EXAMENFOCUS
Duurzame Energietechnieken
Industrieel Ingenieur - 1ste bachelor · Universiteit Gent
Lesgever: prof. Jeroen De Kooning
Echte examenvragen (2023–2026) · gereconstrueerde examens · meerkeuzereeks · volledig uitgewerkte
oefeningen
Theorie beknopt - de nadruk ligt op vragen met correcte, code-gecheckte antwoorden
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 1
,Hoe gebruik je dit document?
Dit is een vragen-document, geen samenvatting. De kern zijn zoveel mogelijk echte en gereconstrueerde
examenvragen met correcte antwoorden, geordend per hoofdstuk. De theorie is bewust beknopt (ongeveer
20%); de rest zijn vragen (ongeveer 80%). Alle berekeningen zijn nagerekend.
Elke vraag staat in een rood VRAAG-kader; het antwoord staat er telkens onder in een groen ANTWOORD-kader.
Bij meerkeuzevragen vind je een optietabel die per optie aangeeft waarom ze wel of niet juist is. Bij
berekeningen staat een stap-voor-stap modelantwoord.
Kleurcode: blauw = theorie, rood = vraag, groen = antwoord, geel = tip. Herkomst van elke vraag staat in het grijs
onder het vraagnummer (bv. examen 2023, juni 2025, meerkeuzereeks).
De tabel op de volgende bladzijde rangschikt de thema’s op examenfrequentie en prioriteit. Begin bij MUST
KNOW. Achteraan staan een korte begrippenlijst en de typische valkuilen, plus enkele extra OEFENVRAGEN
(duidelijk gelabeld) bovenop de echte examenvragen.
TIP
Neem zeker élk type rekenoefening één keer volledig door: runaway speed, PV-installaties (serie/parallel,
opbrengst), en het doorrekenen van water- én windturbines. Er komt vrijwel zeker een oefening waarbij je de
jaarlijkse energieproductie van een windturbine moet berekenen met de sommatie-/Rayleigh-formule van het
formularium.
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 2
,Thema-frequentie en prioriteit
Gebaseerd op de uitgelezen examens (2023–2026), de gereconstrueerde examens, de meerkeuzereeks en de
oefeningenslides. De balk toont de relatieve frequentie.
Thema Examenfrequentie Prioriteit Waarover de vragen gaan
Penstockverliezen, Pelton (jets,
Waterkracht & turbines ██████████ optimale snelheid), runaway speed, P
MUST KNOW
doorrekenen zeer vaak = ρ·φ·g·h, turbinekeuze,
pompcentrale.
P = ½ρAv³, Cp & TSR, windschering,
██████████ vermogenscurve, jaarlijkse
Windenergie doorrekenen MUST KNOW
zeer vaak energieopbrengst (Rayleigh-
sommatie), koppel/gearbox.
Serie/parallel-array, vermogen bij
█████████░ gewijzigde instraling, rendement,
Zonne-energie (PV) doorrekenen MUST KNOW
zeer vaak oriëntatie (Hespul), jaaropbrengst,
thermische zonne-energie.
kWh↔J, P = ΔE/Δt, Sankey, behoud
█████████░
Energie, vermogen & rendement MUST KNOW van energie, debiet/vermogen,
zeer vaak
batterijcapaciteit.
Synchrone vs inductie- vs PMSM,
████████░░
Elektrische machines & het net Hoge prio exciter, transformator, netfrequentie,
vaak
blackstart, vermogenselektronica.
Auto/vliegtuig energie per afgelegde
███████░░░
Transport & gebouwen Hoge prio weg, transporteff., U-waarde &
vaak
isolatie, ventilatie.
Thermodynamica & klassieke ██████░░░░ Carnot, STEG, WKK, verbranding/CO₂,
Hoge prio
centrales regelmatig kernenergie (moderator, PWR/BWR).
██████░░░░ Brundtland, LCA, ETS, LCOE, primary
Duurzaamheid & beleid Middelgroot
regelmatig energy fallacy, CCS/DAC.
