Burgerlijk Recht – Overeenkomsten
Inleiding
Een contract (of overeenkomst) is een wilsovereenstemming tussen twee of meer
personen met de bedoeling om rechtsgevolgen te laten ontstaan: nieuwe verbintenissen
creëren, bestaande wijzigen of beëindigen.
Het is steeds een meerzijdige rechtshandeling.
Kernkenmerken
● Wilsovereenstemming: partijen moeten akkoord gaan.
● Twee of meer personen.
● Doel: verbintenissen aangaan/wijzigen/beëindigen.
● Meerzijdige rechtshandeling.
Basisprincipes
● Contractsvrijheid / wilsautonomie: men kiest vrij met wie en onder welke
voorwaarden men contracteert.
Voorbeeld: je mag zelf beslissen welk telecomabonnement je neemt.
● Consensualisme: louter akkoord volstaat; er zijn meestal geen vormvereisten.
● Bindende kracht: een overeenkomst verplicht de partijen.
● Goede trouw: partijen moeten eerlijk en redelijk handelen.
Soorten overeenkomsten
● Benoemde/bijzondere: wettelijk geregeld (bv. huur, koop, arbeid).
● Onbenoemde: niet wettelijk geregeld (bv. influencer-deal).
● Eenzijdige vs. wederkerige
Eenzijdig: schenking.
Wederkerig: verkoop van een auto (prijs ↔ auto).
● Consensuele, vormelijke (bv. huwelijk), zakelijke (bv. pand vereist afgifte).
● Standaard-/toetredingscontracten: consument aanvaardt voorwaarden zonder
onderhandeling (bv. verzekering, gsm-abonnement).
1. Totstandkoming van overeenkomsten
Van aanbod…
Een aanbod is een voorstel met alle essentiële elementen van de overeenkomst.
Voorbeeld: “Ik verkoop je mijn laptop voor 500 euro, op te halen morgen.”
● Geen vormvereisten.
● Gevolg: aanbieder is eraan gebonden → bij aanvaarding ontstaat
automatisch een overeenkomst.
… tot aanvaarding
Aanvaarding laat de overeenkomst tot stand komen.
Kan uitdrukkelijk of stilzwijgend, maar niet door louter zwijgen.
Voorbeeld stilzwijgend: je bestelt een koffie, de ober brengt hem—dit geldt als aanvaarding.
Algemene voorwaarden en facturen
● Bindend als men ervan kennis kon nemen bij de aanvaarding.
● Bij transacties tussen handelaren: soms stilzwijgende aanvaarding (bv. bij betaalde
facturen)
2. Precontractuele aansprakelijkheid
, Tijdens onderhandelingen zijn partijen in principe nog niet gebonden. Ze mogen afbreken.
Uitzondering: precontractuele fout
Wanneer een partij het vertrouwen van de ander op foutieve wijze beschamt.
Voorbeeld:
Een bedrijf onderhandelt over samenwerking, maar doet dat enkel om bedrijfsgeheimen te
verkrijgen. Daarna verbreken ze zonder reden de onderhandelingen.
→ Dit leidt tot schadevergoeding.
Informatieplicht
Partijen moeten elkaar belangrijke informatie geven.
Voorbeeld: een verkoper van een tweedehandsauto moet melden dat de auto een zwaar
ongeval heeft gehad.
Geldigheid van de overeenkomst
Vereisten:
● Wilsovereenstemming
● Voorwerp (mogelijk, bepaalbaar)
● Oorzaak (rechtmatig)
● Bekwaamheid
● Niet strijdig met dwingend recht
Sanctie: nietigheid.
Interpretatie van overeenkomsten
Het doel: nagaan wat de partijen werkelijk bedoelden.
Regels
● Bedoeling gaat vóór de letterlijke tekst.
● Contract moet als geheel geïnterpreteerd worden.
● Bij twijfel: in voordeel van de schuldenaar (minder verplichtingen).
● Handelspraktijken → voordeel consument.
● Aandacht voor wijze van uitvoering vóór het geschil.
● Lacunes opvullen via gebruiken of redelijkheid.
Gevolgen van de overeenkomst tussen partijen
1. Contractuele trouw & goede trouw
Contractuele trouw
● Bindende kracht: “pacta sunt servanda”.
● Contracten gelden als wet tussen partijen.
● Niet-nakoming → contractuele aansprakelijkheid, tenzij overmacht.
● Ontbinding enkel met wederzijdse toestemming (tenzij rechter).
Goede trouw
● Wat mochten partijen redelijkerwijze verwachten?
● Interpretatie volgens redelijkheid en billijkheid (art. 5.73 BW).
2. Vrijwillige uitvoering
Partijen bepalen zelf hoe de uitvoering gebeurt.
