Milieurecht: samenvatting
Inhoudsopgave
1 Inleiding in het milieurecht ................................................................................. 3
1.1 Waarom milieurecht? ................................................................................. 3
1.2 Milieurecht als afzonderlijk rechtsgebied...................................................... 3
1.3 Organisatie van het milieurecht ................................................................... 4
1.4 Instrumenten van het milieurecht ................................................................ 5
1.5 Bronnen van het milieurecht........................................................................ 8
2 Internationaal milieurecht .................................................................................. 9
2.1 Wat is internationaal (milieu)recht? ............................................................. 9
2.2 Waarom internationaal (milieu)recht? .......................................................... 9
2.3 Het belangrijkste orgaan van het internationaal milieurecht ......................... 11
2.4 Bronnen van het internationaal (milieu)recht .............................................. 11
2.5 De bindende werking van het internationaal (milieu)recht............................ 12
2.6 Internationale organisaties actief op vlak van het leefmilieu ........................ 12
2.7 Beginselen van het internationaal (milieu)recht .......................................... 13
3 Europees / Unierechtelijk milieurecht ............................................................... 18
3.1 Het Europees milieurecht.......................................................................... 18
3.2 Fundamenten van het institutioneel Europees Milieurecht .......................... 18
3.3 Fundamenten van het inhoudelijk unierechtelijk milieubeleid ...................... 21
3.4 Toegang tot milieu-informatie .................................................................... 21
3.5 Inspraak van het publiek ........................................................................... 22
3.6 Industriële emissies.................................................................................. 22
3.7 Milieueffectenbeoordeling ........................................................................ 22
3.8 Voorkoming en beheersing van industriële ongevallen ................................. 23
3.9 Chemische stoffen ................................................................................... 23
4 Vlaams milieurecht ......................................................................................... 25
4.1 De Belgische federale staat ....................................................................... 25
4.2 Organisatie van het milieurecht in Vlaanderen ............................................ 25
4.3 Inhoudelijk milieurecht in het Vlaams gewest ............................................. 27
5 Omgevingsvergunning...................................................................................... 28
1
, 5.1 De omgevingsvergunning .......................................................................... 28
