PRESCRIPTIEVE ETHIEK
Rode draad is niet de inhoudstafel!!!
Examen: “hoe past het in het geheel” moet je de rode draad geven NIET de
inhoudstafel
Prescriptieve ethiek
= de regels zelf
Vb de deur open houden
Inleiding
Ethiek als prescriptie
Het goede/ juiste= soms makkelijk ‘voelbaar’
- Bv. Een betere kandidaat bij een sollicitatie krijgt de job niet voelt
onjuist
Probleem: niet zichtbaar (<-> descriptieve ethiek is zichtbaar)
“Wat zou moeten zijn” is niet “wat is” (‘positieve’ wetenschappen)
Belangrijk: ontsnappen aan subjectieve voorkeuren
- Aan anderen
Argumentatie vanuit principes, van daaruit analyse van situatie
- Een ethisch gevoel
- Klopt het dat ethiek vertrekt vanuit principes en daarna analyseren we pas
situaties?
ethiek is een stuk natuurlijk toch moeten we argumenten geven
o Warme solidariteit & ‘empathisch te veel’
Beiden kunnen tot meningsverschillen leiden
- Verschillende ethische kaders
- Binnen dezelfde ethische stroming – andere analyses van de situatie!
Overeenstemming is nt noodzakelijk, explicatie kan leiden tot begrip/ tolerantie
- Je moet niet op zoek gaan nr 1 standpunt dat gedeeld wordt; nt mogelijk
- Met uitleg van waaruit je handelt kan wel begrepen worden trollie
dilemma (eerder in de sv)
Dit thema: focus principes: kennis, analysekaders (nt met analyseren van cases)
Hoe maken we ons dat eigen?
De regels van wat moet gebeuren, hoe komen die bij jou?
- Sommige principes lijken ons van nature gegeven
- Concrete regels (uitwerking van ethische principes)
, o Regels en wetten: uitvaardigen, aanleren, controle (micro, meso,
macro)
o Sommige regels vaak nt uitgeschreven zoals micro-niveau en
somswel
o Direct of indirect
Indirect: internaliseren dmv socialisatie (primaire, secundaire,
tertiaire) (met controle bv. Blikken van de ander/ reactie)
Algemene ethische bedenkingen bij sw
Actuele ethische discussie: solidariteit in sociaal werk
Vaak wordt er gesteld dat SOW moet werken uit solidariteit
Solidariteit= de drang om je te verbinden met je mede mens (met een
actie)
Solidariteit opsplitsen in 3 delen:
1. Warme solidariteit
o Spontane en directe steun tss individuen/ gemeenschappen
o Natuurlijk
- Oog in oog met een nood/ onrecht/ hulpvraag:
o Levimas -> appel v/d ander
o Face-to-face, de ander is herkenbaar
o Kan niet niets doen: niets doen= iets doen
- Veel oproep tot warme solidariteit nu
o Vb. vluchtelingenopvang
o Vb. baby Pia dure aandoening, werd nt terugbetaald door de
overheid en volgde een solidariteitsactie
o Vb. de warmste week
- MAAR: het ‘empathisch teveel’ (Ignaas Devisch) er is te veel warme
solidariteit
o Sociaal werkers willen nt werken met warme solidariteit
Empathisch teveel – warme solidariteit
- Zaklampsyndroom
o Je ziet enkel hetgeen waar je je zaklamp op richt, derest is duister
, o Je schiet enkel in hulp vr iemand die je ziet in nood maar er zijn ook
vele anderen
o 1 warme solidariteitsactie voldoet niet voor alle anderen
- Slechts enkelen wekken onze empathie op…
o We zijn niet empathisch nr iedereen toe
o En voelen geen solidariteit voor iedereen
o Solidariteitscampagnes willen een ‘gezicht’ creëren
Bij giftcampagnes meestal gezichten van kinderen/ vrouwen
want mannen wekken minder empathie op
Armoedebeleid focus op kinderarmoede
o Theoretische oplossing: focus vd zaklamp verruimen
Elkaar leren kennen (allport contacttheorie: groepen die
elkaar nt goed kennen en zonder contact dan onstaat er grote
vooroordelen, maar deze kunnen verminderen bij maken van
contact)
Er blijven limieten houden! Empathische zaklamp
evolutionair/ natuurlijk
Taifel - minimal group affiliation: mensen kunnen
makkelijk getriggerd worden om zich bij een groep te
voegen en voelen solidariteit
o Devisch “werkbare onverschilligheid”
We gebruiken te veel warme solidariteit
We willen ook SW voor de persoon waar we geen empathie
voor hebben
Er zijn velen anderen die uit de boot vallen waarvoor
we geen solidariteit voelen
Oplossing: koude solidariteit – onverschillig t.o.v.
anderen
Warme solidariteit – hiërarchisch onderscheid
Medelijden met een ander, de ander moet dankbaar
zijn voor je hulp
Boven en onderschikking
2. Koude solidariteit
- Structurele georganiseerde steun
- Tss landen // in land nr eigen bevolking
- Financiele steun van overheid nr eender wie
- Veel sociaal werk w georganiseerd vanuit koude solidariteit
- Pascal de bruyne – sociaal schaduwwerk
3. Lauwe solidariteit
- Steun gegeven door middenveldorganisaties
o Staan volledig los van een overheidsstructuur bij sociaal werk is
dit meestal wel vanuit de overheid
o In belgische welvaartstaat veel middenveldorganisaties stanin
voor de uitvoering van sociaal beleid = daarom vaak koude
solidariteit (<-> organisaties die hiaten i sociaal beleid willen
opvullen / aankaarten)
Rode draad is niet de inhoudstafel!!!
