SCHEIKUNDE 5 VWO
Samenvatting
Hoofdstuk 8 tot en met 15
De belangrijkste theorie in één overzicht
Kernpunten, formules, tips, tricks, valkuilen en een uitgebreide woordlijst
H8 Zuren H9 Basen en zuur–base H10 Analyse H11 Redox
H12 Molecuulbouw H13 Kunststoffen H14 Nieuwe materialen
H15 Groene chemie
,Zo gebruik je deze samenvatting
Deze samenvatting is bedoeld om hoofdstuk 8 tot en met 15 snel, systematisch en in samenhang te herhalen.
De opbouw sluit aan bij de aangeleverde begrippenoverzichten, presentaties en het leerboek. De nadruk ligt
op de begrippen, rekenregels, stappenplannen en verbanden die je bij uitleg- en rekenvragen nodig hebt.
Wat je in dit document vindt
• Per hoofdstuk een compacte uitleg van de belangrijkste theorie.
• Formules en stappenplannen voor zuur–base, analyse, redox en industriële berekeningen.
• Tabellen waarmee je begrippen en methoden snel kunt vergelijken.
• Tips, trucs en waarschuwingen voor veelgemaakte fouten.
• Achterin een formuleblad en een alfabetische woordlijst voor H8–H15.
De rode draad
Stel bij iedere vraag eerst vast: welke deeltjes zijn werkelijk aanwezig, welke reactie of wisselwerking
kan plaatsvinden, welke verhouding volgt uit de vergelijking en welke formule hoort daarna bij de
gevraagde grootheid? Deze volgorde voorkomt dat je te vroeg gaat rekenen.
Scheikunde 5 VWO Pagina i van 34
,Inhoudsopgave
Zo gebruik je deze samenvatting i
8 Zuren 1
8.1 pH en indicatoren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
8.2 Zuren in water . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
8.2.1 Sterk en zwak zuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
8.3 Soorten zuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
8.4 pH van een sterk zuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
8.5 pH van een zwak zuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
9 Basen en zuur–basereacties 5
9.1 Basen in water . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
9.2 pOH en het waterevenwicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
9.3 Geconjugeerde zuur–baseparen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
9.4 Zuur–basereacties opstellen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
9.5 Rekenen na mengen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
9.6 Zuur–basetitratie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
9.6.1 Kalkwater als reagens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
10 Analysetechnieken en onderzoek 9
10.1 Kwalitatieve en kwantitatieve analyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
10.2 Elektromagnetische straling en spectra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
10.3 IR-spectroscopie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
10.4 UV/VIS en spectrofotometrie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
10.5 Chromatografie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.5.1 Papierchromatografie en TLC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.5.2 Kolomchromatografie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.6 Massaspectrometrie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.6.1 Koolstofdatering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
11 Redoxreacties 13
Scheikunde 5 VWO Pagina ii van 34
, Scheikunde 5 VWO Inhoudsopgave
11.1 Elektronenoverdracht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
11.2 Halfreacties en totaalreactie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
11.3 Standaardelektrodepotentiaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
11.4 Halfreacties in zuur, basisch en neutraal milieu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
11.5 Redoxtitratie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
11.6 Alcoholen als reductor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
12 Molecuulbouw 16
12.1 Lewisstructuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
12.2 VSEPR en ruimtelijke bouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
12.3 Polaire bindingen en dipolen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
12.4 Mesomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
12.5 Reactiemechanismen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.5.1 Radicaalmechanisme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.5.2 Additie en substitutie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.6 Stereo-isomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.6.1 Cis–trans-isomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.6.2 Spiegelbeeldisomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
13 Kunststoffen 20
13.1 Polymeren en monomeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
13.2 Additiepolymerisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
13.2.1 1,4-additie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.3 Condensatiepolymerisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.4 Hydrolyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.5 Thermoplasten en thermoharders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.6 Flexibiliteit en toevoegingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
14 Nieuwe materialen 23
14.1 Metalen en legeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
14.2 Corrosie en bescherming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
14.3 Slimme en zelfherstellende polymeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
14.4 Keramische materialen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
14.5 Composieten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
14.6 Nanotechnologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
15 Groene chemie en chemische industrie 25
15.1 Principes van groene chemie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
15.2 Atoomeconomie, rendement en E-factor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Samenvatting H8–H15 Pagina iii van 34
Samenvatting
Hoofdstuk 8 tot en met 15
De belangrijkste theorie in één overzicht
Kernpunten, formules, tips, tricks, valkuilen en een uitgebreide woordlijst
H8 Zuren H9 Basen en zuur–base H10 Analyse H11 Redox
H12 Molecuulbouw H13 Kunststoffen H14 Nieuwe materialen
H15 Groene chemie
,Zo gebruik je deze samenvatting
Deze samenvatting is bedoeld om hoofdstuk 8 tot en met 15 snel, systematisch en in samenhang te herhalen.
