constant sterftecijfer
│ → vrouwen doen nog meeste zorg
│ │ │
│ │ │ → oorzaken:
2: LEVEN IN EEN OUDER WORDENDE SAMENLEVING
H
│ │ │ • betere levensomstandigheden
├────────────────────────────────────
│ │ │ • medische vooruitgang
│ 2.1 INLEIDING
│ │ │ • hygiëne & gezondheidszorg
────────────────────────────────────
├
│ │ │
│ ├── Vergrijzing
│ │ │ → gevolgen:
│ │ = ↑ aandeel ouderen (60+) in de bevolking
│ │ │ • meer ouderen
│ │
│ │ │ • dubbele vergrijzing (80+)
│ ├── Historische evolutie (cohorten)
│ │ │ • babyboomers op pensioen
│ │ → jaren 40-45: daling geboortecijfer (uitstel kinderwens)
│ │ │
│ │ → 45-55: babyboom
│ │ │ → ethisch: niet ingrijpen in levensverwachting
│ │ → 65-75: kinderen babyboom op arbeidsmarkt + BVC daalt
│ │
│ │ → 85-95: kinderen 65-75 op arbeidsmarkt → nu pensioen
│ │ ├── Migratie
│ │
│ │ │ → migratiesaldo = immigratie - emigratie
│ ├── 3 cohorten (arbeidsorganisatie)
│ │ │ → kan verjonging geven → geen oplossing (migranten verouderen ook)
│ │ → -15: niet actief
│
│ │ → 15-64: actief (later dalend in België)
├────────────────────────────────────
│ │ → 65+: pensioen
│
2.3 UITDAGINGEN VERGRIJZENDE SAMENLEVING
├────────────────────────────────────
├────────────────────────────────────
│ 2.2 DE (TOEKOMSTIGE) VERGRIJSDE SAMENLEVING
│ ├── Probleem
