Jeugdliteratuur
9.1 Literaire genres
Als teksten bepaalde gemeenschappelijke kenmerken hebben, rekenen we ze tot
hetzelfde literaire genre. Bij gemeenschappelijke kenmerken gaat het om
dezelfde vorm, hetzelfde thema of doel. Het heeft betrekking op alle geschreven
teksten.
Proza (“normale boeken”) kunnen we onderverdelen in:
- Fictieve teksten: teksten die gaan over een verzonnen werkelijkheid.
- Non-fictieve teksten: teksten die verwijzen naar de werkelijkheid.
Voor jeugdboeken is het gebruikelijk om een indeling te maken op grond van het
thema van een boek. We kennen de volgende genres:
- Hier-en-nu-verhalen
- Historische verhalen
- Oorlogsverhalen
- Verhalen over andere culturen
- Detective verhalen
- Sprookjes
- Fantasieverhalen
- Griezelverhalen
- Sciencefiction
- Dierenverhalen
Je kunt jeugdboeken ook indelen op grond van de verhouding tussen woord en
beeld. Hierbij wordt onderscheidt gemaakt in de volgende genres:
- Prentenboeken;
Aanwijsprentenboeken
Dierenprentenboeken
Informatieve prentenboeken
Prentenboeken in dichtvorm
- Stripverhalen
- Informatieve teksten
- Poëzie; moet het vooral hebben van de zeggingskracht van taal.
Als leerkracht kun je kinderen gevoelig maken voor gedichten door speciaal
aandacht te besteden aan de kenmerken van dit genre. Je kunt kinderen
attenderen op het ritme in gedichten. Bij ritme gaat het om de regelmaat in de
woordopbouw.
Verschillende soorten rijmen:
- Eindrijm; klankovereenkomst aan het eind van de regel.
- Klinkerrijm/beginrijm/alliteratie; (bijna) alle woorden van een dichtregel
beginnen met dezelfde klank.
- Gepaard rijm; twee aan twee rijmen de regels op elkaar, rijmschema aabb.
- Omarmend rijm; rijmschema abba.
- Gekruist rijm; rijmschema abab.
- Gebroken rijm; twee van de vier regels rijmen, rijmschema abcb.
Verschillende soorten gedichten:
- Elfje; gedicht van elf woorden die als volgt verdeeld zijn over vijf
versregels: 1,2,3,4,1.
9.1 Literaire genres
Als teksten bepaalde gemeenschappelijke kenmerken hebben, rekenen we ze tot
hetzelfde literaire genre. Bij gemeenschappelijke kenmerken gaat het om
dezelfde vorm, hetzelfde thema of doel. Het heeft betrekking op alle geschreven
teksten.
Proza (“normale boeken”) kunnen we onderverdelen in:
- Fictieve teksten: teksten die gaan over een verzonnen werkelijkheid.
- Non-fictieve teksten: teksten die verwijzen naar de werkelijkheid.
Voor jeugdboeken is het gebruikelijk om een indeling te maken op grond van het
thema van een boek. We kennen de volgende genres:
- Hier-en-nu-verhalen
- Historische verhalen
- Oorlogsverhalen
- Verhalen over andere culturen
- Detective verhalen
- Sprookjes
- Fantasieverhalen
- Griezelverhalen
- Sciencefiction
- Dierenverhalen
Je kunt jeugdboeken ook indelen op grond van de verhouding tussen woord en
beeld. Hierbij wordt onderscheidt gemaakt in de volgende genres:
- Prentenboeken;
Aanwijsprentenboeken
Dierenprentenboeken
Informatieve prentenboeken
Prentenboeken in dichtvorm
- Stripverhalen
- Informatieve teksten
- Poëzie; moet het vooral hebben van de zeggingskracht van taal.
Als leerkracht kun je kinderen gevoelig maken voor gedichten door speciaal
aandacht te besteden aan de kenmerken van dit genre. Je kunt kinderen
attenderen op het ritme in gedichten. Bij ritme gaat het om de regelmaat in de
woordopbouw.
Verschillende soorten rijmen:
- Eindrijm; klankovereenkomst aan het eind van de regel.
- Klinkerrijm/beginrijm/alliteratie; (bijna) alle woorden van een dichtregel
beginnen met dezelfde klank.
- Gepaard rijm; twee aan twee rijmen de regels op elkaar, rijmschema aabb.
- Omarmend rijm; rijmschema abba.
- Gekruist rijm; rijmschema abab.
- Gebroken rijm; twee van de vier regels rijmen, rijmschema abcb.
Verschillende soorten gedichten:
- Elfje; gedicht van elf woorden die als volgt verdeeld zijn over vijf
versregels: 1,2,3,4,1.
