Hoorcollege 1
Beleid
Het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en
bepaalde tijdkeuzes.
Centrale vraag: "Waarom pakken beleid-en besluitvorming vaak zo anders uit dan gewenst
of gedacht?”
- normatieve (hoe het zou moeten) en empirische theorie (hoe het in werkelijkheid
gaat)
Groen: Rationeel model/ ijkpunt (ideale beeld van hoe beleidsvorming zou moeten lopen)
Rood: mechanisme (werkelijkheid wijkt af van rationele model)
Beleid maken is een kwestie van
➔ Goed je verstand gebruiken (rationeel), maar wel begrensd verstand (bounded
rationality) Herbert Simon
Bounded rationality/grenzen aan de rationaliteit
1. intentioneel rationeel, maar beperkt
2. Dus niet; non-rationeel of irrationeel
Tweeledige begrensdheid
1. Fysieke limieten: Ons brein kan niet altijd alle informatie verwerken, zoals bij
moeilijke taken (bijvoorbeeld schaken).
2. Taallimieten: Soms hebben we niet de juiste woorden om precies te zeggen wat we
bedoelen, omdat de werkelijkheid moeilijk in taal te vangen is.
,Prioriteren: stappenplan
Het beleidsproces (groene draad)
● Beleidscyclus
Aanhangers zeggen vaak we hebben de norm wat het zou moeten zijn en de werkelijkheid
- Iets gaat niet goed, dat in kaart brengen, model maken, factoren en actoren (causaal
model)
- Kijken waar je moet ingrijpen om te zorgen dat het voortaan beter gaat.
- Causaal model
Het beleidsproces (Groene Draad) Cyclus
1. Agendavorming (werkelijkheid wijkt af van de norm): constatering dat er een probleem is
tussen de norm en werkelijkheid en proberen dat op te lossen.
2. Beleidsvoorbereiding (waar komt dat probleem vandaan; model van actoren en
factoren;
interventiemoment zoeken): probleem in kaart brengen/ maak een causaal model
3. Beleidsbepaling (beleidsinstrumenten kiezen;meestal in een mix)
4.Beleidsuitvoering (en dan uitvoeren; uitvoerder doet wat beleidsvormer heeft bedacht
(machinemodel)
5. Beleidsevaluatie (uitkomst, misschien anders dan verwacht, bespreken)
,Beleid en uitvoering apart
1. Onmogelijke voorwaarden
Om werkelijk met die groene draad te werken moet je aan een aantal voorwaarden voldoen,
maar in de praktijk lijkt dat onmogelijk om eraan te voldoen.
, ➢ Wil je echt beleid voorbereiden via zo een causaal model, dan heb je volledige
informatie nodig, maar we kunnen dat niet overzien want onze rationality is bounded!
2. Obstakels (rode draad)
Rode draad bestaat uit mechanismen
● Als je groene draad wilt volgen moet je je problemen kunnen definiëren (rode draad),
anders kun je geen beleidstheorie verzinnen en kun je niet tot een oplossing komen
Obstakels tekort aan
➔ Geldgebrek: prioriteiten stellen want je hebt niet altijd veel geld
➔ Tijdsdruk: tijd is geld, er is weinig tijd beschikbaar
➔ Weerstand gebrek aan eensgezindheid:
- Zit in de samenleving , politiek stelsel, partijen en regering
Weerstand → compromissen → vage doelen → halfslachtigheid
Mechanisme: proces of een reeks van oorzaken en effecten die samen een bepaald
resultaat opleveren. Het wordt vaak gebruikt om aan te geven hoe iets werkt of hoe
gebeurtenissen zich stap voor stap opvolgen.
● causale keten
● getriggerd door individuen
● komt vaak voor
● gemakkelijk herkenbaar
● vergelijkbaar met spreekwoorden
Voorbeeld: Groupthink: Het is een manier van denken waarbij de groep meer waarde hecht
aan het eens zijn dan aan het overwegen van andere ideeën.
- is een mechanisme waarbij groepsleden liever unaniem zijn dan alternatieven te
overwegen, wat kan leiden tot slechte beslissingen.
Verschil obstakels en mechanismen
- Obstakels: toevallig in de weg die zou je kunnen wegwerken
- Mechanismen: doet zich altijd weer voor, onvermijdelijk.
