SAMENVATTING
CONTRACTENRECHT
JOSEFIEN MICHIELSEN
ALGEMENE INLEIDING
STUDIEMATERIAAL EN EXAMEN
Boek: R. DE WIT en S. DE CAUWER, Bijzondere overeenkomsten in hoofdlijnen,
Oud-Turnhout, Gompel & Svacina, 2023, 836 p. (er is een aparte studenteneditie
in paperback).
Burgerlijk Wetboek en bijzondere wetgeving. MAG OP HET EXAMEN WORDEN
GEBRUIKT.
Documentatie in de loop van de colleges ter beschikking gesteld op Canvas
(rechtspraak).
De presentaties in Powerpoint zijn een leidraad, geen samenvatting, en volstaan
NIET als studiemateriaal.
Examenvorm: mondeling met schriftelijke voorbereiding (onder voorbehoud van
epidemieën).
BELANG VAN HET ALGEMEEN VERBINTENISSENRECHT
Alle bijzondere overeenkomsten volgen het regime van het algemeen
verbintenissenrecht (Boek 5 BW).
Beginsel van wilsautonomie: contract = wet van de partijen (artikel 5.69 BW).
Beginsel van consensualisme: loutere wilsovereenstemming (bij koop bv.
eigendomsoverdracht en risico-overdracht door loutere wilsovereenstemming)
- nu regel van risico-overdracht fundamenteel veranderd: geen risico-overdracht
meer door wilsovereenstemming, maar bij de levering!
Basisvereisten voor geldigheid contract:
- Geldige toestemming, zonder wilsgebreken
- Bekwaamheid contractspartijen
- Bepaald voorwerp
- Geoorloofde oorzaak
Algemene regels contractuele aansprakelijkheid.
Algemene regels tenietgaan van overeenkomst.
Algemene regels betreffende wederkerige contracten.
BENOEMDE OVEREENKOMSTEN
Benoemde of bijzondere overeenkomsten onderworpen aan specifieke regeling,
onderscheidt ze van een doorsnee contract (algemene regels in Boek 5 BW).
De wetgever reikt een soort modelcontract aan/een sjabloon dit bevordert de
rechtszekerheid.
Veel basisregels over bijzondere overeenkomsten zijn geen dwingend recht, maar
aanvullend recht. Ook enkele regels van openbare orde (bv. art. 1792 oud BW:
tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer en de architect blijven 10 jaar
lang aansprakelijk voor de gebreken van de gebouwen die zij hebben opgericht)
1
, Ook enkele regels van dwingend recht waarbij de zwakkere partij wordt
beschermd (bv. bij woninghuur of handelshuur is dit de huurder)
- Bij koop is het meeste van aanvullend recht behalve bij consumentenkoop
(dwingend recht)
De hier behandelde contracten komen (in principe) uit het Oud BW: koop, huur
van goederen (gedeeltelijk geregionaliseerd), aanneming van werk, lastgeving,
dading, en bewaargeving. De materie is zeer omvangrijk en dus moet er worden
gekozen (bv. niet: pacht).
Belangrijke wijzigingen op komst met Boek 7 BW.
Ook buiten het BW talrijke benoemde overeenkomsten (bv. leasing, franchising
etc.); sommige zo belangrijk dat zij een eigen rechtstak vormen
(verzekeringsrecht, arbeidsrecht…). aparte regeling
ONBENOEMDE OVEREENKOMSTEN
Onbenoemde overeenkomst: geen specifiek of eigen wettelijk omschreven kader.
Soms toch wel “benoemd”, maar zonder eigen wettelijke regeling: leasing,
factoring, sponsoring…
“Echt” onbenoemd: eigensoortig en gemengd.
Eigensoortig (sui generis): autonome inhoud, kan niet worden herleid tot één
benoemd contract of combinatie van contracten, bv. franchising. volledig op
zichzelf staand contract
Gemengd: samenstelling van verscheidene benoemde overeenkomsten, bv.
verhuiscontract (dit is in het algemeen aanneming van werk omdat de
verhuizer werk uitvoert tegen betaling, maar een verhuiswagen is een vorm
van transport moeten er dan de regels van transport worden toegepast bij
dit contract of van aanneming)
o Ander voorbeeld: u wil nieuwe ramen en iemand komt deze installeren (is
dit een koop of aanneming? aangezien u een consument bent en deze
ramen laat uitkiezen die op bestelling worden gemaakt en geleverd, is dit
een koop)
o In de wetgeving consumentenkoop staat dat in geval van zo’n gemengd
contract dat dit beschouwd wordt als koop
KWALIFICATIE VAN CONTRACTEN
Combinatie, absorptie, en zelfstandigheid
Vaak hybride contracten, die kenmerken vertonen van verschillende courante
overeenkomsten. Maar: welke regels gelden dan?
