SAMENVATTING ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
DEEL 1: Emotionele ontwikkeling
H1: beschrijving van de structuur van de emotionele ontwikkeling
Ontwikkelingspsychologie= het domein binnen de theoretische psychologie dat zich
bezighoudt met de studie van de levensloop van de mens en de veranderingen van alle
psychische verschijnselen tussen de bevruchting en de dood.
Emotionele ontwikkeling:
Bestaat uit:
- Evolutie van de eigen emoties
- Inzicht in de emoties van anderen
→ Beide factoren nodig om gezonde ontw te hebben + goed te functioneren
Sociale omgeving:
Sociale omgeving invloed op factoren emoties
DUS: Emotionele ontw & sociale ontw sterk verbonden = Socio-emotionele ontwikkeling
1.1 Evolutie van eigen emotie
Evolutie van eigen emoties → onderscheiden 2 elementen:
1. Zelfbewustzijn
2. Zelfregulatie
1.1.1 Zelfbewustzijn
De zuigelingen
Senso- pasgeboren Pasgeborenen maken geen onderscheid tussen buitenwereld en zichzelf
motorische - Meer op zichzelf
ervaringen
- Blijken meer gevoelig voor hun omgeving
Bv. Als kind meer omgeven wordt met andere baby’s die veel huilen → gaan zelf
ook meer huilen
Gevoel = Opwinding -> door senso-motorische ervaringen die vooral lust
/ onlust gekleurd wordt
1
Orthopedagogie 2025–2026
,stemming Na 2 - Gevoelens duurzamer
maanden - Spreken van stemming die variëren tussen opgeruimdheid en
neerslachtigheid
Drie drijfveren Na 3 - Zintuigen ontwikkelt en gaat daardoor op ontdekking in
maanden buitenwereld
Bv: kijken, luisteren
- Onderscheidt 3 drijvveren
1. Genotsdrang: lust wordt herhaal, onlust vermeden
2. Sensatiedrag: kijken en (mond)voelen
3. Activiteitsgedrang: speldrang, nabootingsdrang
Bewuster Na 6
→ Baby bewuster van anderen
andere maanden
mensen
→ Willen in buurt van andere zijn
→ Meer gedifferentieerde gevoelens ervaren
Uitdrukking Na 1 jaar - Kan al goed gevoelens uitdrukken via lichamelijkheid
van gevoelens Bv: huilen, lachen, gebrek aan eetlust
Deelnemen peuter - Stapt
aan het - Kan dingen grijpen
sociale leven
- Willen deelnemen aan sociale leven → meespelen met andere
- Ontdekt nieuwe gevoelens
Bv: twijfel, verwondering, schaamte
zelfbewustzijn peuter - Zelfbewustzijn ontwikkelt
- Gaat gevoelens uiten op wat er in de omgeving voordoet
De kleuter
Ontwikkeling van het ik-beleven
2
Orthopedagogie 2025–2026
, Middelpunt van Einde - Maakt onderscheid tussen ik en niet-ik
de wereld peuterfase
→ Invloed op gevoelens en eigenmachtsgevoel
- Egocentrisme = kind ziet zichzelf als middelpunt
→ Op verschillende manieren naar buiten
Bv: in fantasie, spel
Uitbreiding van sociale contacten en gevoelens
Veel kinderen Kleuter dat - Gaat naar school dus geconfronteerd met veel kinderen
naar
school
gaat - Wordt gedwongen om om te gaan met veel kinderen die
verschillend zijn (afkomst, cultuur..)
- Nieuwe situaties kunnen dreigend overkomen maar daarna
vertrouwd
De kleuterleidster
kleuterleidster kleuter - Aan gezag/ uitspraken wordt er soms getwijfeld
- Aan die van de juf nt getwijfeld
- Juf (buiten gezin) eerste volwassen die ! Rol speelt
→ Heeft dus grote verantwoordelijkheid
→ Vertrouwensfiguur
→ Merkt als eerste op als er iets is
Behoefte aan kleuter - Ontstaan behoefte aan cc met leeftijdsgenoten
leeftijdsgenoten
→ Gaat opzoeken om mee te spelen
- Samen spelen is functioneel
- Beginnend empatisch vermogen
- Elkaars gedrag sterk beïnvloeden
Prestatiedrang en infitatiefname
3
Orthopedagogie 2025–2026
DEEL 1: Emotionele ontwikkeling
H1: beschrijving van de structuur van de emotionele ontwikkeling
Ontwikkelingspsychologie= het domein binnen de theoretische psychologie dat zich
bezighoudt met de studie van de levensloop van de mens en de veranderingen van alle
psychische verschijnselen tussen de bevruchting en de dood.
