SOW verkennen - tijdens studeren de sociale kaart ook bekijken (basisorganiaties wel
gewoon kennen)
LES 1: SOCIAAL WERK DEFINIËREN
EEN BOOM ALS METAFOOR VOOR SOCIAAL WERK
Gemeenschappelijke stam
- Historische wortel
- Kern van sociaal werk: Mensen aan hun rechten brengen en mensen tot hun rechten brengen
- Globale definitie
- Gem vaardigheden, kennis en houding
- De stam: Staat voor de gemeenschappelijke basis, zoals historische wortels, de globale
definitie als richtingaanwijzer, en de gedeelde kennis, vaardigheden en houding.
Verschillende takken & vertakkingen
- Diverse domeinen
- HET sociaal werk bestaat niet
- Sociaal werk verandert naargelang invalshoeken
- De takken en vertakkingen: Verwijzen naar de enorme breedte en diversiteit van het
vakgebied; "hét" sociaal werk bestaat niet en verandert per context.
SOCIAAL WERK IN DE KIJKER
Vlaamse Sociaal Werk conferentie 2018 en 2022
o Sociaalwerkconferentie 22 | Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
(departementwvg.be)
Europese Sociaal Werk conferentie 2024
https://departementwvg.be/swc24/presentations
* 17 oktober – Dag van verzet tegen extreme armoede
o 17 oktober | Netwerk tegen Armoede
3de dinsdag in maart - World Social Work Day
26 maart: Internationale conferentie Social work in Brussel
Opdracht mensen + rechten + ontwikkeling + opkomen/helpen
ARTIKELS LEZEN (weliswaar + sociaal net )
DE GLOBALE DEFINITIE SOW
Sociaal werk is een beroepspraktijk en een academische discipline die sociale verandering en
ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert. Principes van
sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid en respect voor
diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale
wetenschappen, menswetenschappen en inheemse kennis, engageert sociaal werk mensen en
structuren om problemen aan te pakken en welzijn te verbeteren.
DOELEN UIT DE GLOBALE DEFINITIE
SOCIALE VERANDERING EN ONTWIKKELING
Verandering tussenkomen waarin nood is aan verandering, aanvechten van ongelijkheid
- Vb opkomen voor rechten van vrouwen, kinderen …
Ontwikkeling positieve verandering die meer k ansen en rechtvaardiging geeft
Stabiliteit belangrijk zolang het niet tot marginaliseren lijdt
,SOCIALE COHESIE
Samenhang = sociaal kapitaal van samenleving
Mens = sociaal wezen motor maatschappij
Doel: netwerk tussen mensen, groepen en gemeenschappen versterken
Bijdrage grotere maatschappelijke betrokkenheid, solidariteit, inbreng en kracht
Waarom wordt hier op in gezet? Mensen zijn sociale wezens. Een maatschappij draait beter als er een
grotere sociale cohesie is = ‘sociale samenhang’ = ‘sociaal kapitaal’ van de samenleving
EMPOWERMENT EN BEVRIJDING VAN MENSEN
Empowerment
- multilevel construct , tegelijk
- NOOIT OP INDIVIDUEEL NIVEAU ALLEEN
- het individueel psychologische (micro) + het organisationele (meso) + het structurele (macro)
niveau verbonden zijn
- een sociaal probleem benaderd wordt als een samenspel van de drie niveaus.
- Dat betekent dus ook dat ‘mensen versterken’ iets anders is dan ‘mensen empoweren’.
Bevrijding
- Wegwerken van onderdrukkende structuren en contexten
- Emancipatie !! = mensen bevrijden van onderdrukkende verhoudingen (examenvraag)
Empowerment mag je nooit gebruiken als je op individueel niveau werkt. ( Dat betekent dus ook dat
‘mensen versterken’ iets anders is dan ‘mensen empoweren)
Empowerment= op micro-, meso-, EN macroniveau te werken.
o een sociaal probleem benaderd wordt als een samenspel van de drie niveaus.
Bevrijding van mensen= het wegwerken van onderdrukkende structuren en contexten
PARTICIPATIEVE METHODOLOGIE
De doelstellingen van SOW moeten participatief bereikt worden. De sociaal werker gaat het niet alleen
doen, maar zoveel mogelijk in samenspraak en/of samenwerking met de belanghebbende en andere
actoren.
De sociaal werker zet in op het stimuleren van maatschappelijke participatie van mensen.