Drie methodes: de combinatiemethode, de absorptiemethode, en de al vermelde
kwalificatie als eigensoortige (sui generis) overeenkomst. Zie artikel 5.67 BW.
Combinatiemethode: regels van de samenstellende benoemde overeenkomsten
worden toegepast op de corresponderende onderdelen van de gemengde
overeenkomst je past op elk stuk de eigen regels toe (bv. koop, huur,
lastgeving)
o Bv. de aanneming van werk: deze persoon krijgt de bevoegdheid om
bepaalde contracten voor u te sluiten deze bevoegdheid is de lastgeving
(hier gemakkelijk zeggen dat men op een bepaald deel de regels van
lastgeving toepast en op een ander deel de regels van aanneming)
o Meestal werkt de combinatiemethode niet omdat in veel gevallen de regels
elkaar tegenspreken! (bv. koop en aanneming is onverzoenbaar omdat er
zoveel tegenstellingen zijn)
2
, Als u het niet met de combinatiemethode kan oplossen dan gebruikt u de
absorptiemethode
Absorptiemethode: enkel rekening houden met de regels van de benoemde
overeenkomst, die het zwaarst doorweegt in de verhouding tussen de
contractanten het contract dat het zwaarste deel/ het grootste percentage in de
overeenkomst vertegenwoordigt, slorpt het andere op (bv. koop en aanneming).
Indien geen van beide methodes werkt: dan kwalificatie als eigensoortige (sui
generis) overeenkomst. Eventueel toepassing van bepaalde regels naar analogie
regels toepassen die nog enig verband houden met de overeenkomst
Ceci n’est pas une pipe? (kun je iets kwalificeren als iets terwijl dit het niet is?
Bv. kwalificeren als huur terwijl het geen huur is?) Dat mag NIET: op deze
manier kan men alle dwingende regels opzijschuiven (zie artikel 5.68 BW.)
Rechter is niet noodzakelijk gebonden door een kwalificatie die is opgelegd,
maar moet wel wil van partijen respecteren. (BEHALVE als partijen dwingend
recht proberen te ontwijken)
Schijnzelfstandigheid arbeidsrecht (veelvoorkomend voorbeeld) je moet een
job uitoefenen waarbij je werkt als zelfstandige, maar de essentie van een
zelfstandige is dat deze niet werkt onder gezag, leiding of toezicht DUS dit is
geen zelfstandigheid maar men maakt hier een arbeidsovereenkomst van om
van alle “vervelende” regels van arbeidsrecht af te zijn (dit mag dus in principe
niet en de rechter is dus ook NIET gebonden door deze kwalificatie!)
Huur: geen huur maar in realiteit “dienstverlening”, ontwijken dwingende
regels handelshuur…
BESCHERMING B2C-RELATIES (CONSUMENTEN)
VELE beperkingen aan de contractsvrijheid: handelshuur, pacht, woninghuur,
landverzekering…
WER, Boek VI, Marktpraktijken en consumentenbescherming (artikelen VI.1 -
VI.128): contracten met consumenten en verboden “onrechtmatige bedingen”.
Consument en contractuele wederpartij, de onderneming, zeer ruim gedefinieerd.
(heel ruime definities in deze boeken)
In het Wetboek van Economisch Recht (WER) staan dus specifieke regels over de
bescherming van consumenten
Waarborgen van het contractueel evenwicht: consument is zwakkere partij die niet
kan onderhandelen (geen negotiating of bargaining power, take it or leave it,
nadelige toetredings- en adhesiecontracten, onbegrijpelijke bedingen, enz.). Bv.
“plaats van levering steeds geacht de zetel van de verkoper te zijn”: waar zit de
angel? Zie art. 624 Ger.W. consument beschermen!
