Samenvatting Nederlands 5 vwo
Leesvaardigheid, argumentatieve vaardigheden, formuleren, spelling en
woordenschat
Dit document bevat uitsluitend theorie, samenvattingen en naslaglijsten. Er zijn
geen opdrachten opgenomen. De uitgebreide lijsten bij Formuleren en
Woordenschat zijn bedoeld als leer- en controledocument.
6 augustus 2026
,Samenvatting Nederlands 5 vwo INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave
Zo gebruik je dit document 1
1 Leesvaardigheid 2
1.1 Leesdoel en leesstrategie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.2 Schrijfdoelen en tekstsoorten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.3 Onderwerp, hoofdgedachte en deelonderwerpen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.4 Opbouw van een zakelijke tekst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.4.1 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.4.2 Middenstuk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.4.3 Slot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.5 Veelvoorkomende tekststructuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.6 Mengvormen van tekstsoorten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.7 Teksten beoordelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.8 Aanpak bij complexe teksten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2 Argumentatieve vaardigheden 6
2.1 Standpunten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.2 Argumenten, tegenargumenten en weerleggingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.3 Argumentatieschema’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.4 Argumentatiestructuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.5 Drogredenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.5.1 Onjuist gebruik van een argumentatieschema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.5.2 Overtreding van discussieregels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.6 Aanvaardbaarheid van argumentatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.7 Argumentatie en tekstsoort . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
3 Formuleren 9
3.1 Correct formuleren: de standaardfouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2 Dubbelop: onderscheid tussen de vier hoofdtypen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.3 Verwijzen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.4 Congruentie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.5 Dat/als-constructie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.6 Samentrekking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.7 Beknopte bijzin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.8 Zinsgrenzen, inversie en symmetrie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.9 Aantrekkelijk formuleren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.9.1 Woordgebruik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.9.2 Zinsbouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.10 Uitdrukkingen, beeldspraak en stijlfiguren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.10.1 Uitdrukkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.10.2 Beeldspraak op grond van overeenkomst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.10.3 Metonymie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.10.4 Belangrijkste stijlfiguren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.11 Naslaglijst: veelvoorkomende formuleringen met dubbeling . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.11.1 Dubbele ontkenning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.11.2 Tautologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.11.3 Pleonasme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.11.4 Contaminatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.12 Naslaglijst: uitdrukkingen en betekenissen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
3.13 Naslaglijst: vaste vergelijkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4 Spelling 20
i
,Samenvatting Nederlands 5 vwo INHOUDSOPGAVE
4.1 Werkwoordspelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.1 Persoonsvorm in de tegenwoordige tijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.2 Persoonsvorm in de verleden tijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.3 Andere werkwoordsvormen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.4 Persoonsvorm herkennen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.2 Hoofdletters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.3 Leestekens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
4.4 Meervoud en verkleinwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
4.5 Samenstellingen en tussenletters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
4.6 Sommige of sommigen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.7 Getallen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8 Liggend streepje, trema, apostrof en accenten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.1 Koppelteken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.2 Weglatingsteken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.3 Afbreekstreepje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.4 Trema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.5 Apostrof . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
4.8.6 Accenttekens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
4.9 Probleemwoorden en hulpmiddelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5 Woordenschat 24
5.1 Opbouw van de cursus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.2 Griekse en Latijnse woorden en uitdrukkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.3 Woorden rond het thema ‘Psychologie en filosofie’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
5.4 Woorden rond het thema ‘Natuur en milieu’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
5.5 Woorden rond het thema ‘Europa’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
5.6 Woorden rond het thema ‘Migratie en integratie’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
5.7 120 woorden uit de vwo-examens 2008-2012 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
5.8 30 uitdrukkingen uit de vwo-examens 2008-2012 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
6 Eindchecklists 35
6.1 Leesvaardigheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.2 Argumentatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.3 Formuleren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.4 Spelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.5 Woordenschat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
ii
, Samenvatting Nederlands 5 vwo INHOUDSOPGAVE
Zo gebruik je dit document
De eerste vijf hoofdstukken vatten de leerstof per cursus samen. De uitgebreide uitdrukkingen,
vergelijkingen en woordenlijsten staan direct in de bijbehorende hoofdstukken, zodat het document
ook als naslagwerk gebruikt kan worden.
Onderdeel Kernvraag
Leesvaardigheid Wat wil de schrijver bereiken, hoe is de tekst opgebouwd en hoe betrouw-
baar is de informatie?
Argumentatieve Wat is het standpunt, hoe wordt het verdedigd en is de redenering
vaardigheden aanvaardbaar?
Formuleren Is de zin correct, duidelijk, passend en aantrekkelijk geformuleerd?
Spelling Welke spellingregel bepaalt de juiste schrijfwijze?
Woordenschat Wat betekent het woord of de uitdrukking in deze context?
