BELGISCH PUBLIEKRECHT TEKSTEN
Het debacle van Hertoginnedal - De zestien is voor u - Brickman, Samyn, Verschelden
Yves Leterme roept oranje-blauwe partijvoorzitters samen (nacht van 22 augustus)
● Wetstraat 10 - zetelt de Kamervoorzitter - nooit een groepsgeest
● de discussie gaat over een staatshervorming en als het een grote, een kleine of een
hele kleine moet zijn
○ Didier Reynders (MR) zegt dat we moeten aanvaarden dat er een
staatshervorming komt
○ Open VLD-voorzitter zegt een hele kleine staatshervorming
○ CDH-voorzitter (christendemocratisch-humanistische partij) stelt zich
minimalistisch op, Milquet wil geen verregaande staatshervorming
○ christendemocrate stelt zich vragen en zegt dat Leterme te snel naar de
koning is gelopen om hem te laten bemiddelen
○ formateur = Leterme gedraagt zich zoals notaris
● half 5 in de ochtend breekt de formateur de onderhandelingen op - op geen enkel
moment zijn de geesten dichter bij elkaar gekomen
● ‘al lang geen sprake meer van parfum de crise (er hangt crisis in de lucht)’ - Leterme
● formateur belt het koninklijk paleis en moet opnieuw koning Albert spreken
15 augustus - iedereen heeft een dagje verlof maar Leterme doet een interview met De
Standaard
● ze zitten aan de rand van de kasteeltuin op Hertoginnedal
● Leterme zegt dat de Franstaligen eerst niet wouden spreken maar nu wel
● Leterme beweert out of the box te denken en zegt dat hij voorstellen doet en dat
daaruit wel keer een goedkeuring moet komen
● ⇒ als het interview verschijnt verlaten oranje-blauwe delegaties het kasteel en keren
nooit meer terug
15 juli krijgt Leterme aanstelling als formateur
● Leterme geeft zichzelf een weet om nota uit te werken die de leidraad moet vormen
voor onderhandelingen en de basis leggen voor regeerakkoord tegen half augustus
● Jean-Luc Dehaene zorgt ervoor dat Hertoginnedal de onderhandelings plek kan
worden
○ telefoontje naar aftredend premier Guy Verhofstadt
○ neo-Franse renaissancestijl
○ in Brusselse rand
○ moet discrete intimiteit van gesprekken garanderen
○ roemrijke geschiedenis - enkele ijkpunten van communautaire geschiedenis
van België speelden zich daar af
● formateur verkiest zo klein mogelijk onderhandelingsdelegaties, liefst zaken met
‘grote jongens’ (buiten de Open VLD)
● machtsbalans tussen Bart Somers, Karel De Gucht en Patrick Dewael in gevaar -
liberale driemanschap wil zich bewijzen
○ Somers was woordvoerder van Verhofstadt - nu kan hij zich als voorzitter
bewijzen
, ○ Dewael kroonde zich in 2003 als dauphin (kroonprins) toen Verhofstadt kans
maakte in Europese Commissie maar hij heeft er maar een epitheton
(wieltjeszuiger) aan overgehouden
○ De Gucht was premier maar met shakespeariaans drama zette hij zich opzij
als partijleider (februari 2004)
● voor het eerst onderhandeld het trio een regering die niet wordt geleid door een
partijgenoot
● Franstalige socialisten gaan overboord = PS
● 2 belangrijke thema’s
○ lastenverlaging
○ afschaffing opkomstplicht
17 juli - Didier Reynders legt sluw plan voor aan Ecolo-voorzitter (Isabelle Durant) en
Groen!-voorzitter (Vera Dua)
○ “eerst stellen we ons communautair hard op en spelen we N-VA en CD&V uit
elkaar”
● bij afscheid besluiten groenen en liberalen contact te houden
● Leterme werkt hard aan zijn nota en op de nationale feestdag (21 juli) maakt hij
publieke wederoptreden
○ een reporter vraagt waarom de nationale feestdag op 21 juli is maar hij weet
het niet
○ dan vraagt de reporter als hij ons volkslied kent (Brabançonne) en hij zingt de
eerste strofen van het Franse volkslied
○ in de eucharistieviering bekijkt hij zijn gsm en belt hij zijn zieke vader
○ ⇒ media springt op het voorval en de Franse media evolueert naar openlijke
vijandelijkheid
23 juli - oranje-blauwe voorzitters krijgen elk exemplaar van Formateursnota “De kracht van
Mensen” = F-nota (hij legt dus meteen een afgelijnde tekst neer maar die tactiek valt slecht,
tekst is onvoldoende doorgesproken met verschillende partners)
● Open VLD-voorzitter (Somers) - “een dikke onvoldoende”