Beleid
Het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en
bepaalde tijdkeuzes.
Centrale vraag: "Waarom pakken beleid-en besluitvorming vaak zo anders uit dan gewenst
of gedacht?”
- normatieve (hoe het zou moeten) en empirische theorie (hoe het in werkelijkheid
gaat)
Groen: Rationeel model/ ijkpunt (ideale beeld van hoe beleidsvorming zou moeten lopen)
Rood: mechanisme (werkelijkheid wijkt af van rationele model)
Beleid maken is een kwestie van
➔ Goed je verstand gebruiken (rationeel), maar wel begrensd verstand (bounded
rationality) Herbert Simon
Bounded rationality/grenzen aan de rationaliteit
1. intentioneel rationeel, maar beperkt
2. Dus niet; non-rationeel of irrationeel
Tweeledige begrensdheid
1. Fysieke limieten: Ons brein kan niet altijd alle informatie verwerken, zoals bij
moeilijke taken (bijvoorbeeld schaken).
2. Taallimieten: Soms hebben we niet de juiste woorden om precies te zeggen wat we
bedoelen, omdat de werkelijkheid moeilijk in taal te vangen is.
,Prioriteren: stappenplan
Het beleidsproces (groene draad)
● Beleidscyclus
Aanhangers zeggen vaak we hebben de norm wat het zou moeten zijn en de werkelijkheid
- Iets gaat niet goed, dat in kaart brengen, model maken, factoren en actoren (causaal
model)
- Kijken waar je moet ingrijpen om te zorgen dat het voortaan beter gaat.
- Causaal model
Het beleidsproces (Groene Draad) Cyclus
1. Agendavorming (werkelijkheid wijkt af van de norm): constatering dat er een probleem is
tussen de norm en werkelijkheid en proberen dat op te lossen.
2. Beleidsvoorbereiding (waar komt dat probleem vandaan; model van actoren en
factoren;
interventiemoment zoeken): probleem in kaart brengen/ maak een causaal model
3. Beleidsbepaling (beleidsinstrumenten kiezen;meestal in een mix)
4.Beleidsuitvoering (en dan uitvoeren; uitvoerder doet wat beleidsvormer heeft bedacht
(machinemodel)
5. Beleidsevaluatie (uitkomst, misschien anders dan verwacht, bespreken)
,Beleid en uitvoering apart
1. Onmogelijke voorwaarden
Om werkelijk met die groene draad te werken moet je aan een aantal voorwaarden voldoen,
maar in de praktijk lijkt dat onmogelijk om eraan te voldoen.
, ➢ Wil je echt beleid voorbereiden via zo een causaal model, dan heb je volledige
informatie nodig, maar we kunnen dat niet overzien want onze rationality is bounded!
2. Obstakels (rode draad)
Rode draad bestaat uit mechanismen
● Als je groene draad wilt volgen moet je je problemen kunnen definiëren (rode draad),
anders kun je geen beleidstheorie verzinnen en kun je niet tot een oplossing komen
Obstakels tekort aan
➔ Geldgebrek: prioriteiten stellen want je hebt niet altijd veel geld
➔ Tijdsdruk: tijd is geld, er is weinig tijd beschikbaar
➔ Weerstand gebrek aan eensgezindheid:
- Zit in de samenleving , politiek stelsel, partijen en regering
Weerstand → compromissen → vage doelen → halfslachtigheid
Mechanisme: proces of een reeks van oorzaken en effecten die samen een bepaald
resultaat opleveren. Het wordt vaak gebruikt om aan te geven hoe iets werkt of hoe
gebeurtenissen zich stap voor stap opvolgen.
● causale keten
● getriggerd door individuen
● komt vaak voor
● gemakkelijk herkenbaar
● vergelijkbaar met spreekwoorden
Voorbeeld: Groupthink: Het is een manier van denken waarbij de groep meer waarde hecht
aan het eens zijn dan aan het overwegen van andere ideeën.
- is een mechanisme waarbij groepsleden liever unaniem zijn dan alternatieven te
overwegen, wat kan leiden tot slechte beslissingen.
Verschil obstakels en mechanismen
- Obstakels: toevallig in de weg die zou je kunnen wegwerken
- Mechanismen: doet zich altijd weer voor, onvermijdelijk.
