H1 inleiding tot de pathologie
Etiologie De oorzaak (door een agens of
noxe)
Noxe Een schadelijk iets dat in te grote/te
kleine mate aanwezig/toegediend is
Pathogenese Opvolging van fenomenen vanaf
inwerking noxe.
Letsel De abnormaliteit t.h.v. de cel,
weefsels, etc. Dit wordt veroorzaakt
door de noxe en/of gastheerreactie
Soms gelijk aan symptoom
Symptoom Klinische veruiterlijking van de
ziekte. Bv. koorts, manken, etc.
Diagnose Het waargenomen
ziektebeeld/afwijking een naam
geven
Lijkschouwing Gebeurt macroscopisch en
microscopisch en behoort tot de
pathologische diagnose.
Dit kan een klinische diagnose
ontkrachten/bevestigen
Prognose Voorspelling over het verdere
ziekteverloop
Regressieve veranderingen Atrofie, necrose, degeneratie
Progressieve veranderingen Hyperplasie, hypertrofie, neoplasie
Comparatieve pathologie Pathogenese van ziekten bij
verschillende species, nut van
veterinaire pathologie voor de mens
Diagnostische pathologie Weefselveranderingen gebruiken
om ziekte te karakteriseren, bv.
door lijkschouwing
Chirurgische pathologie Biopsie als diagnosemiddel tijdens
operatie
Klinische pathologie Labodiagnose van ziekten bij
levende dieren, bv. door
bloedonderzoek
Experimentele pathologie Pathogenese op experimentele wijze
in detail onderzocht
Lijkschouwing/autopsie Visuele inspectie en palpatie van
het lijk. Je gebruikt hiervoor alle
zintuigen
Formaldehyde Stof die postmortale autolyse door
lysosomale verteringsenzymen en
putrefractie (rotting) voorkomt. De
formule is HCHO. Het fixeert door
wijzigen van tertiaire structuur van
eiwitten waardoor enzymatische
activiteit stopt. Door het op te
lossen in water krijg je
1
, formol/formaline
Formol/formaline Formaldehyde opgelost in water (4%
formaldehyde = 10% formol)
Hematine Zwart pigment wat ontstaat nadat
hemoglobine (na contact tussen
RBC en ongebufferd formaldehyde)
met formaldehyde reageert. Je kan
het onderscheiden van
haematoïdine en haemosiderine
Histochemie Kleurschakelingen maken o.b.v.
eigenschappen van het weefsel om
zo weefsels specifiek aan te kleuren
Enzymhistochemie Aantonen van enzymen in weefsels
met een substraat wat zorgt voor
een gekleurd reactieproduct. Je gaat
hier thermische fixatie (vriescoupe)
toepassen
Immunohistochemie Aantonen van epitopen in
weefselcoupes m.b.v. specifieke
antistoffen. Er zal een
kleurverandering optreden. Dit
wordt gedaan met een
lichtmicroscoop
Immunofluorescentie Binden van fluorescerende stof aan
de antistof waarna met excitatie
met UV zichtbaar licht wordt
gereflecteerd. De stoffen die
gebruikt worden, zijn FITC, TRITC en
DAPI
TUNEL-techniek = Terminal dUTP Nick End Labeling
Techniek gebruikt om specifieke
nucleïnezuursequenties aan te
tonen. Door geprogrammeerde
celdood wordt DNA verknipt en elk
stukje krijgt UTP erop geplakt wat
immunohistochemisch gekleurd
wordt
Scanning ElektronenMicroscoop, Microscoop die werkt met
SEM elektromagnetische golflengtes om
het oppervlak van weefsels te
bestuderen. Het staal wordt gecoat
met goud en platina zodat de
elektronen reflecteren en
detecteerbaar zijn
Transmissie ElektronenMicroscoop, Zeer sterke vergroting met 60nm
TEM dikke coupes. De coupes worden
gekleurd met uranyl en citraat en
doordat elektronen door de coupes
vliegen, licht een fotoscherm op
2
, H2 Stofwisselingsstoornissen
H2.1 Inleiding
Stofwisselingsstoornis Kwantitatieve afwijking in de
biochemische processen van
opbouw en afbraak (=
metabolisme). Het kan komen
doordat meer/minder zaken
geproduceerd worden of als de
pathways op een verkeerde plek
doorgaan. De cellen ondergaan
geen nieuwe pathway
Stapelingsziekte Ziekte waarin te weinig
biochemische pathways
plaatsvinden waardoor er
opstapeling is van substraat
Adaptatie De reactie op endogene en exogene
prikkels. Deze kan van buitenaf of
binnenuit gegenereerd worden. bij
stofwisselingsstoornissen is het
adaptatievermogen overschreden
en kan je micro-/macroscopische
afwijkingen en klinische symptomen
waarnemen.