De sociaal werker zet in op het laten horen van stemmen die doorgaans niet of weinig gehoord worden
PRINCIPES UIT GLOBALE DEFINITIE
SOCIALE RECHTVAARDIGHEID
= het ultieme doel om naar te streven.
Het ervaren van onrecht wekt sterke emoties op en zet mensen in beweging om dit onrecht te
bestrijden.
MENSENRECHTEN
,Zie volgende les
COLLECTIEVE VERANTWOORDELIJKHEID
o Dit verwijst naar het feit dat mensenrechten enkel gerealiseerd kunnen worden als
iedereen verantwoordelijkheid opneemt voor elkaar en voor de gemeenschap.
o Vb; opletten voor de ouderen in corona
RESPECT VOOR DIVERSITEIT
In de brede zin
ONDERBOUWING VAN PRAKTIJKEN DOOR KENNIS
SOCIALE WETENSCHAPPEN EN MENSWETENSCHAPPEN
bekijken examen (!!!!)
theoretische kennis als je je bezighoudt met het sociale moeten deze dingen er inzitten (zoiets???)
INHEEMSE EN LOKALE VORMEN VAN KENNIS
Als je werkt met een bepaalde groep, werk dan met HUN kennis, HUN cultuur, HUN normen en
waarden.
SOCIAAL WERK ENGAGEERT
Sociaal werk engageert mensen én structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en
welzijn te bevorderen
Dit verwijst naar het handelen van de sociaal werker met tegelijkertijd aandacht voor zowel micro- (de
belanghebbende), meso- (organisatie- of buurtniveau) en macroniveau (het beleidsniveau of de gehele
gemeenschap).
Dit doet sociaal werk om wel-zijn van ieder mens te bevorderen.
, NUT VAN DE DEFINITIE?
Kritiek
- een definitie is abstract
- een definitie is een ideaal
- een definitie is steeds een construct en dus voor discussie vatbaar
Maar deze definitie SOW is nuttig…
- omdat er over nagedacht en over in dialoog kan gegaan worden
- omdat sociaal werk(ers) er zich kan tegenover verhouden, ook internationaal
- omdat de definitie een kompas is waarnaar gestreefd kan worden
- omdat het helpt om het beroep te profileren en te legitimeren (ook naar externen toe)
gewoon kennen)
LES 1: SOCIAAL WERK DEFINIËREN
EEN BOOM ALS METAFOOR VOOR SOCIAAL WERK
Gemeenschappelijke stam
- Historische wortel
- Kern van sociaal werk: Mensen aan hun rechten brengen en mensen tot hun rechten brengen
- Globale definitie
- Gem vaardigheden, kennis en houding
- De stam: Staat voor de gemeenschappelijke basis, zoals historische wortels, de globale
definitie als richtingaanwijzer, en de gedeelde kennis, vaardigheden en houding.
Verschillende takken & vertakkingen
- Diverse domeinen
- HET sociaal werk bestaat niet
- Sociaal werk verandert naargelang invalshoeken
- De takken en vertakkingen: Verwijzen naar de enorme breedte en diversiteit van het
vakgebied; "hét" sociaal werk bestaat niet en verandert per context.
SOCIAAL WERK IN DE KIJKER
Vlaamse Sociaal Werk conferentie 2018 en 2022
o Sociaalwerkconferentie 22 | Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
(departementwvg.be)
Europese Sociaal Werk conferentie 2024
https://departementwvg.be/swc24/presentations
* 17 oktober – Dag van verzet tegen extreme armoede
o 17 oktober | Netwerk tegen Armoede
3de dinsdag in maart - World Social Work Day
26 maart: Internationale conferentie Social work in Brussel
Opdracht mensen + rechten + ontwikkeling + opkomen/helpen
ARTIKELS LEZEN (weliswaar + sociaal net )
DE GLOBALE DEFINITIE SOW
Sociaal werk is een beroepspraktijk en een academische discipline die sociale verandering en
ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert. Principes van
sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid en respect voor
diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale
wetenschappen, menswetenschappen en inheemse kennis, engageert sociaal werk mensen en
structuren om problemen aan te pakken en welzijn te verbeteren.