Stefan-Boltzmann (serre-
████░░░░░░
Warmtestraling & broeikas Middelgroot temperatuur), intensiteit tussen
soms
golflengtes, geluidsniveau.
████░░░░░░ Batterij vs waterstof, pompcentrale,
Energieopslag Middelgroot
soms CAES, flywheel, SYNCON, duck curve.
Woning, warmtepomp & ████░░░░░░ COP, ventilatie D, isolatie-eisen, PCC,
Lager
microgrids soms DC-microgrid, off-grid.
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 3
, 1. Duurzaamheid, energietransitie & beleid
Brundtland, LCA, klimaat, ETS, LCOE en de primary energy fallacy - de conceptvragen waarmee het examen vaak opent.
Beknopte theorie
THEORIE
Duurzaamheid (Brundtland): omgaan met de bronnen van de aarde zonder de mogelijkheden van toekomstige
generaties negatief te beïnvloeden. Model People–Planet–Profit zoekt de balans tussen sociale rechtvaardigheid,
milieu en economie. Earth overshoot day = de dag waarop de mensheid alles heeft verbruikt wat de aarde dat
jaar kan regenereren.
Levenscyclusanalyse (LCA): beoordeelt de milieu-impact over de volledige levensduur in 5 stappen -
grondstoffen, productie, transport, gebruik, afval/recyclage. Hernieuwbare technologie heeft een lage, maar niet
nul, levenscyclusuitstoot (staal, transport, ontmanteling).
Klimaat: zonder broeikaseffect zou Taarde ≈ −18 °C zijn, met ≈ 14 °C. CH₄ is per molecuul ~23× sterker dan CO₂,
maar CO₂ blijft het grootste probleem door langere levensduur en veel hogere concentratie. Antropogene CO₂
(75–80%) komt vooral uit verbranding van fossiele brandstoffen.
Primary energy fallacy: de misvatting dat elke eenheid fossiele primaire energie 1-op-1 vervangen moet worden
door een hernieuwbare eenheid. Fout omdat ≥ 50% van fossiele energie als verlies verdwijnt; 1 eenheid
hernieuwbaar vervangt ruwweg 2 eenheden fossiel.
ETS (EU): cap-and-trade - een dalende totale cap op CO₂-uitstoot voor grote uitstoters; rechten (1 recht = 1 ton
CO₂) zijn verhandelbaar. LCOE = gemiddelde kost om 1 MWh op te wekken over de volledige levensduur;
factoren: CAPEX, OPEX, levensduur, jaarlijkse productie, financieringskost/rente, capaciteitsfactor, discount rate.
CCS: DAC (buitenlucht, lage concentratie) kost veel meer energie dan afvang uit industriële rookgassen (hoge
concentratie).
Examenvragen
VRAAG
Vraag 1 - Duurzaamheid
Meerkeuzereeks · gereconstrueerd examen 2026 (Brundtland)
Welke uitspraak geeft het best de betekenis van duurzaamheid zoals gebruikt in het vak?
A) Alle energieproductie moet onmiddellijk hernieuwbaar zijn, ongeacht kost en bevoorrading.
B) Bronnen gebruiken zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties te schaden, met oog voor ecologie,
sociaal en economie.
C) Uitsluitend de CO₂-uitstoot minimaliseren; andere milieu-impact is ondergeschikt.
D) Een technologie die lokaal geen uitstoot heeft tijdens gebruik.
Optie Waarom (wel/niet) juist
A ✘ Te absoluut; negeert haalbaarheid, kost en bevoorradingszekerheid.
B ✔ Brundtland-definitie gekoppeld aan People–Planet–Profit.
C ✘ Reduceert duurzaamheid tot enkel klimaat.
Verwart de gebruiksfase met de volledige levenscyclus (LCA toont ook impact bij
D ✘
productie/afval).
ANTWOORD
Juiste antwoord: B
Kernidee: langdurig kunnen blijven functioneren van maatschappij, economie én ecosysteem - niet enkel CO₂.