Hyperplasie Cellen en organellen vermeerderen
in aantal
Hypertrofie Cellen en organellen vergroten
Atrofie Afname van aantal cellen/cellulaire
structuren
Intravitale celdood/necrose Wanneer een cel afsterft terwijl het
dier nog in leven is
Degeneratie De letsels van cellen die een
stofwisselingsstoornis doormaken
maar die nog niet heeft geleid tot
celdood. Je ziet dat de cellen
zichtbaar gaan aftakelen
Dystrofie Ziekte die veroorzaakt wordt door
een stofwisselingsstoornis
Hypoxidose Tekort aan zuurstof waardoor
celdegeneratie optreedt. Dit komt
door ofwel een zuurstoftekort of een
fout in de oxidatieve fosforylatie
Hypoxemische hypoxidose Een te laag zuurstofgehalte in het
arterieel bloed. Je ziet dit bv. door te
lage partiële zuurstofdruk in de
lucht, verhindering luchttoevoer,
stoornis in transport, etc. Bij ernstig
zuurstoftekort zie je cyanose waarbij
bloed donker is en weefsels blauw
verkleuren
3
, Ischemische hypoxidose Normale arteriële
zuurstofconcentratie, maar de
bloedtoevoer naar het orgaan is
verhinderd. De weefsels hebben een
bleek uitzicht. Als de bloedtoevoer
nog meer afneemt, ondergaat het
weefsel secundaire veranderingen,
droogt uit, kleurt zwart (gangreen)
en breekt af
Stuwingshypoxidose Suboptimale circulatie van arterieel
bloed door veneuze stuwing.
Hierdoor is er verminderde aanvoer
van zuurstof. Daarnaast is er minder
afvoer van CO2 waardoor je lokale
acidose krijgt
Histotoxische hypoxidose Blokkade van intramitochondriale
oxidatieprocessen waardoor de
oxidatieve fosforylatie niet kan
doorgaan. Je ziet dit bij
mitochondriale beschadiging en
(co-)enzymdeficiënties waardoor de
oxidatieve fosforylatie niet meer kan
doorgaan
Hypoglycemische hypoxidose Onvoldoende beschikbaarheid van
oxideerbare stoffen waardoor
energieproductie verstoord is. je ziet
dit bv. bij een tumor in de eilandjes
van Langerhans waarbij je
hyperinsulinemie krijgt en al het
glucose in de cellen gaat
Verdrinkingsdood Door vocht in de longen kan er geen
lucht binnenkomen en zal
verstikking/suffocatie optreden
Carboxyhemoglobine Product wat ontstaat uit
hemoglobine na een CO intoxicatie
door onvolledige verbranding. Huid
verkleurt kersenrood doordat het
sterk rood aankleurt. Je ziet dit ook
in bloedvaten van de hersenen
Cyanohemoglobine Product wat ontstaat uit
hemoglobine na een cyanide
vergiftiging. De huid kleurt paars
aan doordat dit gevormd wordt
Intussusceptie Stuk darm schuift in een
aangrenzend deel. Dit leidt tot een
lokaal zuurstoftekort/ischemie en
zorgt voor hemorrhagische
infarcering en afsterven van dit
segment
4
Etiologie De oorzaak (door een agens of
noxe)
Noxe Een schadelijk iets dat in te grote/te
kleine mate aanwezig/toegediend is
Pathogenese Opvolging van fenomenen vanaf
inwerking noxe.
