ONDERWIJSKUNDE
THEMA 6: EXECUTIEVE FUNCTIES EN
HET ONTWERPEN VAN INSTRUCTIE
6.1 Advance organizer
6.2 Metacognitie en executieve functies
Aandacht voor soorten kennis
Behaviorisme:
Verwachte gedrag (vb. gedragsniveaus Bloom)
Cognitivisme:
Interne mentale processen
Soorten kennis: declaratieve en procedurele kennis
Vanaf jaren 70: derde type van kennis ‘metacognitie’
Brede visie op derde soort kennis
Conceptuele variatie:
, ONDERWIJSKUNDE
Leerstrategieën, management van leerprocessen, studeerstrategieën,
metacognitieve regulatiestrategieën, studietechniek, ‘leren leren’,
studeerwijzers, studie-aanpak, regulatie-aanpak, probleemaanpak,
studiemethode, self-management strategieën,
probleemoplossingsvaardigheden, leermethodes, enz.
“Super”strategieen die het cognitief functioneren aansturen
(Nelson, 1996)
In dit thema:
1. Focus op ‘metacognitie’
2. GIP Good Information Processor
3. Bredere insteek van ‘executieve functies’
Illustreren complexiteit van cognitief systeem
Let op: ‘Onderscheiden’ en niet ‘scheiden’ van systemen
Focus op metacognitie is vooral vanuit denkers gegroeid maar
was heel moeilijk om effectief te bewijzen. Er werd geworsteld
met black box.
Verschillende functies kunnen we terugleiden naar termen in de
hersenen.
Metacognitie wijst erop dat ons cognitief systeem een zeer
complex systeem is.
Metacognitie ook niet zien als iets helemaal apart in een
afgescheiden hokje; het zijn sowieso zaken die op elkaar
inwerken en ‘samenhoren’.
6.3 Een eerste focus op een derde type kennis:
metacognitie
6.3.1 Naar een aflijning van metacognitie
Flavell (1976): “Metacognitie (…) is iemands
kennis over de eigen cognitieve processen en
producten … (en) de actieve monitoring en
uiteraard de eruit volgende regulatie van deze
processen bij cognitieve objecten en /of data
waarop ze betrekking hebben.”
Flavell (1977, p. 107): “denken over het eigen
denken, een soort meta-denken.”
Het gaat over eigen denken (helikopterperspectief)
- Het denken over het eigen denken
- Continue wisselwerking helpt om tussentijds te monitoren en
evalueren
Nelson: ‘the feeling of knowing’ = je beseft dat je iets weet, het begrijpt, maar
het ontglipt je nog
, ONDERWIJSKUNDE
Dillon: ‘self-knowledge’ = kennis over onze eigen sterke en zwakke kanten
6.3.2 Metacognitie in het informatieverwerkend model voor kennisverwerking
Yekovich
Metacognitie bevindt zich binnen het informatieverwerkend model voor leren
Rol ‘controleprocessen’ in het model;
Het zijn de processen die informatieverwerkingsgeburtenissen leiden en
bewaken. Ze omvatten het stellen van doelen, het plannen van het
bereiken van doelen.
Zien metacognitie als ‘bewuste’ controleprocessen in het complexe geheel
van informatieverwerking
Je ziet hoe de controleprocessen ingrijpen op alle fasen van een
informatieverwerkend proces, tot en met het moment dat we reageren op
input vanuit de taakomgeving met gerichte output
Metacognitie zit verweven in de vorm van controleprocessen
- Verbonden met alle fasen van het model
- Wisselwerking tussen cognitie en metacognitie
Op het moment dat je zintuiglijk nieuwe ervaringen waarneemt
via onmiddellijke werkgeheugen koppelen aan
langetermijngeheugen en het feit dat je jezelf daarop kan
THEMA 6: EXECUTIEVE FUNCTIES EN
HET ONTWERPEN VAN INSTRUCTIE
6.1 Advance organizer
6.2 Metacognitie en executieve functies
Aandacht voor soorten kennis
Behaviorisme:
Verwachte gedrag (vb. gedragsniveaus Bloom)
Cognitivisme:
Interne mentale processen
Soorten kennis: declaratieve en procedurele kennis
Vanaf jaren 70: derde type van kennis ‘metacognitie’
Brede visie op derde soort kennis
Conceptuele variatie:
, ONDERWIJSKUNDE
Leerstrategieën, management van leerprocessen, studeerstrategieën,
metacognitieve regulatiestrategieën, studietechniek, ‘leren leren’,
studeerwijzers, studie-aanpak, regulatie-aanpak, probleemaanpak,
studiemethode, self-management strategieën,
probleemoplossingsvaardigheden, leermethodes, enz.
“Super”strategieen die het cognitief functioneren aansturen
(Nelson, 1996)
In dit thema:
1. Focus op ‘metacognitie’
2. GIP Good Information Processor
3. Bredere insteek van ‘executieve functies’
Illustreren complexiteit van cognitief systeem
Let op: ‘Onderscheiden’ en niet ‘scheiden’ van systemen
Focus op metacognitie is vooral vanuit denkers gegroeid maar
was heel moeilijk om effectief te bewijzen. Er werd geworsteld
met black box.
Verschillende functies kunnen we terugleiden naar termen in de
hersenen.
Metacognitie wijst erop dat ons cognitief systeem een zeer
complex systeem is.
Metacognitie ook niet zien als iets helemaal apart in een
afgescheiden hokje; het zijn sowieso zaken die op elkaar
inwerken en ‘samenhoren’.
6.3 Een eerste focus op een derde type kennis:
metacognitie
6.3.1 Naar een aflijning van metacognitie
Flavell (1976): “Metacognitie (…) is iemands
kennis over de eigen cognitieve processen en
producten … (en) de actieve monitoring en
uiteraard de eruit volgende regulatie van deze
processen bij cognitieve objecten en /of data
waarop ze betrekking hebben.”
Flavell (1977, p. 107): “denken over het eigen
denken, een soort meta-denken.”
Het gaat over eigen denken (helikopterperspectief)
- Het denken over het eigen denken
- Continue wisselwerking helpt om tussentijds te monitoren en
evalueren
Nelson: ‘the feeling of knowing’ = je beseft dat je iets weet, het begrijpt, maar
het ontglipt je nog
, ONDERWIJSKUNDE
Dillon: ‘self-knowledge’ = kennis over onze eigen sterke en zwakke kanten
6.3.2 Metacognitie in het informatieverwerkend model voor kennisverwerking
Yekovich
Metacognitie bevindt zich binnen het informatieverwerkend model voor leren
Rol ‘controleprocessen’ in het model;
Het zijn de processen die informatieverwerkingsgeburtenissen leiden en
bewaken. Ze omvatten het stellen van doelen, het plannen van het
bereiken van doelen.
Zien metacognitie als ‘bewuste’ controleprocessen in het complexe geheel
van informatieverwerking
Je ziet hoe de controleprocessen ingrijpen op alle fasen van een
informatieverwerkend proces, tot en met het moment dat we reageren op
input vanuit de taakomgeving met gerichte output
Metacognitie zit verweven in de vorm van controleprocessen
- Verbonden met alle fasen van het model
- Wisselwerking tussen cognitie en metacognitie
Op het moment dat je zintuiglijk nieuwe ervaringen waarneemt
via onmiddellijke werkgeheugen koppelen aan
langetermijngeheugen en het feit dat je jezelf daarop kan
