Samenvatting Voedingsleer | Macronutriënten & Micronutriënten | Arteveldehogeschool | 2026/27

Voedingsleer
1 Algemene voedingsleer
1.1 Waarom hebben we voedsel nodig
 Energie
o Nodig voor alle levensprocessen van de mens
o Normaal functioneren van het lichaam
o Uitvoeren van spierarbeid
o Voedsel is de brandstof of energie voor het lichaam
 Onderdelen
o Macronutriënten
 Leveren van energie
 Nodig in grote hoeveelheden
 Bestaat uit
 Koolhydraten
 Vetten
 Eiwitten
 Alcohol – niet nodig maar levert 4% energie
 Water - Essentieel voor het lichaam, levert geen
energie
o Micronutriënten
 Belangrijk voor functioneren van alle lichaamsprocessen
 Nodig in kleine hoeveelheden
 Bestaat uit
 Vitamines
 Mineralen
 Spoorelementen
o Bioactieve stoffen en voedingsvezels
 Werken beschermend voor het lichaam
 Bestaat uit
 Voedingsvezels
 Carotenoïden
 Flavonoïden
 Glucosinolaten
 Indolen

,1.2 Voedingsstoffen en hun functie
Begrippen
 Een maaltijd bestaat uit verschillende voedingsmiddelen
 Voedingsmiddelen is alles wat we opeten
o Opgebouwd uit voedingsstoffen
o Andere stoffen zonder voedingswaarde zoals additieven en
contaminanten
 Voedingstoffen zijn stoffen uit voeden voor groei en instandhouding
lichaam.
o Alle inwendige en uitwendige activiteiten van het lichaam en
energie
o Soorten voedingstoffen of nutriënten
 Energieleverende stoffen
 Koolhydraten, vetten, eiwitten
 Bouwstoffen
 Eiwitten, water, mineralen
 Beschermende stoffen
 Water, mineralen, vitamines, bioactieve stoffen
 Voedingsvezels

,Energie en energieleverende stoff en
 Elk individu heeft een andere hoeveelheid energie nodig en dus andere
hoeveelheid voedsel
 Energie-inname = eten en drinken
o Vetten  trage energie(reserve), bescherming of isolatie
o Koolhydraten  snelste en belangrijkste energieleverancier
o Eiwitten  bouwstof
o Alcohol  lege energiebron
 Energieverbruik = verbranding en beweging
o 15 – 30% lichamelijke activiteit
o 10% voeding geïnduceerde thermogenese
 Energie nodig voor vertering, opname en verwerking
o 60 – 70% rustmetabolisme
 Energie-inname = energieverbruik
o Meer energie-inname dan energieverbruik  aanleggen van
energiereserve, lichaamsgewicht neemt toe
o Minder energie-inname dan energieverbruik  afname
lichaamsgewicht
 Factoren die bepalen hoeveel energie nodig is
o Geslacht
o Lengte en lichaamsgewicht
o Leeftijd
o Lichamelijke activiteit
o Fysiologische factoren zoals groei, zwangerschap, herstel na
ziekte
 Eenheid voor aanduiding energie is kilocalorieën (kcal) of kilojoule (kJ)
o 1 kcal = 4,19 kJ
 1 gram vet = 9 kcal – 38 kJ
 1 gram koolhydraat = 4 kcal – 17kJ
 1 gram eiwit = 4 kcal – 17kJ
 1 gram alcohol = 7 kcal – 29 kJ
 3 basisregels van evenwichtige voeding
o Voeding moet dagelijks alle energie en voedingstoffen
aanbrengen
o Voeding moet de energiebalans in evenwicht houden
o Voeding moet een goede verhouding macronutriënten bevatten
 Minstens 50 – 55% van de energie uit koolhydraten
 Maximaal 30 – 35% van de energie uit vetten

,  15% van de energie uit eiwitten




Bouwstoff en
 Eiwitten, mineralen en water
 Functie
o Groei en aanmaak nieuwe cellen en weefsels
o Herstel van cellen en weefsels
o Opbouw skelet en gebit

Beschermende stoff en
 Water, mineralen, vitamines, bioactieve stoffen
 Functie
o Versterken van de weerstand tegen ziektes
o Als stofwisselingsprocessen niet optimaal verlopen daalt de
weerstand van het organisme.
 Alle stofwisselingsprocessen gebeuren in een waterig
milieu

Voedingsvezels
 Complexe verbindingen die gedeeltelijk tot de koolhydraten behoren
 Functie
o Belangrijke gunstige effecten en functie op het maagdarmstelsel