Stelling: regels moeilijk vindbaar voor burger omdat men de algemene regels in
het BW heeft staan en specifiekere regelgeving in het WER bv.
Met al deze regels moet rekening worden gehouden bij het sluiten van een
contract met een consument (koop, aanneming van werk…).
Dus in feite: altijd voorafgaande kwalificatie, niet alleen “dit is een koop”, maar
ook “is dit een consumentenkoop, een handelskoop, een koop tussen
particulieren?” (bv. aankoop en plaatsing ramen).
Stelling: vérgaande regulitis, bv. art. VI.37, §1.
“Grijze” lijst: bedingen die de rechter soeverein kan beoordelen op hun
onrechtmatigheid, maar die niet per se onrechtmatig zijn (art. VI.82).
3
, “Zwarte” lijst: bedingen die per se (in elk geval) onrechtmatig zijn (art. VI.83), in
totaal 33 gevallen.
Sanctie: nietigheid beding (art. VI.84).
Artikel VI.82 WER: (is nalezen)
Voor de beoordeling van het onrechtmatige karakter van een beding van een
overeenkomst worden alle omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst,
alsmede alle andere bedingen van de overeenkomst of van een andere
overeenkomst waarvan deze afhankelijk is, op het ogenblik waarop de
overeenkomst is gesloten in aanmerking genomen, rekening houdend met de aard
van de producten waarop de overeenkomst betrekking heeft.
Voor de beoordeling van het onrechtmatige karakter wordt tevens rekening
gehouden met het in artikel VI.37, §1, bepaalde vereiste van duidelijkheid en
begrijpelijkheid van het beding.
De beoordeling van het onrechtmatige karakter van bedingen heeft geen
betrekking op de bepaling van het eigenlijke voorwerp van de overeenkomst, noch
op de gelijkwaardigheid van, enerzijds, de prijs of vergoeding, en, anderzijds, de
als tegenprestatie te leveren goederen of te verrichten diensten, voor zover die
bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd
Zwarte lijst: enkele voorbeelden: (letterlijk voorbeelden uit de wet)
de leveringstermijn van een product eenzijdig bepalen of wijzigen (5);
de consument verbieden de ontbinding van de overeenkomst te vragen ingeval de
onderneming haar verbintenis niet nakomt (7);
de onderneming ontslaan van haar aansprakelijkheid voor haar opzet, haar grove
schuld of voor die van haar aangestelde of lasthebbers, of, behoudens overmacht,
voor het niet uitvoeren van een verbintenis die een van de voornaamste prestaties
van de overeenkomst vormt (13);
de wettelijke waarborg voor verborgen gebreken, bepaald bij de artikelen 1641 tot
1649 Oud BW, of de wettelijke verplichting tot levering van een goed dat met de
overeenkomst in overeenstemming is, bepaald bij de artikelen 1649bis tot
1649octies Oud BW, opheffen of verminderen (14);
het bedrag vastleggen van de vergoeding verschuldigd door de consument die zijn
verplichtingen niet nakomt, zonder in een gelijkwaardige vergoeding te voorzien
ten laste van de onderneming die in gebreke blijft (17);
een andere rechter aanwijzen dan deze die is aangewezen door artikel 624, 1°, 2°
en 4° Ger.W., onverminderd de toepassing van Verordening Brussel I-bis (23).
BESCHERMING B2B-RELATIES (ONDERNEMERS)
Recente Titel 3/1 in Boek VI WER (art. VI.91/1 – VI.91/10) controversiële
wetgeving (FOD-justitie vs. FOD-economie: de ene wil de contractanten
beschermen en de andere vindt dit voor niks nodig)
Drie grote lijnen:
verbod op misbruiken van economische afhankelijkheid;
controle van onrechtmatige bedingen;
uitbreiding van de verboden marktpraktijken in een B2B-context.
Onrechtmatige bedingen – zelfde regeling als voor consumenten: algemene
“grijze” zone (art. VI.91/3) plus “zwarte” lijst, maar beperkter, slechts 4 bedingen
onrechtmatig per se (art. VI.91/4) plus 8 bedingen met vermoeden
onrechtmatigheid tot bewijs tegendeel (art. VI.91/5).
Sanctie onrechtmatige bedingen: nietigheid beding (art. VI.91/6).