Examen: “hoe past het in het geheel” moet je de rode draad geven NIET de
inhoudstafel
Prescriptieve ethiek
= de regels zelf
Vb de deur open houden
Inleiding
Ethiek als prescriptie
Het goede/ juiste= soms makkelijk ‘voelbaar’
- Bv. Een betere kandidaat bij een sollicitatie krijgt de job niet voelt
onjuist
Probleem: niet zichtbaar (<-> descriptieve ethiek is zichtbaar)
“Wat zou moeten zijn” is niet “wat is” (‘positieve’ wetenschappen)
Belangrijk: ontsnappen aan subjectieve voorkeuren
- Aan anderen
Argumentatie vanuit principes, van daaruit analyse van situatie
- Een ethisch gevoel
- Klopt het dat ethiek vertrekt vanuit principes en daarna analyseren we pas
situaties?
ethiek is een stuk natuurlijk toch moeten we argumenten geven
o Warme solidariteit & ‘empathisch te veel’
Beiden kunnen tot meningsverschillen leiden
- Verschillende ethische kaders
- Binnen dezelfde ethische stroming – andere analyses van de situatie!
Overeenstemming is nt noodzakelijk, explicatie kan leiden tot begrip/ tolerantie
- Je moet niet op zoek gaan nr 1 standpunt dat gedeeld wordt; nt mogelijk
- Met uitleg van waaruit je handelt kan wel begrepen worden trollie
dilemma (eerder in de sv)
Dit thema: focus principes: kennis, analysekaders (nt met analyseren van cases)
Hoe maken we ons dat eigen?
De regels van wat moet gebeuren, hoe komen die bij jou?
- Sommige principes lijken ons van nature gegeven
- Concrete regels (uitwerking van ethische principes)
, o Regels en wetten: uitvaardigen, aanleren, controle (micro, meso,
macro)
o Sommige regels vaak nt uitgeschreven zoals micro-niveau en
somswel
o Direct of indirect
Indirect: internaliseren dmv socialisatie (primaire, secundaire,
tertiaire) (met controle bv. Blikken van de ander/ reactie)
Algemene ethische bedenkingen bij sw
Actuele ethische discussie: solidariteit in sociaal werk
Vaak wordt er gesteld dat SOW moet werken uit solidariteit
Solidariteit= de drang om je te verbinden met je mede mens (met een
actie)
Solidariteit opsplitsen in 3 delen:
1. Warme solidariteit
o Spontane en directe steun tss individuen/ gemeenschappen
o Natuurlijk
- Oog in oog met een nood/ onrecht/ hulpvraag:
o Levimas -> appel v/d ander
o Face-to-face, de ander is herkenbaar
o Kan niet niets doen: niets doen= iets doen
- Veel oproep tot warme solidariteit nu
o Vb. vluchtelingenopvang
o Vb. baby Pia dure aandoening, werd nt terugbetaald door de
overheid en volgde een solidariteitsactie
o Vb. de warmste week
- MAAR: het ‘empathisch teveel’ (Ignaas Devisch) er is te veel warme
solidariteit
o Sociaal werkers willen nt werken met warme solidariteit
Empathisch teveel – warme solidariteit
- Zaklampsyndroom
o Je ziet enkel hetgeen waar je je zaklamp op richt, derest is duister
, o Je schiet enkel in hulp vr iemand die je ziet in nood maar er zijn ook
vele anderen
o 1 warme solidariteitsactie voldoet niet voor alle anderen
- Slechts enkelen wekken onze empathie op…
o We zijn niet empathisch nr iedereen toe
o En voelen geen solidariteit voor iedereen
o Solidariteitscampagnes willen een ‘gezicht’ creëren
Bij giftcampagnes meestal gezichten van kinderen/ vrouwen
want mannen wekken minder empathie op
Armoedebeleid focus op kinderarmoede
o Theoretische oplossing: focus vd zaklamp verruimen
Elkaar leren kennen (allport contacttheorie: groepen die
elkaar nt goed kennen en zonder contact dan onstaat er grote
vooroordelen, maar deze kunnen verminderen bij maken van
contact)
Er blijven limieten houden! Empathische zaklamp
evolutionair/ natuurlijk
Taifel - minimal group affiliation: mensen kunnen
makkelijk getriggerd worden om zich bij een groep te
voegen en voelen solidariteit
o Devisch “werkbare onverschilligheid”
We gebruiken te veel warme solidariteit
We willen ook SW voor de persoon waar we geen empathie
voor hebben
Er zijn velen anderen die uit de boot vallen waarvoor
we geen solidariteit voelen
Oplossing: koude solidariteit – onverschillig t.o.v.
anderen
Warme solidariteit – hiërarchisch onderscheid
Medelijden met een ander, de ander moet dankbaar
zijn voor je hulp
Boven en onderschikking
2. Koude solidariteit
- Structurele georganiseerde steun
- Tss landen // in land nr eigen bevolking
- Financiele steun van overheid nr eender wie
- Veel sociaal werk w georganiseerd vanuit koude solidariteit
- Pascal de bruyne – sociaal schaduwwerk
3. Lauwe solidariteit
- Steun gegeven door middenveldorganisaties
o Staan volledig los van een overheidsstructuur bij sociaal werk is
dit meestal wel vanuit de overheid
o In belgische welvaartstaat veel middenveldorganisaties stanin
voor de uitvoering van sociaal beleid = daarom vaak koude
solidariteit (<-> organisaties die hiaten i sociaal beleid willen
opvullen / aankaarten)