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 4
Duurzame Energietechnieken
Industrieel Ingenieur - 1ste bachelor · Universiteit Gent
Lesgever: prof. Jeroen De Kooning
Echte examenvragen (2023–2026) · gereconstrueerde examens · meerkeuzereeks · volledig uitgewerkte
oefeningen
Theorie beknopt - de nadruk ligt op vragen met correcte, code-gecheckte antwoorden
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 1
,Hoe gebruik je dit document?
Dit is een vragen-document, geen samenvatting. De kern zijn zoveel mogelijk echte en gereconstrueerde
examenvragen met correcte antwoorden, geordend per hoofdstuk. De theorie is bewust beknopt (ongeveer
20%); de rest zijn vragen (ongeveer 80%). Alle berekeningen zijn nagerekend.
Elke vraag staat in een rood VRAAG-kader; het antwoord staat er telkens onder in een groen ANTWOORD-kader.
Bij meerkeuzevragen vind je een optietabel die per optie aangeeft waarom ze wel of niet juist is. Bij
berekeningen staat een stap-voor-stap modelantwoord.
Kleurcode: blauw = theorie, rood = vraag, groen = antwoord, geel = tip. Herkomst van elke vraag staat in het grijs
onder het vraagnummer (bv. examen 2023, juni 2025, meerkeuzereeks).
De tabel op de volgende bladzijde rangschikt de thema’s op examenfrequentie en prioriteit. Begin bij MUST
KNOW. Achteraan staan een korte begrippenlijst en de typische valkuilen, plus enkele extra OEFENVRAGEN
(duidelijk gelabeld) bovenop de echte examenvragen.
TIP
Neem zeker élk type rekenoefening één keer volledig door: runaway speed, PV-installaties (serie/parallel,
opbrengst), en het doorrekenen van water- én windturbines. Er komt vrijwel zeker een oefening waarbij je de
jaarlijkse energieproductie van een windturbine moet berekenen met de sommatie-/Rayleigh-formule van het
formularium.
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 2
,Thema-frequentie en prioriteit
Gebaseerd op de uitgelezen examens (2023–2026), de gereconstrueerde examens, de meerkeuzereeks en de
oefeningenslides. De balk toont de relatieve frequentie.
Thema Examenfrequentie Prioriteit Waarover de vragen gaan
Penstockverliezen, Pelton (jets,
Waterkracht & turbines ██████████ optimale snelheid), runaway speed, P
MUST KNOW
doorrekenen zeer vaak = ρ·φ·g·h, turbinekeuze,
pompcentrale.
P = ½ρAv³, Cp & TSR, windschering,
██████████ vermogenscurve, jaarlijkse
Windenergie doorrekenen MUST KNOW
zeer vaak energieopbrengst (Rayleigh-
sommatie), koppel/gearbox.
Serie/parallel-array, vermogen bij
█████████░ gewijzigde instraling, rendement,
Zonne-energie (PV) doorrekenen MUST KNOW
zeer vaak oriëntatie (Hespul), jaaropbrengst,
thermische zonne-energie.
kWh↔J, P = ΔE/Δt, Sankey, behoud
█████████░
Energie, vermogen & rendement MUST KNOW van energie, debiet/vermogen,
zeer vaak
batterijcapaciteit.
Synchrone vs inductie- vs PMSM,
████████░░
Elektrische machines & het net Hoge prio exciter, transformator, netfrequentie,
vaak
blackstart, vermogenselektronica.
Auto/vliegtuig energie per afgelegde
███████░░░
Transport & gebouwen Hoge prio weg, transporteff., U-waarde &
vaak
isolatie, ventilatie.
Thermodynamica & klassieke ██████░░░░ Carnot, STEG, WKK, verbranding/CO₂,
Hoge prio
centrales regelmatig kernenergie (moderator, PWR/BWR).
██████░░░░ Brundtland, LCA, ETS, LCOE, primary
Duurzaamheid & beleid Middelgroot
regelmatig energy fallacy, CCS/DAC.