Inleiding
Een contract (of overeenkomst) is een wilsovereenstemming tussen twee of meer
personen met de bedoeling om rechtsgevolgen te laten ontstaan: nieuwe verbintenissen
creëren, bestaande wijzigen of beëindigen.
Het is steeds een meerzijdige rechtshandeling.
Kernkenmerken
● Wilsovereenstemming: partijen moeten akkoord gaan.
● Twee of meer personen.
● Doel: verbintenissen aangaan/wijzigen/beëindigen.
● Meerzijdige rechtshandeling.
Basisprincipes
● Contractsvrijheid / wilsautonomie: men kiest vrij met wie en onder welke
voorwaarden men contracteert.
Voorbeeld: je mag zelf beslissen welk telecomabonnement je neemt.
● Consensualisme: louter akkoord volstaat; er zijn meestal geen vormvereisten.
● Bindende kracht: een overeenkomst verplicht de partijen.
● Goede trouw: partijen moeten eerlijk en redelijk handelen.
Soorten overeenkomsten
● Benoemde/bijzondere: wettelijk geregeld (bv. huur, koop, arbeid).
● Onbenoemde: niet wettelijk geregeld (bv. influencer-deal).
● Eenzijdige vs. wederkerige
Eenzijdig: schenking.
Wederkerig: verkoop van een auto (prijs ↔ auto).
● Consensuele, vormelijke (bv. huwelijk), zakelijke (bv. pand vereist afgifte).
● Standaard-/toetredingscontracten: consument aanvaardt voorwaarden zonder
onderhandeling (bv. verzekering, gsm-abonnement).
1. Totstandkoming van overeenkomsten
Van aanbod…
Een aanbod is een voorstel met alle essentiële elementen van de overeenkomst.
Voorbeeld: “Ik verkoop je mijn laptop voor 500 euro, op te halen morgen.”
● Geen vormvereisten.
● Gevolg: aanbieder is eraan gebonden → bij aanvaarding ontstaat
automatisch een overeenkomst.
… tot aanvaarding
Aanvaarding laat de overeenkomst tot stand komen.
Kan uitdrukkelijk of stilzwijgend, maar niet door louter zwijgen.
Voorbeeld stilzwijgend: je bestelt een koffie, de ober brengt hem—dit geldt als aanvaarding.
Algemene voorwaarden en facturen
● Bindend als men ervan kennis kon nemen bij de aanvaarding.
● Bij transacties tussen handelaren: soms stilzwijgende aanvaarding (bv. bij betaalde
facturen)
2. Precontractuele aansprakelijkheid
, Tijdens onderhandelingen zijn partijen in principe nog niet gebonden. Ze mogen afbreken.
Uitzondering: precontractuele fout
Wanneer een partij het vertrouwen van de ander op foutieve wijze beschamt.
Voorbeeld:
Een bedrijf onderhandelt over samenwerking, maar doet dat enkel om bedrijfsgeheimen te
verkrijgen. Daarna verbreken ze zonder reden de onderhandelingen.
→ Dit leidt tot schadevergoeding.
Informatieplicht
Partijen moeten elkaar belangrijke informatie geven.
Voorbeeld: een verkoper van een tweedehandsauto moet melden dat de auto een zwaar
ongeval heeft gehad.
Geldigheid van de overeenkomst
Vereisten:
● Wilsovereenstemming
● Voorwerp (mogelijk, bepaalbaar)
● Oorzaak (rechtmatig)
● Bekwaamheid
● Niet strijdig met dwingend recht
Sanctie: nietigheid.
Interpretatie van overeenkomsten
Het doel: nagaan wat de partijen werkelijk bedoelden.
Regels
● Bedoeling gaat vóór de letterlijke tekst.
● Contract moet als geheel geïnterpreteerd worden.
● Bij twijfel: in voordeel van de schuldenaar (minder verplichtingen).
● Handelspraktijken → voordeel consument.
● Aandacht voor wijze van uitvoering vóór het geschil.
● Lacunes opvullen via gebruiken of redelijkheid.
Gevolgen van de overeenkomst tussen partijen
1. Contractuele trouw & goede trouw
Contractuele trouw
● Bindende kracht: “pacta sunt servanda”.
● Contracten gelden als wet tussen partijen.
● Niet-nakoming → contractuele aansprakelijkheid, tenzij overmacht.
● Ontbinding enkel met wederzijdse toestemming (tenzij rechter).
Goede trouw
● Wat mochten partijen redelijkerwijze verwachten?
● Interpretatie volgens redelijkheid en billijkheid (art. 5.73 BW).
2. Vrijwillige uitvoering
Partijen bepalen zelf hoe de uitvoering gebeurt.
