Voeding van het paard
Inleiding
Nutritionele beoordeling voor vroege detectie veel voorkomende fouten + preventie
nutritionele aandoeningen
Evaluatie patiënt en dieet + management voor beste nutritionele plan te kunnen
opstellen. Wat zijn no go’s, wat is haalbaar? Mss is beste plan niet haalbaar voor
eigenaar -> communicatie!!!
Beoordeling dier
Signalement: leeftijd, sport, ras (gevoelig voor aandoeningen zoals EMS, obesitas,
PSSM?) paard, pony of ezel?
Schatting LG
BCS + cresty neck score
BCS is een score van 1-9, met 1 cachexie en 9 zwaar obees
De cresty neck score is een score hoe ‘vet’ een paard zijn nek is.
Schatting van het ideale lichaamsgewicht obv BCS: een stijging van BCS met 1 punt
stemt overeen met een toename van ongeveer 4-5% LG
Formule: ideaal LG (kg)= start gewicht – ((huidige BCS- ideale BCS) x 22,5 kg)
,Een te lage bcs stemt overeen met minder energie opname dan de energiebehoefte, dit
kan door:
- Te weinig ruwvoer (rv) of lage kwaliteit (minimaal 1,5% LG op droge stof basis!!!)
- Hoge energie behoefte -> energiedens voeder nodig zodat paard het fysiek nog
kan opnemen allemaal
- Teveel zetm + suiker (max 1g zetmeel + suiker / kg LG / maaltijd) -> teveel is te
snelle transit + te weinig amylase aanwezig om dat allemaal te verteren, dus een
deel gaat gwn verloren.
- Competitie bij voederen in groep
- Aandoeningen -> minder eetlust door pijn door secundare aandoeningen (bv
maagzweer, colitis, …) of verlies v nutrienten / verminderde vertering door
aandoening (bv tandprobleem, IBD, orthopedisch probleem => verminderde
opname voer)
Een te hoge BCS wil zeggen dat er meer energie opname is dan de energie behoefte, dit
kan door:
- Overschatting LG of E behoefte
- Onderschatting opname (kwaliteit RV, volumes, ad lib voederen, rijke weides, …)
Pony’s: opname gras 5% LG op DS op 24u of 1% in 3u
- E densiteit voeding net aangepast aan individu
- Extra’s geven
- Overschatting vd arbeid
MCS (muscle condition score): sterk bespierd tot spieratrofie
Spieratrofie: door onvoldoende opname energie / eiwit of slechte kwaliteit. Kan
ook door secundair minder gebruik van de spieren: over of onder training,
gewrichtsaandoeningen, rugpijn of neurologische aandoening
Nutritional sensitive/ responsive condition or disease: GI aandoeningen,
tandaandoeningen, myopathie, abnormaal gedrag door manier van voeden, …
Individueel voederen vs voederen in groep:
Voederen in groep: op basis van leeftijd? Groepen obv BCS / gevoeligheden? Sociale
aspecten? Hiërarchie?
Beoordeling voeding en management
,Ideale evaluatie tijdens een van de voederbeurten. Inspectie van omgeving &
huisvesting, het RV en KV en de supplementen.
Inspectie van de voedermiddelen en voederhok op geur, kleur, kwaliteit. En inspectie van
manier van voeden.
Voedingsanamnese
Wat, hoeveel, kwaliteit, hoe, voedingsmanagement?
KV: welke? Hoeveelheid? Frequentie? Tijdstippen? Stock?
RV: type? Hoeveelheid? Tijdstip? Onkruid? Oogststadium? Bewaring? …
Supplementen: cfr KV
Water
Krijgt het dier voldoende RV? Aanbeveling 1,5% LG op DS
Evaluatie rantsoen
Inschatten kwaliteit en afwegen van hoeveelheden. Gaat het dier op de weide? Manier
van voeden?
Nutrienten opame vs behoefte.
Inschatting behoefte: CVB (energie, eiwit, vitaminen en mineralen)
Communicatie
Stel open vragen en bij het geven van nutritioneel advies vraag of het praktisch en
haalbaar is. Geen (ver)oordelen en geef verschillende opties, identificeer obstakels en
zoek naar oplossingen. Vraag of de eigenaar begrijpt waarom het dieet moet gewijzigd
worden, zodat het ook gevolgd zal worden. Voorzie geschreven samenvatting van to do’s
en take home message.
Opvolgen is ook belangrijk zodat er kan bijgestuurd worden wanneer nodig.
Voeding geriatrische patiënt
Wat is geriatrie bij paarden? Paarden van 20 jaar of ouder die een accumulatie van
veranderingen ondergaan in het lichaam in de loop van de tijd door de leeftijd. Bij
paarden zijn dit onder andere tandslijtage, degeneratieve aandoeningen en
seniorvoeding.