5.2 De aanvraagprocedure .............................................................................. 29
5.3 De beslissing in tweede administratieve aanleg .......................................... 31
5.4 Beroep tegen beslissingen genomen in laatste administratieve aanleg ......... 32
5.5 Milieumelding .......................................................................................... 32
5.6 Voorwaarden en lasten verbonden aan een omgevingsvergunning ............... 33
6 Bodem............................................................................................................ 34
6.1 Bodembeleid: Schematisch overzicht wetgeving (Vlaams niveau) ................ 34
6.2 Definities ................................................................................................. 34
6.3 Kwalificatie concreet: Rol van OVAM .......................................................... 35
6.4 Schema van de procedure......................................................................... 35
6.5 Oriënterend bodemonderzoek (OBO) ......................................................... 35
6.6 Beschrijvend bodemonderzoek (BBO) ........................................................ 37
6.7 Bodemsaneringsproject (BSP) ................................................................... 37
6.8 Bodemsaneringswerken (BSW) .................................................................. 38
2
,1 Inleiding in het milieurecht
1.1 Waarom milieurecht?
Relatie mens en milieu regelen met behulp van juridische instrumenten
• Door regulering
Bv: invoeren (omgevings)vergunning
• Organisatie van besluitvorming
Bv: Milieukwaliteitsnormen, emissienormen, subsidies
• Door handhaving
Bv: herstel van milieuschade of het opleggen van sancties
1.2 Milieurecht als afzonderlijk rechtsgebied
Rechtsgebied = specifieke tak van het recht
Milieurecht
• Milieuhygiënerecht = regels m.b.t. “grote componenten” = abiotisch
Water/lucht, hinderlijke inrichtingen, bodem, geluid, afval
• Milieubeschermingsrecht = regels m.b.t “bescherming natuurlijke omgeving” =
biotisch
Natuurbehoud, bosdecreet, bescherming gebieden, vogelvangst-visvangst
Milieurecht is een rechtsgebied dat gebruik maakt van andere rechtsgebieden:
• Publiek recht = tussen burgers en overheid (hier valt milieurecht onder)
• Privaat recht = tussen burgers onderling
• Administratief recht = relatie overheid en burger (bv. vergunningen)
• Burgerlijk recht = relatie tussen burgers onderling (bv. burenhinder artikel 544 BW)
• Strafrecht = strafbare gedragingen (bv. milieumisdrijven)
• Internationaal recht = relatie tussen staten onderling (bv. verdrag van Kyoto,
Klimaatverdrag van Parijs)
3
, Milieurecht is evolutief en actueel, maar geen coherent geheel (wel een fragmentarisch
geheel).
Vanaf 1970 kreeg milieurecht nationaal, Europees en internationaal aandacht. (daar
voor niet)
1.3 Organisatie van het milieurecht
Drie machten – scheiding der machten
Wetgevende macht
Decreten - Vlaams Parlement
Uitvoeringsbesluiten – Vlaamse Regering
Uitvoerende macht
Regering
Minister van “Omgeving, natuur en landbouw” Jo Brouns (CD&V)
Rechtelijke macht / Administratieve macht
Rechters en rechtbank
Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE)
− Investeren in milieubeleid
− Wetenschappelijk ondersteunen milieubeleid
− Uitwerken milieubeleid
Bestuursniveaus
Internationaal niveau (Verenigde Naties)
Internationale verdragen, protocollen, vergaderingen
Europees niveau (Europese Unie)
Verdragen, richtlijnen, verordeningen en besluiten (Europese wetten)
Nationaal niveau (Federale staat = België)
Wetten en koninklijke besluiten (geen bevoegdheid in het milieurecht,
uitzonderingen: nucleair en grensoverschrijdend transport van afval)
Deelstatelijk / regionaal niveau (Vlaams gewest)
Decreten en ministeriële besluiten
4
Inhoudsopgave
1 Inleiding in het milieurecht ................................................................................. 3
1.1 Waarom milieurecht? ................................................................................. 3
1.2 Milieurecht als afzonderlijk rechtsgebied...................................................... 3
1.3 Organisatie van het milieurecht ................................................................... 4
1.4 Instrumenten van het milieurecht ................................................................ 5
1.5 Bronnen van het milieurecht........................................................................ 8
2 Internationaal milieurecht .................................................................................. 9
2.1 Wat is internationaal (milieu)recht? ............................................................. 9
2.2 Waarom internationaal (milieu)recht? .......................................................... 9
2.3 Het belangrijkste orgaan van het internationaal milieurecht ......................... 11
2.4 Bronnen van het internationaal (milieu)recht .............................................. 11
2.5 De bindende werking van het internationaal (milieu)recht............................ 12
2.6 Internationale organisaties actief op vlak van het leefmilieu ........................ 12
2.7 Beginselen van het internationaal (milieu)recht .......................................... 13
3 Europees / Unierechtelijk milieurecht ............................................................... 18