● Franstaligen hebben de indruk dat het om doorslagje van CD&V-
verkiezingsprogramma gaat
● Didier Reynders - “aanpassen? meteen herschrijven die tekst”
● CDH-voorzitster - “tekst die doorspekt is met separatistische elementen”
● Herman Van Rompuy - “veel te veel details beter om vage regeerverklaring te
hebben”
● Leterme geeft persconferentie omdat zijn geheime nota is opgevangen door de pers
maar dat verloopt chaotisch
○ bied zijn excuses aan maar enkel in het Nederlands en als ze vragen om het
ook in het Frans te doen zegt hij ‘non’
○ ook zegt hij dat als hij in de kerk zou zitten en zijn vader belt dat hij precies
hetzelfde zou doen
● Tussen De Wever en Somers ontstaat goede verstandhouding = gedeelde
Vlaamsnationalistische familiegeschiedenis
,Gedoe voor de galerij escaleert al op de derde onderhandelingsdag
● formateur overloopt budgettaire toestand
● De Gucht en Dewael zien hun kans voor de lastenverlaging
● Van Rompuy (Kamervoorzitter) ziet in de saneringsopdracht van de overheids-
financiën een kernopdracht voor regering Leterme I
● Milquet denkt vooral aan sociale maatregelen, sluit zich bij Kamervoorzitter aan
● Van Rompuy doet wat rekenwerk en ziet dat het geen makkelijke rekensom is
● De Gucht en Dewael - “we rijden dat begrotingsgat wel toe”
● besluit is dat er een lastenverlaging komt
● de dag nadien zijn er partijen die vragen over welk akkoord hebben jullie het?
Waarop de uitspraak volgt - “het is niet omdat iedereen het eens is dat er
wereldvrede moet komen dat het er ook is”
27 juli - nieuwe persbriefing
● loopt weer fout en zeker met de Franstalige media
● F-nota wordt helemaal, tot in de kleinste details besproken
● elke partij verzamelt een batterij medewerkers om de teksten bij te schaven
● kleinere salons dienen voor discrete gesprekken of om te telefoneren
● in grote vergaderzaal zitten de onderhandelaars aan grote vierkante tafel
○ formateur
○ ex-kabinetschef (Hans D’Hondt en Steve Dubois)
○ voormalige kabinetschef (van Dehaene)
○ de 4 partijen hebben elk 3 onderhandelaars
● achter zijn politici verblijft van elke partij een technicus
De zaak Angelica
● illegaal Ecuadoriaans meisje dat het land uit moet
● woedt hevig in Franstalige pers
● na een weekend verschijnen er kinderen van illegalen - aantal neemt hand over hand
toe
● onrust CD&V en N-VA groeit want er is nog steeds geen sprake over
staatshervorming
● Leterme wil communautaire pakket in 4 fases afwerken
○ alles wat met gewone meerderheid kan
○ alles wat met tweederde meerderheid moet
○ alles onder hoofdstuk 8 punt 1
○ ‘de atoombom’: splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde
■ om verfransing tegen te gaan eisen Vlaamse partijen opdeling in 3:
Vlaams-Brabant, Waals-Brabant en Brussel
● Leterme past uit noodzaak zijn strategie aan - groepeert 12 communautaire punten
om met een gewone meerderheid te regelen en legt ze voor aan onderhandelaars
○ ⇒ draait uit op nachtmerrie
○ weigering Milquet om vertegenwoordigers van de Vlaamse regering in de
raad van bestuur van de NMBS toe te laten
○ komst van Francis Delpérée overtreft elke vorm van sabotage
, ○ achteraf organiseren Vlamingen een debriefing - “dit was een echte chinese
marteling” - De Wever
Op het einde van de tweede onderhandelingsweek meldt Leterme eerste succes ⇒
werk-
groep Energie stelt de sluiting van de kerncentrales uit
● op de middag meldt Open VLD dat de reactoren Doel 1 en 2 zoals gepland zullen
sluiten, de andere centrales blijven langer open
Een dag na nucleair akkoord - Open VLD gooit een communautaire voetzoeker
● dreigement aan de poort van het kasteel, maakt mensen duidelijk dat de beslissingen
gaan over 600 miljoen per jaar
Derde onderhandelingsweek
● Miet Deckers - “de regio’s mogen vertegenwoordigers afvaardigen naar de raad van
bestuur van de NMBS”
○ CDH-woordvoerder Alain Raviart - “de gewesten mogen advies geven, maar
niets meer”
○ Vandeurzen - “dit is geen romantisch communautair thema, als Vlaanderen
wil investeren in de spoorwegen wat is dan in godsnaam het bezwaar tegen?”