Stefan-Boltzmann (serre-
████░░░░░░
Warmtestraling & broeikas Middelgroot temperatuur), intensiteit tussen
soms
golflengtes, geluidsniveau.
████░░░░░░ Batterij vs waterstof, pompcentrale,
Energieopslag Middelgroot
soms CAES, flywheel, SYNCON, duck curve.
Woning, warmtepomp & ████░░░░░░ COP, ventilatie D, isolatie-eisen, PCC,
Lager
microgrids soms DC-microgrid, off-grid.
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 3
, 1. Duurzaamheid, energietransitie & beleid
Brundtland, LCA, klimaat, ETS, LCOE en de primary energy fallacy - de conceptvragen waarmee het examen vaak opent.
Beknopte theorie
THEORIE
Duurzaamheid (Brundtland): omgaan met de bronnen van de aarde zonder de mogelijkheden van toekomstige
generaties negatief te beïnvloeden. Model People–Planet–Profit zoekt de balans tussen sociale rechtvaardigheid,
milieu en economie. Earth overshoot day = de dag waarop de mensheid alles heeft verbruikt wat de aarde dat
jaar kan regenereren.
Levenscyclusanalyse (LCA): beoordeelt de milieu-impact over de volledige levensduur in 5 stappen -
grondstoffen, productie, transport, gebruik, afval/recyclage. Hernieuwbare technologie heeft een lage, maar niet
nul, levenscyclusuitstoot (staal, transport, ontmanteling).
Klimaat: zonder broeikaseffect zou Taarde ≈ −18 °C zijn, met ≈ 14 °C. CH₄ is per molecuul ~23× sterker dan CO₂,
maar CO₂ blijft het grootste probleem door langere levensduur en veel hogere concentratie. Antropogene CO₂
(75–80%) komt vooral uit verbranding van fossiele brandstoffen.
Primary energy fallacy: de misvatting dat elke eenheid fossiele primaire energie 1-op-1 vervangen moet worden
door een hernieuwbare eenheid. Fout omdat ≥ 50% van fossiele energie als verlies verdwijnt; 1 eenheid
hernieuwbaar vervangt ruwweg 2 eenheden fossiel.
ETS (EU): cap-and-trade - een dalende totale cap op CO₂-uitstoot voor grote uitstoters; rechten (1 recht = 1 ton
CO₂) zijn verhandelbaar. LCOE = gemiddelde kost om 1 MWh op te wekken over de volledige levensduur;
factoren: CAPEX, OPEX, levensduur, jaarlijkse productie, financieringskost/rente, capaciteitsfactor, discount rate.
CCS: DAC (buitenlucht, lage concentratie) kost veel meer energie dan afvang uit industriële rookgassen (hoge
concentratie).
Examenvragen
VRAAG
Vraag 1 - Duurzaamheid
Meerkeuzereeks · gereconstrueerd examen 2026 (Brundtland)
Welke uitspraak geeft het best de betekenis van duurzaamheid zoals gebruikt in het vak?
A) Alle energieproductie moet onmiddellijk hernieuwbaar zijn, ongeacht kost en bevoorrading.
B) Bronnen gebruiken zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties te schaden, met oog voor ecologie,
sociaal en economie.
C) Uitsluitend de CO₂-uitstoot minimaliseren; andere milieu-impact is ondergeschikt.
D) Een technologie die lokaal geen uitstoot heeft tijdens gebruik.
Optie Waarom (wel/niet) juist
A ✘ Te absoluut; negeert haalbaarheid, kost en bevoorradingszekerheid.
B ✔ Brundtland-definitie gekoppeld aan People–Planet–Profit.
C ✘ Reduceert duurzaamheid tot enkel klimaat.
Verwart de gebruiksfase met de volledige levenscyclus (LCA toont ook impact bij
D ✘
productie/afval).
ANTWOORD
Juiste antwoord: B
Kernidee: langdurig kunnen blijven functioneren van maatschappij, economie én ecosysteem - niet enkel CO₂.
Examenfocus - Duurzame Energietechnieken · 4