3.1 Het Europees milieurecht.......................................................................... 18
3.2 Fundamenten van het institutioneel Europees Milieurecht .......................... 18
3.3 Fundamenten van het inhoudelijk unierechtelijk milieubeleid ...................... 21
3.4 Toegang tot milieu-informatie .................................................................... 21
3.5 Inspraak van het publiek ........................................................................... 22
3.6 Industriële emissies.................................................................................. 22
3.7 Milieueffectenbeoordeling ........................................................................ 22
3.8 Voorkoming en beheersing van industriële ongevallen ................................. 23
3.9 Chemische stoffen ................................................................................... 23
4 Vlaams milieurecht ......................................................................................... 25
4.1 De Belgische federale staat ....................................................................... 25
4.2 Organisatie van het milieurecht in Vlaanderen ............................................ 25
4.3 Inhoudelijk milieurecht in het Vlaams gewest ............................................. 27
5 Omgevingsvergunning...................................................................................... 28
1
, 5.1 De omgevingsvergunning .......................................................................... 28
5.2 De aanvraagprocedure .............................................................................. 29
5.3 De beslissing in tweede administratieve aanleg .......................................... 31
5.4 Beroep tegen beslissingen genomen in laatste administratieve aanleg ......... 32
5.5 Milieumelding .......................................................................................... 32
5.6 Voorwaarden en lasten verbonden aan een omgevingsvergunning ............... 33
6 Bodem............................................................................................................ 34
6.1 Bodembeleid: Schematisch overzicht wetgeving (Vlaams niveau) ................ 34
6.2 Definities ................................................................................................. 34
6.3 Kwalificatie concreet: Rol van OVAM .......................................................... 35
6.4 Schema van de procedure......................................................................... 35
6.5 Oriënterend bodemonderzoek (OBO) ......................................................... 35
6.6 Beschrijvend bodemonderzoek (BBO) ........................................................ 37
6.7 Bodemsaneringsproject (BSP) ................................................................... 37
6.8 Bodemsaneringswerken (BSW) .................................................................. 38
2
,1 Inleiding in het milieurecht
1.1 Waarom milieurecht?
Relatie mens en milieu regelen met behulp van juridische instrumenten
• Door regulering
Bv: invoeren (omgevings)vergunning
• Organisatie van besluitvorming
Bv: Milieukwaliteitsnormen, emissienormen, subsidies
• Door handhaving
Bv: herstel van milieuschade of het opleggen van sancties
1.2 Milieurecht als afzonderlijk rechtsgebied
Rechtsgebied = specifieke tak van het recht
Milieurecht
• Milieuhygiënerecht = regels m.b.t. “grote componenten” = abiotisch
Water/lucht, hinderlijke inrichtingen, bodem, geluid, afval
• Milieubeschermingsrecht = regels m.b.t “bescherming natuurlijke omgeving” =
biotisch
Natuurbehoud, bosdecreet, bescherming gebieden, vogelvangst-visvangst
Milieurecht is een rechtsgebied dat gebruik maakt van andere rechtsgebieden:
• Publiek recht = tussen burgers en overheid (hier valt milieurecht onder)
• Privaat recht = tussen burgers onderling
• Administratief recht = relatie overheid en burger (bv. vergunningen)
• Burgerlijk recht = relatie tussen burgers onderling (bv. burenhinder artikel 544 BW)
• Strafrecht = strafbare gedragingen (bv. milieumisdrijven)
• Internationaal recht = relatie tussen staten onderling (bv. verdrag van Kyoto,
Klimaatverdrag van Parijs)
3
, Milieurecht is evolutief en actueel, maar geen coherent geheel (wel een fragmentarisch
geheel).
Vanaf 1970 kreeg milieurecht nationaal, Europees en internationaal aandacht. (daar
voor niet)
1.3 Organisatie van het milieurecht
Drie machten – scheiding der machten
Wetgevende macht
Decreten - Vlaams Parlement
Uitvoeringsbesluiten – Vlaamse Regering
Uitvoerende macht
Regering
Minister van “Omgeving, natuur en landbouw” Jo Brouns (CD&V)
Rechtelijke macht / Administratieve macht
Rechters en rechtbank
Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE)
− Investeren in milieubeleid
− Wetenschappelijk ondersteunen milieubeleid
− Uitwerken milieubeleid
Bestuursniveaus
Internationaal niveau (Verenigde Naties)
Internationale verdragen, protocollen, vergaderingen
Europees niveau (Europese Unie)
Verdragen, richtlijnen, verordeningen en besluiten (Europese wetten)
Nationaal niveau (Federale staat = België)
Wetten en koninklijke besluiten (geen bevoegdheid in het milieurecht,
uitzonderingen: nucleair en grensoverschrijdend transport van afval)
Deelstatelijk / regionaal niveau (Vlaams gewest)
Decreten en ministeriële besluiten
4