8 augustus - herwerkte versie van formateursnota van Leterme = F-nota-bis
● spanningen bereiken zijn hoogtepunt
● document lekt uit via De Standaard
● medewerker van de formateur (Kris Declercq) heeft nagelaten de correcties van elke
partij te wissen
● in ambtswoning van Vlaams minister-president (Kris Peeters) eisen de Open VLD’ers
een onderhoud met de formateur
● Leterme zegt dat door luiheid en opportunisme de partijen geen amendementen
hebben ingediend maar zegt ook dat het de schuld is van een medewerker
● Leterme moet in verklaring herwerkte nota herroepen
● ⇒ de groepen gaan boos uiteen
De dag nadien - 9 augustus
● Leterme wil de teugels strak in handen nemen
● hij had de dag voordien nog afgesproken om met iedereen samen te zitten maar
Milquet zat op een vliegtuig en was niet bereikbaar, zij zegt dat Leterme geen uur
had gezegd van de vergadering en dat het niet abnormaal is dat een moeder bij haar
ziek kind wil zijn
11 augustus
● Leterme bekend dat hij een paar fouten heeft begaan
● in plaats van F-nota komen synthesenota
● de volgende dagen wordt er hard aan een communautaire lijst gewerkt
● Vlamingen zitten in ambtswoning van Guy Verhofstadt - Wetstraat 16
○ bij Open VLD neemt Somers de leiding
13 augustus
● Vlamingen maken verlanglijstje over aan formateur
Het debacle van Hertoginnedal - De zestien is voor u - Brickman, Samyn, Verschelden
Yves Leterme roept oranje-blauwe partijvoorzitters samen (nacht van 22 augustus)
● Wetstraat 10 - zetelt de Kamervoorzitter - nooit een groepsgeest
● de discussie gaat over een staatshervorming en als het een grote, een kleine of een
hele kleine moet zijn
○ Didier Reynders (MR) zegt dat we moeten aanvaarden dat er een
staatshervorming komt
○ Open VLD-voorzitter zegt een hele kleine staatshervorming
○ CDH-voorzitter (christendemocratisch-humanistische partij) stelt zich
minimalistisch op, Milquet wil geen verregaande staatshervorming
○ christendemocrate stelt zich vragen en zegt dat Leterme te snel naar de
koning is gelopen om hem te laten bemiddelen
○ formateur = Leterme gedraagt zich zoals notaris
● half 5 in de ochtend breekt de formateur de onderhandelingen op - op geen enkel
moment zijn de geesten dichter bij elkaar gekomen
● ‘al lang geen sprake meer van parfum de crise (er hangt crisis in de lucht)’ - Leterme
● formateur belt het koninklijk paleis en moet opnieuw koning Albert spreken
15 augustus - iedereen heeft een dagje verlof maar Leterme doet een interview met De
Standaard
● ze zitten aan de rand van de kasteeltuin op Hertoginnedal
● Leterme zegt dat de Franstaligen eerst niet wouden spreken maar nu wel
● Leterme beweert out of the box te denken en zegt dat hij voorstellen doet en dat
daaruit wel keer een goedkeuring moet komen
● ⇒ als het interview verschijnt verlaten oranje-blauwe delegaties het kasteel en keren
nooit meer terug
15 juli krijgt Leterme aanstelling als formateur
● Leterme geeft zichzelf een weet om nota uit te werken die de leidraad moet vormen
voor onderhandelingen en de basis leggen voor regeerakkoord tegen half augustus
● Jean-Luc Dehaene zorgt ervoor dat Hertoginnedal de onderhandelings plek kan
worden
○ telefoontje naar aftredend premier Guy Verhofstadt
○ neo-Franse renaissancestijl
○ in Brusselse rand
○ moet discrete intimiteit van gesprekken garanderen
○ roemrijke geschiedenis - enkele ijkpunten van communautaire geschiedenis