Wat zijn de meest voorkomende problemen bij oudere paarden?
- Gewichtsverlies
, - Tandproblemen
- Cushing
- Nier of leverfalen (geen eerstelijns)
- Arthrose
Aanpassingen in de voeding zijn meestal nodig, maar niet bij alle dieren.
BCS
Oude paarden kunnen zowel een te hoge als te lage BCS hebben. Bij 20% van de oudere
paarden treedt er sarcopenie of verlies van spiermassa op. Het behoud van lichte
activiteit + lys & treo zorgt voor een beter behoud van de spiermassa.
Voeding van oudere paarden
Gewichtsverlies bij normale eetlust, regelmatige ontworming en normaal KOZ: dan is
malabsorptie of maldigestie mogelijk.
Seniordieet: bevat 12-16% eiwit en vezels liefst >20%, zeker indien geen hooi. Bewerking
van het voeder door extrusie of predigestie. En eventueel 5-10% additioneel vet. Als je
het dieet veranderd moet je dat geleidelijk aan doen en in de winter hebben ze een
hogere energie behoefte.
Tandproblemen
Sliijtagestoornissen komen voor bij 60% van de paarden ouder dan 15j. Als er lange
vezels in de mest zitten of er worden proppen gevormd dan is dat een teken dat er
onvoldoende gekauwd wordt.
Bij oudere paarden zien we een trappen gebit, golf gebit, seniel gebit, diastema’s en
scherpe punten. Deze kunnen serieuze gevolgen hebben en letsels veroorzaken.
Een goed onderzoek van de mond en de mest is noodzakelijk voor een correcte
diagnose.
Ruwvoeder is de basis van paardendieet, dus je kan dit enkel wegnemen wanneer het
echt iet anders meer kan door het gebit!!! (bv als ze slokdarmobstructies doen, anders
altijd blijven aanbieden)
Problemen in SVS die kunnen voorkomen door tandproblemen:
- Slokdarmobstructie: een deel van het niet gekauwde voedsel toch inslikken en
dat blijft vast zitten
- Proppen maken en traag eten
- Gewichtsverlies
- Koliek: grote vezels in DD, zorgen voor obstipatie of eigenaars geven meer KV als
ze zien dat paarden niet ku RV eten -> fermentatie in DD en gaskoliek
Inleiding
Nutritionele beoordeling voor vroege detectie veel voorkomende fouten + preventie
nutritionele aandoeningen
Evaluatie patiënt en dieet + management voor beste nutritionele plan te kunnen
opstellen. Wat zijn no go’s, wat is haalbaar? Mss is beste plan niet haalbaar voor
eigenaar -> communicatie!!!
Beoordeling dier
Signalement: leeftijd, sport, ras (gevoelig voor aandoeningen zoals EMS, obesitas,
PSSM?) paard, pony of ezel?
Schatting LG
BCS + cresty neck score
BCS is een score van 1-9, met 1 cachexie en 9 zwaar obees
De cresty neck score is een score hoe ‘vet’ een paard zijn nek is.
Schatting van het ideale lichaamsgewicht obv BCS: een stijging van BCS met 1 punt
stemt overeen met een toename van ongeveer 4-5% LG
Formule: ideaal LG (kg)= start gewicht – ((huidige BCS- ideale BCS) x 22,5 kg)
,Een te lage bcs stemt overeen met minder energie opname dan de energiebehoefte, dit
kan door:
- Te weinig ruwvoer (rv) of lage kwaliteit (minimaal 1,5% LG op droge stof basis!!!)
- Hoge energie behoefte -> energiedens voeder nodig zodat paard het fysiek nog
kan opnemen allemaal
- Teveel zetm + suiker (max 1g zetmeel + suiker / kg LG / maaltijd) -> teveel is te
snelle transit + te weinig amylase aanwezig om dat allemaal te verteren, dus een
deel gaat gwn verloren.
- Competitie bij voederen in groep
- Aandoeningen -> minder eetlust door pijn door secundare aandoeningen (bv
maagzweer, colitis, …) of verlies v nutrienten / verminderde vertering door
aandoening (bv tandprobleem, IBD, orthopedisch probleem => verminderde
opname voer)
Een te hoge BCS wil zeggen dat er meer energie opname is dan de energie behoefte, dit
kan door:
- Overschatting LG of E behoefte
- Onderschatting opname (kwaliteit RV, volumes, ad lib voederen, rijke weides, …)
Pony’s: opname gras 5% LG op DS op 24u of 1% in 3u
- E densiteit voeding net aangepast aan individu
- Extra’s geven
- Overschatting vd arbeid
MCS (muscle condition score): sterk bespierd tot spieratrofie
Spieratrofie: door onvoldoende opname energie / eiwit of slechte kwaliteit. Kan
ook door secundair minder gebruik van de spieren: over of onder training,
gewrichtsaandoeningen, rugpijn of neurologische aandoening
Nutritional sensitive/ responsive condition or disease: GI aandoeningen,
tandaandoeningen, myopathie, abnormaal gedrag door manier van voeden, …
Individueel voederen vs voederen in groep:
Voederen in groep: op basis van leeftijd? Groepen obv BCS / gevoeligheden? Sociale
aspecten? Hiërarchie?
