MMZ23A — Methoden en Onderzoek (Deel 1)
Uitgebreide samenvatting van cursus en lessen
Bachelor Mondzorg — CanMEDS-rol: De Wetenschapper
Inhoudsopgave
1. Waarom dit vak in Mondzorg?
2. Geschiedenis & Evidence-Based Practice (EBP)
3. Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek (4 pijlers)
4. Doelen van wetenschappelijk onderzoek
5. Beperkingen van onderzoek
6. De onderzoekscyclus
7. Methoden om een onderzoeksvraag te formuleren (PICO / DDO / PIO)
8. Een goede vs. slechte hypothese
9. Kwantitatief vs. kwalitatief onderzoek
10. Onderzoeksvoorstel & ethiek
11. Data verzamelen
12. Data analyseren
13. Zoekstrategieën & informatievaardigheden
14. Bronvermelding & academische integriteit
15. Werkcollege 2 — Een wetenschappelijk artikel analyseren
16. Werkcollege 3 — Van mondzorgprobleem naar PubMed-zoekactie
MMZ23A — Methoden en Onderzoek Deel 1 · Pagina 1
, 1. Waarom dit vak in Mondzorg?
Gezondheidszorg en wetenschap zijn onlosmakelijk verbonden. Je behandelt patiënten niet
“toevallig”, maar op basis van bewezen literatuur. Drie kernredenen:
• Fundament van kwaliteit: je kunt verantwoorden waarom je een aandoening zo
behandelt en niet anders.
• Evidence-Based Practice (EBP): keuzes onderbouwen met bewijs.
• Juridische waarborg: bij aansprakelijkheid kun je aantonen dat je volgens
wetenschappelijke standaarden werkt.
Het vak hoort bij de CanMEDS-rol “De Wetenschapper” (leerresultaten OLR 8 t/m 11:
informatievaardigheden, onderzoekend vermogen, evidence-based handelen,
deskundigheidsbevordering).
2. Geschiedenis & Evidence-Based Practice (EBP)
Historische doorbraak – Scheurbuik op zee (James Lind, 18e eeuw)
Zeelieden stierven massaal aan scheurbuik (o.a. bloedend tandvlees). Lind doorzocht
systematisch de literatuur en verdeelde 12 matrozen over 6 groepen — het eerste
gecontroleerde experiment. De groep met sinaasappels en limoenen herstelde het snelst.
Conclusie: wetenschappelijk bewijs verslaat giswerk.
De drie pijlers van EBP
Een verantwoorde behandelkeuze ontstaat waar deze drie samenkomen:
1. Wetenschappelijk bewijs (evidence): wat zegt de literatuur (protocollen & richtlijnen)?
2. Klinische expertise: jouw ervaring en vakmanschap als behandelaar.
3. De patiënt: wensen, voorkeuren en mogelijkheden van de persoon in de stoel.
EBP wordt ook wel EBM – Evidence-Based Medicine genoemd; hetzelfde principe.
3. Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek (4 pijlers)
1. Systematiek & planning: heldere probleemdefinitie + onderzoeksplan (methodologie).
2. Controle & zuiverheid: strikte selectie van proefpersonen; storende factoren (bias)
zoveel mogelijk beperken.
3. Reproduceerbaarheid: een andere onderzoeker moet het op exact dezelfde manier
kunnen herhalen.
4. Generaliseerbaarheid: resultaten van een kleine groep moeten doorgetrokken kunnen
worden naar de hele populatie.
MMZ23A — Methoden en Onderzoek Deel 1 · Pagina 2
Uitgebreide samenvatting van cursus en lessen
Bachelor Mondzorg — CanMEDS-rol: De Wetenschapper
Inhoudsopgave
1. Waarom dit vak in Mondzorg?
2. Geschiedenis & Evidence-Based Practice (EBP)
3. Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek (4 pijlers)
4. Doelen van wetenschappelijk onderzoek
5. Beperkingen van onderzoek
6. De onderzoekscyclus
7. Methoden om een onderzoeksvraag te formuleren (PICO / DDO / PIO)
8. Een goede vs. slechte hypothese
9. Kwantitatief vs. kwalitatief onderzoek
10. Onderzoeksvoorstel & ethiek
11. Data verzamelen
12. Data analyseren
13. Zoekstrategieën & informatievaardigheden
14. Bronvermelding & academische integriteit
15. Werkcollege 2 — Een wetenschappelijk artikel analyseren
16. Werkcollege 3 — Van mondzorgprobleem naar PubMed-zoekactie
MMZ23A — Methoden en Onderzoek Deel 1 · Pagina 1
, 1. Waarom dit vak in Mondzorg?
Gezondheidszorg en wetenschap zijn onlosmakelijk verbonden. Je behandelt patiënten niet
“toevallig”, maar op basis van bewezen literatuur. Drie kernredenen:
• Fundament van kwaliteit: je kunt verantwoorden waarom je een aandoening zo
behandelt en niet anders.
• Evidence-Based Practice (EBP): keuzes onderbouwen met bewijs.
• Juridische waarborg: bij aansprakelijkheid kun je aantonen dat je volgens
wetenschappelijke standaarden werkt.
Het vak hoort bij de CanMEDS-rol “De Wetenschapper” (leerresultaten OLR 8 t/m 11:
informatievaardigheden, onderzoekend vermogen, evidence-based handelen,
deskundigheidsbevordering).
2. Geschiedenis & Evidence-Based Practice (EBP)
Historische doorbraak – Scheurbuik op zee (James Lind, 18e eeuw)
Zeelieden stierven massaal aan scheurbuik (o.a. bloedend tandvlees). Lind doorzocht
systematisch de literatuur en verdeelde 12 matrozen over 6 groepen — het eerste
gecontroleerde experiment. De groep met sinaasappels en limoenen herstelde het snelst.
Conclusie: wetenschappelijk bewijs verslaat giswerk.
De drie pijlers van EBP
Een verantwoorde behandelkeuze ontstaat waar deze drie samenkomen:
1. Wetenschappelijk bewijs (evidence): wat zegt de literatuur (protocollen & richtlijnen)?
2. Klinische expertise: jouw ervaring en vakmanschap als behandelaar.
3. De patiënt: wensen, voorkeuren en mogelijkheden van de persoon in de stoel.
EBP wordt ook wel EBM – Evidence-Based Medicine genoemd; hetzelfde principe.
3. Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek (4 pijlers)
1. Systematiek & planning: heldere probleemdefinitie + onderzoeksplan (methodologie).
2. Controle & zuiverheid: strikte selectie van proefpersonen; storende factoren (bias)
zoveel mogelijk beperken.
3. Reproduceerbaarheid: een andere onderzoeker moet het op exact dezelfde manier
kunnen herhalen.
4. Generaliseerbaarheid: resultaten van een kleine groep moeten doorgetrokken kunnen
worden naar de hele populatie.
MMZ23A — Methoden en Onderzoek Deel 1 · Pagina 2