van België speelden zich daar af
● formateur verkiest zo klein mogelijk onderhandelingsdelegaties, liefst zaken met
‘grote jongens’ (buiten de Open VLD)
● machtsbalans tussen Bart Somers, Karel De Gucht en Patrick Dewael in gevaar -
liberale driemanschap wil zich bewijzen
○ Somers was woordvoerder van Verhofstadt - nu kan hij zich als voorzitter
bewijzen
, ○ Dewael kroonde zich in 2003 als dauphin (kroonprins) toen Verhofstadt kans
maakte in Europese Commissie maar hij heeft er maar een epitheton
(wieltjeszuiger) aan overgehouden
○ De Gucht was premier maar met shakespeariaans drama zette hij zich opzij
als partijleider (februari 2004)
● voor het eerst onderhandeld het trio een regering die niet wordt geleid door een
partijgenoot
● Franstalige socialisten gaan overboord = PS
● 2 belangrijke thema’s
○ lastenverlaging
○ afschaffing opkomstplicht
17 juli - Didier Reynders legt sluw plan voor aan Ecolo-voorzitter (Isabelle Durant) en
Groen!-voorzitter (Vera Dua)
○ “eerst stellen we ons communautair hard op en spelen we N-VA en CD&V uit
elkaar”
● bij afscheid besluiten groenen en liberalen contact te houden
● Leterme werkt hard aan zijn nota en op de nationale feestdag (21 juli) maakt hij
publieke wederoptreden
○ een reporter vraagt waarom de nationale feestdag op 21 juli is maar hij weet
het niet
○ dan vraagt de reporter als hij ons volkslied kent (Brabançonne) en hij zingt de
eerste strofen van het Franse volkslied
○ in de eucharistieviering bekijkt hij zijn gsm en belt hij zijn zieke vader
○ ⇒ media springt op het voorval en de Franse media evolueert naar openlijke
vijandelijkheid
23 juli - oranje-blauwe voorzitters krijgen elk exemplaar van Formateursnota “De kracht van
Mensen” = F-nota (hij legt dus meteen een afgelijnde tekst neer maar die tactiek valt slecht,
tekst is onvoldoende doorgesproken met verschillende partners)
● Open VLD-voorzitter (Somers) - “een dikke onvoldoende”
● Franstaligen hebben de indruk dat het om doorslagje van CD&V-
verkiezingsprogramma gaat
● Didier Reynders - “aanpassen? meteen herschrijven die tekst”
● CDH-voorzitster - “tekst die doorspekt is met separatistische elementen”
● Herman Van Rompuy - “veel te veel details beter om vage regeerverklaring te
hebben”
● Leterme geeft persconferentie omdat zijn geheime nota is opgevangen door de pers
maar dat verloopt chaotisch
○ bied zijn excuses aan maar enkel in het Nederlands en als ze vragen om het
ook in het Frans te doen zegt hij ‘non’
○ ook zegt hij dat als hij in de kerk zou zitten en zijn vader belt dat hij precies
hetzelfde zou doen
● Tussen De Wever en Somers ontstaat goede verstandhouding = gedeelde
Vlaamsnationalistische familiegeschiedenis
,Gedoe voor de galerij escaleert al op de derde onderhandelingsdag
● formateur overloopt budgettaire toestand
● De Gucht en Dewael zien hun kans voor de lastenverlaging
● Van Rompuy (Kamervoorzitter) ziet in de saneringsopdracht van de overheids-
financiën een kernopdracht voor regering Leterme I
● Milquet denkt vooral aan sociale maatregelen, sluit zich bij Kamervoorzitter aan
● Van Rompuy doet wat rekenwerk en ziet dat het geen makkelijke rekensom is
● De Gucht en Dewael - “we rijden dat begrotingsgat wel toe”
● besluit is dat er een lastenverlaging komt
● de dag nadien zijn er partijen die vragen over welk akkoord hebben jullie het?