Letsel De abnormaliteit t.h.v. de cel,
weefsels, etc. Dit wordt veroorzaakt
door de noxe en/of gastheerreactie
Soms gelijk aan symptoom
Symptoom Klinische veruiterlijking van de
ziekte. Bv. koorts, manken, etc.
Diagnose Het waargenomen
ziektebeeld/afwijking een naam
geven
Lijkschouwing Gebeurt macroscopisch en
microscopisch en behoort tot de
pathologische diagnose.
Dit kan een klinische diagnose
ontkrachten/bevestigen
Prognose Voorspelling over het verdere
ziekteverloop
Regressieve veranderingen Atrofie, necrose, degeneratie
Progressieve veranderingen Hyperplasie, hypertrofie, neoplasie
Comparatieve pathologie Pathogenese van ziekten bij
verschillende species, nut van
veterinaire pathologie voor de mens
Diagnostische pathologie Weefselveranderingen gebruiken
om ziekte te karakteriseren, bv.
door lijkschouwing
Chirurgische pathologie Biopsie als diagnosemiddel tijdens
operatie
Klinische pathologie Labodiagnose van ziekten bij
levende dieren, bv. door
bloedonderzoek
Experimentele pathologie Pathogenese op experimentele wijze
in detail onderzocht
Lijkschouwing/autopsie Visuele inspectie en palpatie van
het lijk. Je gebruikt hiervoor alle
zintuigen
Formaldehyde Stof die postmortale autolyse door
lysosomale verteringsenzymen en
putrefractie (rotting) voorkomt. De
formule is HCHO. Het fixeert door
wijzigen van tertiaire structuur van
eiwitten waardoor enzymatische
activiteit stopt. Door het op te
lossen in water krijg je
1
, formol/formaline
Formol/formaline Formaldehyde opgelost in water (4%
formaldehyde = 10% formol)
Hematine Zwart pigment wat ontstaat nadat
hemoglobine (na contact tussen
RBC en ongebufferd formaldehyde)
met formaldehyde reageert. Je kan
het onderscheiden van
haematoïdine en haemosiderine
Histochemie Kleurschakelingen maken o.b.v.
eigenschappen van het weefsel om
zo weefsels specifiek aan te kleuren
Enzymhistochemie Aantonen van enzymen in weefsels
met een substraat wat zorgt voor
een gekleurd reactieproduct. Je gaat
hier thermische fixatie (vriescoupe)
toepassen
Immunohistochemie Aantonen van epitopen in
weefselcoupes m.b.v. specifieke
antistoffen. Er zal een
kleurverandering optreden. Dit
wordt gedaan met een
lichtmicroscoop
Immunofluorescentie Binden van fluorescerende stof aan
de antistof waarna met excitatie
met UV zichtbaar licht wordt
gereflecteerd. De stoffen die
gebruikt worden, zijn FITC, TRITC en
DAPI
TUNEL-techniek = Terminal dUTP Nick End Labeling
Techniek gebruikt om specifieke
nucleïnezuursequenties aan te
tonen. Door geprogrammeerde
celdood wordt DNA verknipt en elk
stukje krijgt UTP erop geplakt wat
immunohistochemisch gekleurd
wordt
Scanning ElektronenMicroscoop, Microscoop die werkt met
SEM elektromagnetische golflengtes om
het oppervlak van weefsels te
bestuderen. Het staal wordt gecoat
met goud en platina zodat de
elektronen reflecteren en
detecteerbaar zijn
Transmissie ElektronenMicroscoop, Zeer sterke vergroting met 60nm
TEM dikke coupes. De coupes worden
gekleurd met uranyl en citraat en
doordat elektronen door de coupes
vliegen, licht een fotoscherm op
2
, H2 Stofwisselingsstoornissen
H2.1 Inleiding
Stofwisselingsstoornis Kwantitatieve afwijking in de
biochemische processen van
opbouw en afbraak (=
metabolisme). Het kan komen
doordat meer/minder zaken
geproduceerd worden of als de
pathways op een verkeerde plek
doorgaan. De cellen ondergaan
geen nieuwe pathway
Stapelingsziekte Ziekte waarin te weinig
biochemische pathways
plaatsvinden waardoor er
opstapeling is van substraat
Adaptatie De reactie op endogene en exogene
prikkels. Deze kan van buitenaf of
binnenuit gegenereerd worden. bij
stofwisselingsstoornissen is het
adaptatievermogen overschreden
en kan je micro-/macroscopische
afwijkingen en klinische symptomen
waarnemen.