4
CONTRACTENRECHT
JOSEFIEN MICHIELSEN
ALGEMENE INLEIDING
STUDIEMATERIAAL EN EXAMEN
Boek: R. DE WIT en S. DE CAUWER, Bijzondere overeenkomsten in hoofdlijnen,
Oud-Turnhout, Gompel & Svacina, 2023, 836 p. (er is een aparte studenteneditie
in paperback).
Burgerlijk Wetboek en bijzondere wetgeving. MAG OP HET EXAMEN WORDEN
GEBRUIKT.
Documentatie in de loop van de colleges ter beschikking gesteld op Canvas
(rechtspraak).
De presentaties in Powerpoint zijn een leidraad, geen samenvatting, en volstaan
NIET als studiemateriaal.
Examenvorm: mondeling met schriftelijke voorbereiding (onder voorbehoud van
epidemieën).
BELANG VAN HET ALGEMEEN VERBINTENISSENRECHT
Alle bijzondere overeenkomsten volgen het regime van het algemeen
verbintenissenrecht (Boek 5 BW).
Beginsel van wilsautonomie: contract = wet van de partijen (artikel 5.69 BW).
Beginsel van consensualisme: loutere wilsovereenstemming (bij koop bv.
eigendomsoverdracht en risico-overdracht door loutere wilsovereenstemming)
- nu regel van risico-overdracht fundamenteel veranderd: geen risico-overdracht
meer door wilsovereenstemming, maar bij de levering!
Basisvereisten voor geldigheid contract:
- Geldige toestemming, zonder wilsgebreken
- Bekwaamheid contractspartijen
- Bepaald voorwerp
- Geoorloofde oorzaak
Algemene regels contractuele aansprakelijkheid.
Algemene regels tenietgaan van overeenkomst.
Algemene regels betreffende wederkerige contracten.
BENOEMDE OVEREENKOMSTEN
Benoemde of bijzondere overeenkomsten onderworpen aan specifieke regeling,
onderscheidt ze van een doorsnee contract (algemene regels in Boek 5 BW).
De wetgever reikt een soort modelcontract aan/een sjabloon dit bevordert de
rechtszekerheid.
Veel basisregels over bijzondere overeenkomsten zijn geen dwingend recht, maar
aanvullend recht. Ook enkele regels van openbare orde (bv. art. 1792 oud BW:
tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer en de architect blijven 10 jaar
lang aansprakelijk voor de gebreken van de gebouwen die zij hebben opgericht)
1
, Ook enkele regels van dwingend recht waarbij de zwakkere partij wordt
beschermd (bv. bij woninghuur of handelshuur is dit de huurder)
- Bij koop is het meeste van aanvullend recht behalve bij consumentenkoop
(dwingend recht)
De hier behandelde contracten komen (in principe) uit het Oud BW: koop, huur
van goederen (gedeeltelijk geregionaliseerd), aanneming van werk, lastgeving,
dading, en bewaargeving. De materie is zeer omvangrijk en dus moet er worden
gekozen (bv. niet: pacht).
Belangrijke wijzigingen op komst met Boek 7 BW.
Ook buiten het BW talrijke benoemde overeenkomsten (bv. leasing, franchising
etc.); sommige zo belangrijk dat zij een eigen rechtstak vormen
(verzekeringsrecht, arbeidsrecht…). aparte regeling
ONBENOEMDE OVEREENKOMSTEN
Onbenoemde overeenkomst: geen specifiek of eigen wettelijk omschreven kader.
Soms toch wel “benoemd”, maar zonder eigen wettelijke regeling: leasing,
factoring, sponsoring…
“Echt” onbenoemd: eigensoortig en gemengd.
Eigensoortig (sui generis): autonome inhoud, kan niet worden herleid tot één
benoemd contract of combinatie van contracten, bv. franchising. volledig op
zichzelf staand contract
Gemengd: samenstelling van verscheidene benoemde overeenkomsten, bv.
verhuiscontract (dit is in het algemeen aanneming van werk omdat de
verhuizer werk uitvoert tegen betaling, maar een verhuiswagen is een vorm
van transport moeten er dan de regels van transport worden toegepast bij
dit contract of van aanneming)
o Ander voorbeeld: u wil nieuwe ramen en iemand komt deze installeren (is
dit een koop of aanneming? aangezien u een consument bent en deze
ramen laat uitkiezen die op bestelling worden gemaakt en geleverd, is dit
een koop)
o In de wetgeving consumentenkoop staat dat in geval van zo’n gemengd
contract dat dit beschouwd wordt als koop
KWALIFICATIE VAN CONTRACTEN
Combinatie, absorptie, en zelfstandigheid
Vaak hybride contracten, die kenmerken vertonen van verschillende courante
overeenkomsten. Maar: welke regels gelden dan?