DOELEN UIT DE GLOBALE DEFINITIE
SOCIALE VERANDERING EN ONTWIKKELING
Verandering tussenkomen waarin nood is aan verandering, aanvechten van ongelijkheid
- Vb opkomen voor rechten van vrouwen, kinderen …
Ontwikkeling positieve verandering die meer k ansen en rechtvaardiging geeft
Stabiliteit belangrijk zolang het niet tot marginaliseren lijdt
,SOCIALE COHESIE
Samenhang = sociaal kapitaal van samenleving
Mens = sociaal wezen motor maatschappij
Doel: netwerk tussen mensen, groepen en gemeenschappen versterken
Bijdrage grotere maatschappelijke betrokkenheid, solidariteit, inbreng en kracht
Waarom wordt hier op in gezet? Mensen zijn sociale wezens. Een maatschappij draait beter als er een
grotere sociale cohesie is = ‘sociale samenhang’ = ‘sociaal kapitaal’ van de samenleving
EMPOWERMENT EN BEVRIJDING VAN MENSEN
Empowerment
- multilevel construct , tegelijk
- NOOIT OP INDIVIDUEEL NIVEAU ALLEEN
- het individueel psychologische (micro) + het organisationele (meso) + het structurele (macro)
niveau verbonden zijn
- een sociaal probleem benaderd wordt als een samenspel van de drie niveaus.
- Dat betekent dus ook dat ‘mensen versterken’ iets anders is dan ‘mensen empoweren’.
Bevrijding
- Wegwerken van onderdrukkende structuren en contexten
- Emancipatie !! = mensen bevrijden van onderdrukkende verhoudingen (examenvraag)
Empowerment mag je nooit gebruiken als je op individueel niveau werkt. ( Dat betekent dus ook dat
‘mensen versterken’ iets anders is dan ‘mensen empoweren)
Empowerment= op micro-, meso-, EN macroniveau te werken.
o een sociaal probleem benaderd wordt als een samenspel van de drie niveaus.
Bevrijding van mensen= het wegwerken van onderdrukkende structuren en contexten
PARTICIPATIEVE METHODOLOGIE
De doelstellingen van SOW moeten participatief bereikt worden. De sociaal werker gaat het niet alleen
doen, maar zoveel mogelijk in samenspraak en/of samenwerking met de belanghebbende en andere
actoren.
De sociaal werker zet in op het stimuleren van maatschappelijke participatie van mensen.
De sociaal werker zet in op het laten horen van stemmen die doorgaans niet of weinig gehoord worden
PRINCIPES UIT GLOBALE DEFINITIE
SOCIALE RECHTVAARDIGHEID
= het ultieme doel om naar te streven.
Het ervaren van onrecht wekt sterke emoties op en zet mensen in beweging om dit onrecht te
bestrijden.
MENSENRECHTEN
,Zie volgende les
COLLECTIEVE VERANTWOORDELIJKHEID
o Dit verwijst naar het feit dat mensenrechten enkel gerealiseerd kunnen worden als
iedereen verantwoordelijkheid opneemt voor elkaar en voor de gemeenschap.
o Vb; opletten voor de ouderen in corona
RESPECT VOOR DIVERSITEIT
In de brede zin
ONDERBOUWING VAN PRAKTIJKEN DOOR KENNIS
SOCIALE WETENSCHAPPEN EN MENSWETENSCHAPPEN
bekijken examen (!!!!)
theoretische kennis als je je bezighoudt met het sociale moeten deze dingen er inzitten (zoiets???)
INHEEMSE EN LOKALE VORMEN VAN KENNIS
Als je werkt met een bepaalde groep, werk dan met HUN kennis, HUN cultuur, HUN normen en
waarden.
SOCIAAL WERK ENGAGEERT
Sociaal werk engageert mensen én structuren om levensuitdagingen en problemen aan te pakken en
welzijn te bevorderen
Dit verwijst naar het handelen van de sociaal werker met tegelijkertijd aandacht voor zowel micro- (de
belanghebbende), meso- (organisatie- of buurtniveau) en macroniveau (het beleidsniveau of de gehele
gemeenschap).
Dit doet sociaal werk om wel-zijn van ieder mens te bevorderen.
, NUT VAN DE DEFINITIE?
Kritiek
- een definitie is abstract
- een definitie is een ideaal
- een definitie is steeds een construct en dus voor discussie vatbaar
Maar deze definitie SOW is nuttig…
- omdat er over nagedacht en over in dialoog kan gegaan worden
- omdat sociaal werk(ers) er zich kan tegenover verhouden, ook internationaal
- omdat de definitie een kompas is waarnaar gestreefd kan worden
- omdat het helpt om het beroep te profileren en te legitimeren (ook naar externen toe)