1
Leesvaardigheid, argumentatieve vaardigheden, formuleren, spelling en
woordenschat
Dit document bevat uitsluitend theorie, samenvattingen en naslaglijsten. Er zijn
geen opdrachten opgenomen. De uitgebreide lijsten bij Formuleren en
Woordenschat zijn bedoeld als leer- en controledocument.
6 augustus 2026
,Samenvatting Nederlands 5 vwo INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave
Zo gebruik je dit document 1
1 Leesvaardigheid 2
1.1 Leesdoel en leesstrategie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.2 Schrijfdoelen en tekstsoorten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.3 Onderwerp, hoofdgedachte en deelonderwerpen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.4 Opbouw van een zakelijke tekst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.4.1 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.4.2 Middenstuk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.4.3 Slot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.5 Veelvoorkomende tekststructuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.6 Mengvormen van tekstsoorten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.7 Teksten beoordelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.8 Aanpak bij complexe teksten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2 Argumentatieve vaardigheden 6
2.1 Standpunten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.2 Argumenten, tegenargumenten en weerleggingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.3 Argumentatieschema’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.4 Argumentatiestructuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.5 Drogredenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.5.1 Onjuist gebruik van een argumentatieschema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.5.2 Overtreding van discussieregels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.6 Aanvaardbaarheid van argumentatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.7 Argumentatie en tekstsoort . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
3 Formuleren 9
3.1 Correct formuleren: de standaardfouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2 Dubbelop: onderscheid tussen de vier hoofdtypen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.3 Verwijzen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.4 Congruentie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.5 Dat/als-constructie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.6 Samentrekking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.7 Beknopte bijzin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.8 Zinsgrenzen, inversie en symmetrie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.9 Aantrekkelijk formuleren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.9.1 Woordgebruik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.9.2 Zinsbouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.10 Uitdrukkingen, beeldspraak en stijlfiguren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.10.1 Uitdrukkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.10.2 Beeldspraak op grond van overeenkomst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.10.3 Metonymie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.10.4 Belangrijkste stijlfiguren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.11 Naslaglijst: veelvoorkomende formuleringen met dubbeling . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.11.1 Dubbele ontkenning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.11.2 Tautologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.11.3 Pleonasme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.11.4 Contaminatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.12 Naslaglijst: uitdrukkingen en betekenissen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
3.13 Naslaglijst: vaste vergelijkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4 Spelling 20
i
,Samenvatting Nederlands 5 vwo INHOUDSOPGAVE
4.1 Werkwoordspelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.1 Persoonsvorm in de tegenwoordige tijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.2 Persoonsvorm in de verleden tijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.3 Andere werkwoordsvormen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.1.4 Persoonsvorm herkennen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.2 Hoofdletters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.3 Leestekens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
4.4 Meervoud en verkleinwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
4.5 Samenstellingen en tussenletters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
4.6 Sommige of sommigen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.7 Getallen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8 Liggend streepje, trema, apostrof en accenten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.1 Koppelteken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.2 Weglatingsteken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.3 Afbreekstreepje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.4 Trema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
4.8.5 Apostrof . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
4.8.6 Accenttekens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
4.9 Probleemwoorden en hulpmiddelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5 Woordenschat 24
5.1 Opbouw van de cursus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.2 Griekse en Latijnse woorden en uitdrukkingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.3 Woorden rond het thema ‘Psychologie en filosofie’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
5.4 Woorden rond het thema ‘Natuur en milieu’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
5.5 Woorden rond het thema ‘Europa’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
5.6 Woorden rond het thema ‘Migratie en integratie’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
5.7 120 woorden uit de vwo-examens 2008-2012 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
5.8 30 uitdrukkingen uit de vwo-examens 2008-2012 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
6 Eindchecklists 35
6.1 Leesvaardigheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.2 Argumentatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.3 Formuleren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.4 Spelling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
6.5 Woordenschat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
ii
, Samenvatting Nederlands 5 vwo INHOUDSOPGAVE
Zo gebruik je dit document
De eerste vijf hoofdstukken vatten de leerstof per cursus samen. De uitgebreide uitdrukkingen,
vergelijkingen en woordenlijsten staan direct in de bijbehorende hoofdstukken, zodat het document
ook als naslagwerk gebruikt kan worden.
Onderdeel Kernvraag
Leesvaardigheid Wat wil de schrijver bereiken, hoe is de tekst opgebouwd en hoe betrouw-
baar is de informatie?
Argumentatieve Wat is het standpunt, hoe wordt het verdedigd en is de redenering
vaardigheden aanvaardbaar?
Formuleren Is de zin correct, duidelijk, passend en aantrekkelijk geformuleerd?
Spelling Welke spellingregel bepaalt de juiste schrijfwijze?
Woordenschat Wat betekent het woord of de uitdrukking in deze context?
1