Waarop de uitspraak volgt - “het is niet omdat iedereen het eens is dat er
wereldvrede moet komen dat het er ook is”
27 juli - nieuwe persbriefing
● loopt weer fout en zeker met de Franstalige media
● F-nota wordt helemaal, tot in de kleinste details besproken
● elke partij verzamelt een batterij medewerkers om de teksten bij te schaven
● kleinere salons dienen voor discrete gesprekken of om te telefoneren
● in grote vergaderzaal zitten de onderhandelaars aan grote vierkante tafel
○ formateur
○ ex-kabinetschef (Hans D’Hondt en Steve Dubois)
○ voormalige kabinetschef (van Dehaene)
○ de 4 partijen hebben elk 3 onderhandelaars
● achter zijn politici verblijft van elke partij een technicus
De zaak Angelica
● illegaal Ecuadoriaans meisje dat het land uit moet
● woedt hevig in Franstalige pers
● na een weekend verschijnen er kinderen van illegalen - aantal neemt hand over hand
toe
● onrust CD&V en N-VA groeit want er is nog steeds geen sprake over
staatshervorming
● Leterme wil communautaire pakket in 4 fases afwerken
○ alles wat met gewone meerderheid kan
○ alles wat met tweederde meerderheid moet
○ alles onder hoofdstuk 8 punt 1
○ ‘de atoombom’: splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde
■ om verfransing tegen te gaan eisen Vlaamse partijen opdeling in 3:
Vlaams-Brabant, Waals-Brabant en Brussel
● Leterme past uit noodzaak zijn strategie aan - groepeert 12 communautaire punten
om met een gewone meerderheid te regelen en legt ze voor aan onderhandelaars
○ ⇒ draait uit op nachtmerrie
○ weigering Milquet om vertegenwoordigers van de Vlaamse regering in de
raad van bestuur van de NMBS toe te laten
○ komst van Francis Delpérée overtreft elke vorm van sabotage
, ○ achteraf organiseren Vlamingen een debriefing - “dit was een echte chinese
marteling” - De Wever
Op het einde van de tweede onderhandelingsweek meldt Leterme eerste succes ⇒
werk-
groep Energie stelt de sluiting van de kerncentrales uit
● op de middag meldt Open VLD dat de reactoren Doel 1 en 2 zoals gepland zullen
sluiten, de andere centrales blijven langer open
Een dag na nucleair akkoord - Open VLD gooit een communautaire voetzoeker
● dreigement aan de poort van het kasteel, maakt mensen duidelijk dat de beslissingen
gaan over 600 miljoen per jaar
Derde onderhandelingsweek
● Miet Deckers - “de regio’s mogen vertegenwoordigers afvaardigen naar de raad van
bestuur van de NMBS”
○ CDH-woordvoerder Alain Raviart - “de gewesten mogen advies geven, maar
niets meer”
○ Vandeurzen - “dit is geen romantisch communautair thema, als Vlaanderen
wil investeren in de spoorwegen wat is dan in godsnaam het bezwaar tegen?”
8 augustus - herwerkte versie van formateursnota van Leterme = F-nota-bis
● spanningen bereiken zijn hoogtepunt
● document lekt uit via De Standaard
● medewerker van de formateur (Kris Declercq) heeft nagelaten de correcties van elke
partij te wissen
● in ambtswoning van Vlaams minister-president (Kris Peeters) eisen de Open VLD’ers
een onderhoud met de formateur
● Leterme zegt dat door luiheid en opportunisme de partijen geen amendementen
hebben ingediend maar zegt ook dat het de schuld is van een medewerker
● Leterme moet in verklaring herwerkte nota herroepen
● ⇒ de groepen gaan boos uiteen
De dag nadien - 9 augustus
● Leterme wil de teugels strak in handen nemen
● hij had de dag voordien nog afgesproken om met iedereen samen te zitten maar
Milquet zat op een vliegtuig en was niet bereikbaar, zij zegt dat Leterme geen uur
had gezegd van de vergadering en dat het niet abnormaal is dat een moeder bij haar
ziek kind wil zijn
11 augustus
● Leterme bekend dat hij een paar fouten heeft begaan
● in plaats van F-nota komen synthesenota
● de volgende dagen wordt er hard aan een communautaire lijst gewerkt
● Vlamingen zitten in ambtswoning van Guy Verhofstadt - Wetstraat 16
○ bij Open VLD neemt Somers de leiding
13 augustus
● Vlamingen maken verlanglijstje over aan formateur