Emotionele ontwikkeling:
Bestaat uit:
- Evolutie van de eigen emoties
- Inzicht in de emoties van anderen
→ Beide factoren nodig om gezonde ontw te hebben + goed te functioneren
Sociale omgeving:
Sociale omgeving invloed op factoren emoties
DUS: Emotionele ontw & sociale ontw sterk verbonden = Socio-emotionele ontwikkeling
1.1 Evolutie van eigen emotie
Evolutie van eigen emoties → onderscheiden 2 elementen:
1. Zelfbewustzijn
2. Zelfregulatie
1.1.1 Zelfbewustzijn
De zuigelingen
Senso- pasgeboren Pasgeborenen maken geen onderscheid tussen buitenwereld en zichzelf
motorische - Meer op zichzelf
ervaringen
- Blijken meer gevoelig voor hun omgeving
Bv. Als kind meer omgeven wordt met andere baby’s die veel huilen → gaan zelf
ook meer huilen
Gevoel = Opwinding -> door senso-motorische ervaringen die vooral lust
/ onlust gekleurd wordt
1
Orthopedagogie 2025–2026
,stemming Na 2 - Gevoelens duurzamer
maanden - Spreken van stemming die variëren tussen opgeruimdheid en
neerslachtigheid
Drie drijfveren Na 3 - Zintuigen ontwikkelt en gaat daardoor op ontdekking in
maanden buitenwereld
Bv: kijken, luisteren
- Onderscheidt 3 drijvveren
1. Genotsdrang: lust wordt herhaal, onlust vermeden
2. Sensatiedrag: kijken en (mond)voelen
3. Activiteitsgedrang: speldrang, nabootingsdrang
Bewuster Na 6
→ Baby bewuster van anderen
andere maanden
mensen
→ Willen in buurt van andere zijn
→ Meer gedifferentieerde gevoelens ervaren
Uitdrukking Na 1 jaar - Kan al goed gevoelens uitdrukken via lichamelijkheid
van gevoelens Bv: huilen, lachen, gebrek aan eetlust
Deelnemen peuter - Stapt
aan het - Kan dingen grijpen
sociale leven
- Willen deelnemen aan sociale leven → meespelen met andere
- Ontdekt nieuwe gevoelens
Bv: twijfel, verwondering, schaamte
zelfbewustzijn peuter - Zelfbewustzijn ontwikkelt
- Gaat gevoelens uiten op wat er in de omgeving voordoet
De kleuter
Ontwikkeling van het ik-beleven
2
Orthopedagogie 2025–2026
, Middelpunt van Einde - Maakt onderscheid tussen ik en niet-ik
de wereld peuterfase
→ Invloed op gevoelens en eigenmachtsgevoel
- Egocentrisme = kind ziet zichzelf als middelpunt
→ Op verschillende manieren naar buiten
Bv: in fantasie, spel
Uitbreiding van sociale contacten en gevoelens
Veel kinderen Kleuter dat - Gaat naar school dus geconfronteerd met veel kinderen
naar
school
gaat - Wordt gedwongen om om te gaan met veel kinderen die
verschillend zijn (afkomst, cultuur..)
- Nieuwe situaties kunnen dreigend overkomen maar daarna
vertrouwd
De kleuterleidster
kleuterleidster kleuter - Aan gezag/ uitspraken wordt er soms getwijfeld
- Aan die van de juf nt getwijfeld
- Juf (buiten gezin) eerste volwassen die ! Rol speelt
→ Heeft dus grote verantwoordelijkheid
→ Vertrouwensfiguur
→ Merkt als eerste op als er iets is
Behoefte aan kleuter - Ontstaan behoefte aan cc met leeftijdsgenoten
leeftijdsgenoten
→ Gaat opzoeken om mee te spelen
- Samen spelen is functioneel
- Beginnend empatisch vermogen
- Elkaars gedrag sterk beïnvloeden
Prestatiedrang en infitatiefname
3
Orthopedagogie 2025–2026