Hyperplasie Cellen en organellen vermeerderen
in aantal
Hypertrofie Cellen en organellen vergroten
Atrofie Afname van aantal cellen/cellulaire
structuren
Intravitale celdood/necrose Wanneer een cel afsterft terwijl het
dier nog in leven is
Degeneratie De letsels van cellen die een
stofwisselingsstoornis doormaken
maar die nog niet heeft geleid tot
celdood. Je ziet dat de cellen
zichtbaar gaan aftakelen
Dystrofie Ziekte die veroorzaakt wordt door
een stofwisselingsstoornis
Hypoxidose Tekort aan zuurstof waardoor
celdegeneratie optreedt. Dit komt
door ofwel een zuurstoftekort of een
fout in de oxidatieve fosforylatie
Hypoxemische hypoxidose Een te laag zuurstofgehalte in het
arterieel bloed. Je ziet dit bv. door te
lage partiële zuurstofdruk in de
lucht, verhindering luchttoevoer,
stoornis in transport, etc. Bij ernstig
zuurstoftekort zie je cyanose waarbij
bloed donker is en weefsels blauw
verkleuren
3
, Ischemische hypoxidose Normale arteriële
zuurstofconcentratie, maar de
bloedtoevoer naar het orgaan is
verhinderd. De weefsels hebben een
bleek uitzicht. Als de bloedtoevoer
nog meer afneemt, ondergaat het
weefsel secundaire veranderingen,
droogt uit, kleurt zwart (gangreen)
en breekt af
Stuwingshypoxidose Suboptimale circulatie van arterieel
bloed door veneuze stuwing.
Hierdoor is er verminderde aanvoer
van zuurstof. Daarnaast is er minder
afvoer van CO2 waardoor je lokale
acidose krijgt
Histotoxische hypoxidose Blokkade van intramitochondriale
oxidatieprocessen waardoor de
oxidatieve fosforylatie niet kan
doorgaan. Je ziet dit bij
mitochondriale beschadiging en
(co-)enzymdeficiënties waardoor de
oxidatieve fosforylatie niet meer kan
doorgaan
Hypoglycemische hypoxidose Onvoldoende beschikbaarheid van
oxideerbare stoffen waardoor
energieproductie verstoord is. je ziet
dit bv. bij een tumor in de eilandjes
van Langerhans waarbij je
hyperinsulinemie krijgt en al het
glucose in de cellen gaat
Verdrinkingsdood Door vocht in de longen kan er geen
lucht binnenkomen en zal
verstikking/suffocatie optreden
Carboxyhemoglobine Product wat ontstaat uit
hemoglobine na een CO intoxicatie
door onvolledige verbranding. Huid
verkleurt kersenrood doordat het
sterk rood aankleurt. Je ziet dit ook
in bloedvaten van de hersenen
Cyanohemoglobine Product wat ontstaat uit
hemoglobine na een cyanide
vergiftiging. De huid kleurt paars
aan doordat dit gevormd wordt
Intussusceptie Stuk darm schuift in een
aangrenzend deel. Dit leidt tot een
lokaal zuurstoftekort/ischemie en
zorgt voor hemorrhagische
infarcering en afsterven van dit
segment
4