De opbouw sluit aan bij de aangeleverde begrippenoverzichten, presentaties en het leerboek. De nadruk ligt
op de begrippen, rekenregels, stappenplannen en verbanden die je bij uitleg- en rekenvragen nodig hebt.
Wat je in dit document vindt
• Per hoofdstuk een compacte uitleg van de belangrijkste theorie.
• Formules en stappenplannen voor zuur–base, analyse, redox en industriële berekeningen.
• Tabellen waarmee je begrippen en methoden snel kunt vergelijken.
• Tips, trucs en waarschuwingen voor veelgemaakte fouten.
• Achterin een formuleblad en een alfabetische woordlijst voor H8–H15.
De rode draad
Stel bij iedere vraag eerst vast: welke deeltjes zijn werkelijk aanwezig, welke reactie of wisselwerking
kan plaatsvinden, welke verhouding volgt uit de vergelijking en welke formule hoort daarna bij de
gevraagde grootheid? Deze volgorde voorkomt dat je te vroeg gaat rekenen.
Scheikunde 5 VWO Pagina i van 34
,Inhoudsopgave
Zo gebruik je deze samenvatting i
8 Zuren 1
8.1 pH en indicatoren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
8.2 Zuren in water . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
8.2.1 Sterk en zwak zuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
8.3 Soorten zuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
8.4 pH van een sterk zuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
8.5 pH van een zwak zuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
9 Basen en zuur–basereacties 5
9.1 Basen in water . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
9.2 pOH en het waterevenwicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
9.3 Geconjugeerde zuur–baseparen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
9.4 Zuur–basereacties opstellen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
9.5 Rekenen na mengen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
9.6 Zuur–basetitratie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
9.6.1 Kalkwater als reagens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
10 Analysetechnieken en onderzoek 9
10.1 Kwalitatieve en kwantitatieve analyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
10.2 Elektromagnetische straling en spectra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
10.3 IR-spectroscopie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
10.4 UV/VIS en spectrofotometrie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
10.5 Chromatografie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.5.1 Papierchromatografie en TLC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.5.2 Kolomchromatografie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.6 Massaspectrometrie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
10.6.1 Koolstofdatering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
11 Redoxreacties 13
Scheikunde 5 VWO Pagina ii van 34
, Scheikunde 5 VWO Inhoudsopgave
11.1 Elektronenoverdracht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
11.2 Halfreacties en totaalreactie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
11.3 Standaardelektrodepotentiaal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
11.4 Halfreacties in zuur, basisch en neutraal milieu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
11.5 Redoxtitratie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
11.6 Alcoholen als reductor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
12 Molecuulbouw 16
12.1 Lewisstructuren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
12.2 VSEPR en ruimtelijke bouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
12.3 Polaire bindingen en dipolen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
12.4 Mesomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
12.5 Reactiemechanismen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.5.1 Radicaalmechanisme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.5.2 Additie en substitutie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.6 Stereo-isomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.6.1 Cis–trans-isomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
12.6.2 Spiegelbeeldisomerie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
13 Kunststoffen 20
13.1 Polymeren en monomeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
13.2 Additiepolymerisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
13.2.1 1,4-additie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.3 Condensatiepolymerisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.4 Hydrolyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.5 Thermoplasten en thermoharders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
13.6 Flexibiliteit en toevoegingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
14 Nieuwe materialen 23
14.1 Metalen en legeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
14.2 Corrosie en bescherming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
14.3 Slimme en zelfherstellende polymeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
14.4 Keramische materialen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
14.5 Composieten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
14.6 Nanotechnologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
15 Groene chemie en chemische industrie 25
15.1 Principes van groene chemie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
15.2 Atoomeconomie, rendement en E-factor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Samenvatting H8–H15 Pagina iii van 34