Beoordeling voeding en management
,Ideale evaluatie tijdens een van de voederbeurten. Inspectie van omgeving &
huisvesting, het RV en KV en de supplementen.
Inspectie van de voedermiddelen en voederhok op geur, kleur, kwaliteit. En inspectie van
manier van voeden.
Voedingsanamnese
Wat, hoeveel, kwaliteit, hoe, voedingsmanagement?
KV: welke? Hoeveelheid? Frequentie? Tijdstippen? Stock?
RV: type? Hoeveelheid? Tijdstip? Onkruid? Oogststadium? Bewaring? …
Supplementen: cfr KV
Water
Krijgt het dier voldoende RV? Aanbeveling 1,5% LG op DS
Evaluatie rantsoen
Inschatten kwaliteit en afwegen van hoeveelheden. Gaat het dier op de weide? Manier
van voeden?
Nutrienten opame vs behoefte.
Inschatting behoefte: CVB (energie, eiwit, vitaminen en mineralen)
Communicatie
Stel open vragen en bij het geven van nutritioneel advies vraag of het praktisch en
haalbaar is. Geen (ver)oordelen en geef verschillende opties, identificeer obstakels en
zoek naar oplossingen. Vraag of de eigenaar begrijpt waarom het dieet moet gewijzigd
worden, zodat het ook gevolgd zal worden. Voorzie geschreven samenvatting van to do’s
en take home message.
Opvolgen is ook belangrijk zodat er kan bijgestuurd worden wanneer nodig.
Voeding geriatrische patiënt
Wat is geriatrie bij paarden? Paarden van 20 jaar of ouder die een accumulatie van
veranderingen ondergaan in het lichaam in de loop van de tijd door de leeftijd. Bij
paarden zijn dit onder andere tandslijtage, degeneratieve aandoeningen en
seniorvoeding.
Wat zijn de meest voorkomende problemen bij oudere paarden?
- Gewichtsverlies
, - Tandproblemen
- Cushing
- Nier of leverfalen (geen eerstelijns)
- Arthrose
Aanpassingen in de voeding zijn meestal nodig, maar niet bij alle dieren.
BCS
Oude paarden kunnen zowel een te hoge als te lage BCS hebben. Bij 20% van de oudere
paarden treedt er sarcopenie of verlies van spiermassa op. Het behoud van lichte
activiteit + lys & treo zorgt voor een beter behoud van de spiermassa.
Voeding van oudere paarden
Gewichtsverlies bij normale eetlust, regelmatige ontworming en normaal KOZ: dan is
malabsorptie of maldigestie mogelijk.
Seniordieet: bevat 12-16% eiwit en vezels liefst >20%, zeker indien geen hooi. Bewerking
van het voeder door extrusie of predigestie. En eventueel 5-10% additioneel vet. Als je
het dieet veranderd moet je dat geleidelijk aan doen en in de winter hebben ze een
hogere energie behoefte.
Tandproblemen
Sliijtagestoornissen komen voor bij 60% van de paarden ouder dan 15j. Als er lange
vezels in de mest zitten of er worden proppen gevormd dan is dat een teken dat er
onvoldoende gekauwd wordt.
Bij oudere paarden zien we een trappen gebit, golf gebit, seniel gebit, diastema’s en
scherpe punten. Deze kunnen serieuze gevolgen hebben en letsels veroorzaken.
Een goed onderzoek van de mond en de mest is noodzakelijk voor een correcte
diagnose.
Ruwvoeder is de basis van paardendieet, dus je kan dit enkel wegnemen wanneer het
echt iet anders meer kan door het gebit!!! (bv als ze slokdarmobstructies doen, anders
altijd blijven aanbieden)
Problemen in SVS die kunnen voorkomen door tandproblemen:
- Slokdarmobstructie: een deel van het niet gekauwde voedsel toch inslikken en
dat blijft vast zitten
- Proppen maken en traag eten
- Gewichtsverlies
- Koliek: grote vezels in DD, zorgen voor obstipatie of eigenaars geven meer KV als
ze zien dat paarden niet ku RV eten -> fermentatie in DD en gaskoliek