Drie methodes: de combinatiemethode, de absorptiemethode, en de al vermelde
kwalificatie als eigensoortige (sui generis) overeenkomst. Zie artikel 5.67 BW.
Combinatiemethode: regels van de samenstellende benoemde overeenkomsten
worden toegepast op de corresponderende onderdelen van de gemengde
overeenkomst je past op elk stuk de eigen regels toe (bv. koop, huur,
lastgeving)
o Bv. de aanneming van werk: deze persoon krijgt de bevoegdheid om
bepaalde contracten voor u te sluiten deze bevoegdheid is de lastgeving
(hier gemakkelijk zeggen dat men op een bepaald deel de regels van
lastgeving toepast en op een ander deel de regels van aanneming)
o Meestal werkt de combinatiemethode niet omdat in veel gevallen de regels
elkaar tegenspreken! (bv. koop en aanneming is onverzoenbaar omdat er
zoveel tegenstellingen zijn)
2
, Als u het niet met de combinatiemethode kan oplossen dan gebruikt u de
absorptiemethode
Absorptiemethode: enkel rekening houden met de regels van de benoemde
overeenkomst, die het zwaarst doorweegt in de verhouding tussen de
contractanten het contract dat het zwaarste deel/ het grootste percentage in de
overeenkomst vertegenwoordigt, slorpt het andere op (bv. koop en aanneming).
Indien geen van beide methodes werkt: dan kwalificatie als eigensoortige (sui
generis) overeenkomst. Eventueel toepassing van bepaalde regels naar analogie
regels toepassen die nog enig verband houden met de overeenkomst
Ceci n’est pas une pipe? (kun je iets kwalificeren als iets terwijl dit het niet is?
Bv. kwalificeren als huur terwijl het geen huur is?) Dat mag NIET: op deze
manier kan men alle dwingende regels opzijschuiven (zie artikel 5.68 BW.)
Rechter is niet noodzakelijk gebonden door een kwalificatie die is opgelegd,
maar moet wel wil van partijen respecteren. (BEHALVE als partijen dwingend
recht proberen te ontwijken)
Schijnzelfstandigheid arbeidsrecht (veelvoorkomend voorbeeld) je moet een
job uitoefenen waarbij je werkt als zelfstandige, maar de essentie van een
zelfstandige is dat deze niet werkt onder gezag, leiding of toezicht DUS dit is
geen zelfstandigheid maar men maakt hier een arbeidsovereenkomst van om
van alle “vervelende” regels van arbeidsrecht af te zijn (dit mag dus in principe
niet en de rechter is dus ook NIET gebonden door deze kwalificatie!)
Huur: geen huur maar in realiteit “dienstverlening”, ontwijken dwingende
regels handelshuur…
BESCHERMING B2C-RELATIES (CONSUMENTEN)
VELE beperkingen aan de contractsvrijheid: handelshuur, pacht, woninghuur,
landverzekering…
WER, Boek VI, Marktpraktijken en consumentenbescherming (artikelen VI.1 -
VI.128): contracten met consumenten en verboden “onrechtmatige bedingen”.
Consument en contractuele wederpartij, de onderneming, zeer ruim gedefinieerd.
(heel ruime definities in deze boeken)
In het Wetboek van Economisch Recht (WER) staan dus specifieke regels over de
bescherming van consumenten
Waarborgen van het contractueel evenwicht: consument is zwakkere partij die niet
kan onderhandelen (geen negotiating of bargaining power, take it or leave it,
nadelige toetredings- en adhesiecontracten, onbegrijpelijke bedingen, enz.). Bv.
“plaats van levering steeds geacht de zetel van de verkoper te zijn”: waar zit de
angel? Zie art. 624 Ger.W. consument beschermen!
Stelling: regels moeilijk vindbaar voor burger omdat men de algemene regels in
het BW heeft staan en specifiekere regelgeving in het WER bv.
Met al deze regels moet rekening worden gehouden bij het sluiten van een
contract met een consument (koop, aanneming van werk…).
Dus in feite: altijd voorafgaande kwalificatie, niet alleen “dit is een koop”, maar
ook “is dit een consumentenkoop, een handelskoop, een koop tussen
particulieren?” (bv. aankoop en plaatsing ramen).
Stelling: vérgaande regulitis, bv. art. VI.37, §1.
“Grijze” lijst: bedingen die de rechter soeverein kan beoordelen op hun
onrechtmatigheid, maar die niet per se onrechtmatig zijn (art. VI.82).
3
, “Zwarte” lijst: bedingen die per se (in elk geval) onrechtmatig zijn (art. VI.83), in
totaal 33 gevallen.
Sanctie: nietigheid beding (art. VI.84).
Artikel VI.82 WER: (is nalezen)
Voor de beoordeling van het onrechtmatige karakter van een beding van een
overeenkomst worden alle omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst,
alsmede alle andere bedingen van de overeenkomst of van een andere
overeenkomst waarvan deze afhankelijk is, op het ogenblik waarop de
overeenkomst is gesloten in aanmerking genomen, rekening houdend met de aard
van de producten waarop de overeenkomst betrekking heeft.
Voor de beoordeling van het onrechtmatige karakter wordt tevens rekening
gehouden met het in artikel VI.37, §1, bepaalde vereiste van duidelijkheid en
begrijpelijkheid van het beding.
De beoordeling van het onrechtmatige karakter van bedingen heeft geen
betrekking op de bepaling van het eigenlijke voorwerp van de overeenkomst, noch
op de gelijkwaardigheid van, enerzijds, de prijs of vergoeding, en, anderzijds, de
als tegenprestatie te leveren goederen of te verrichten diensten, voor zover die
bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd
Zwarte lijst: enkele voorbeelden: (letterlijk voorbeelden uit de wet)
de leveringstermijn van een product eenzijdig bepalen of wijzigen (5);
de consument verbieden de ontbinding van de overeenkomst te vragen ingeval de
onderneming haar verbintenis niet nakomt (7);
de onderneming ontslaan van haar aansprakelijkheid voor haar opzet, haar grove
schuld of voor die van haar aangestelde of lasthebbers, of, behoudens overmacht,
voor het niet uitvoeren van een verbintenis die een van de voornaamste prestaties
van de overeenkomst vormt (13);
de wettelijke waarborg voor verborgen gebreken, bepaald bij de artikelen 1641 tot
1649 Oud BW, of de wettelijke verplichting tot levering van een goed dat met de
overeenkomst in overeenstemming is, bepaald bij de artikelen 1649bis tot
1649octies Oud BW, opheffen of verminderen (14);
het bedrag vastleggen van de vergoeding verschuldigd door de consument die zijn
verplichtingen niet nakomt, zonder in een gelijkwaardige vergoeding te voorzien
ten laste van de onderneming die in gebreke blijft (17);
een andere rechter aanwijzen dan deze die is aangewezen door artikel 624, 1°, 2°
en 4° Ger.W., onverminderd de toepassing van Verordening Brussel I-bis (23).
BESCHERMING B2B-RELATIES (ONDERNEMERS)
Recente Titel 3/1 in Boek VI WER (art. VI.91/1 – VI.91/10) controversiële
wetgeving (FOD-justitie vs. FOD-economie: de ene wil de contractanten
beschermen en de andere vindt dit voor niks nodig)
Drie grote lijnen:
verbod op misbruiken van economische afhankelijkheid;
controle van onrechtmatige bedingen;
uitbreiding van de verboden marktpraktijken in een B2B-context.
Onrechtmatige bedingen – zelfde regeling als voor consumenten: algemene
“grijze” zone (art. VI.91/3) plus “zwarte” lijst, maar beperkter, slechts 4 bedingen
onrechtmatig per se (art. VI.91/4) plus 8 bedingen met vermoeden
onrechtmatigheid tot bewijs tegendeel (art. VI.91/5).
Sanctie onrechtmatige bedingen: nietigheid beding (art. VI.91/6).
4
