Topic 1: filosofie
1: Kenmerken van filosofie
‘Filosofie’: what’s in a name?
3 wegwijzers naar het huis van de filosofie
1. Filosofie in de betekenis van levenswijsheid: elk dorp had vroeger zijn
‘dorpfilosoof’ pittoresk figuur die door zijn levenwijsheid/ ervaring door dorpelingen
werd geeerd
2. Filosofie in de betekenis van een algemene visie of beschouwing op iets: in
media tegenwoordig hoor je ‘de filosofie van dit bedrijf/ van deze partij/…’ gaat
over visies
3. Filosofie als theoretisch denksysteem: in strikte zin betekend dit ‘als aanduiding
van het beroep of het vak van een bepaald filosoof’, of ‘denken van filosofische
stroming’ associatie met abstracts, saais
Definitie ‘filosofie’
- Naam ‘filosofie’: Griekse oorsprong oude Griekse cultuur
- Filo= vriend, vriendschap positieve houding van betrokkenheid en verbondenheid
- Sofia= wijsheid kennis en inzicht
Filosofie= vriend van de wijsheid; wijsbegeerte verlangen naar ontmoeting
Dus: filosofie = intellectuele houding die zich ontwikkelt vanuit he tverlangen naar
wijsheid
Structuur van het filosoferen
(1) Filosofie is nadenken en reflectie
- ‘Het vermogen tot bewustzijn van zichzelf’
- Reflecteren= terugbuigen, stilstaan bij de gebeurtenis en terugblikken
• Dus: filosoferen ontstaat als mens zich terugbuigt, nadenken over wat er
gebeurt, afstand nemen
• Filosofie begint bij het vermogen tot stilvallen bij en reflecteren op jezelf
- Filosofie = epochaal denkwerk (2 betekenissen)
• Epochaal= onderbreken, filosofie begint bij het stilvallen
• Epochaal= op het gegeven dat de filosofie zich afspeelt dicht bij het concrete
leven
Filosofie speelt zich af bij concrete leven: Wie ben ik? Wat is mijn
identiteit? Wat is liefde?
Is moeilijk: kan confronterend zijn ‘ah we leven in zo’n
samenleving’, ‘ah zo ben ik’ vaak moeten filosofen vluchten
• Beeld ‘de denker’ (August Rodin): filosoof houdt halt, zet zich neer, maar
juist dan gebeurt er niks denkt na over wat er is gebeurd
Werk is epochaal: weerspiegelt tijdsperiode waarin het onstaat
(époque)
Belangrijk: je moet onderbreking inlassen MAAR tegenwoordig is dit
moeilijk we moeten precies alles tegelijk doen (school, werk,…)
dus dit is moeilijk filosofie begint bij dit stilvallen filosofie =
epochaal
• Epochale betekenis van filosofie leert dat het filosoferen is van iets dat zich
ver van het concrete leven afspeelt filosoferen is geen tijdverlies!
Voorbeeld: de veroordeling van Socrates
Socrates heeft gifbeker moeten drinken want alles wat hij zei ging ‘te
ver’ hij vroeg vanalles aan mensen
‘hoe we mensen uit vrouw trekken, meoten we kennis uit mensen
trekken’
Machthebbers van die tijd vonden hem ambetant
Werd beschuldigt van het niet geloven in goden van de staat en
bederven van jeugd moest gifbeker drinken
1
, Wat we van hem weten, heeft zijn leerling Plato getekend
Dus: filosofie houdt hen een spiegel voor die erg ontnuchterend en
confronterend is
• Filosofie= wetenschappelijk streven naar kennis om de tijd en wereld te
doorgronden
(2) Filosofie is radicaal en fundamenteel nadenken
- An sich VS für mich
• An sich= objectieve werkelijkheid, werkelijkheid hoe ze is, op zichzelf
FILOSOFIE
• Fur mich= subjectieve werkelijkheid, werkelijkheid zoals ik ze zie, vanuit mijn
standpunt
= veranderlijk houd psychologie zich NIET mee bezig, enkel met an
sich
• DUS: De werkelijkheid zoals ze is (an sich) VS de werkelijkheid zoals wij ze
zien (fur sich)
Voorbeeld 1: water
In verschillende situaties (brand, dorst,…) zal water verschillende
betekenissen hebben = subjectieve betekenissen (fur mich: hoe water
aan ons verschijnt op dat moment)
Filosofie zoekt naar objectieve gebeurtenis: wat is water op zichzelf?
= an sich
Voorbeeld 2: wie ben ik?
Fur mich: dochter, moeder, leerkracht, partner = fur mich
Maar wat is de essentie van mezelf, is een andere vraag = an sich
- Wetenschappen = fur sich filosofie = an sich
• Filosofie benadert werkelijkheid in haar geheel psychologie, sociologie,
ethiek enz.
• Voorbeeld: biologie zegt ‘mens is zoogdier’, filosofie zegt ‘mens is een mens,
maar wat maakt de mens tot mens?’
• Filosofie = radicaal denken: graaft naar wortels van de werkelijkheid
Voorstelling adhv boom: filosofie zijn de wortels en andere disciplines
(psychologie,…) zijn takken want graaft naar wortels
• Filosofie = fundamenteel: doorbreekt de oppervlakte & dringt door tot de
fundamenten van de werkelijkheid
Voorstelling adhv gebouw: zonder sterke funderingen in de grond zou
het hele gebouw onstabiel zijn en scheuren ‘wat fundeert de
werkelijkheid?’
• Dus: filosofische vragen zijn radicaal en fundamenteel
Wat ze eigenlijk zijn, wat hen tot werkelijkeheid maakt
Waarom is er iets en niet niets
De samenhang en eenheid van de werkelijkheid
- Metafoor van 6 blinde mannen die zich afvragen ‘wat is essentie van
olifant?’:
• Fur mich: ene zegt dit, andere zegt dat
• An sich: ze zijn allemaal onwetend, hebben allemaal maar een deeltje
gelijk
• Taak van psychologie om naar an sich te gaan onderzoejen want onze
levenservaringen zijn anders
(3) Filosofie is radicaal en fundamenteel nadenken vanuit de ervaring van
verwondering
- ‘Waarom’-vragen kunnen werkelijkheid (fur mich) doorbreken verwondering is de
kracht die hem in de richting van het filosoferen voorstuwt
- Verwondering= een nieuwe ervaring die niet of moeilijk in het systeem past dat je
gevormd hebt
• Verwondering is typisch menselijk gedrag enkel mens tot in staat
• Iedereen heeft denksysteem (minimalistisch ontwikkeld) we verwonderen
ons over alles
2
, Voorbeeld: kind van 2 verwondert over vliegtuig die voorbij komt, omdat hij
nog niks kent
Nu: vinden we alles normaal, we hebben bijna geen tijd meer voor
Dus: verwondering neemt af naarmate leeftijd omdat geleerdheid
toeneemt
- Wonder mirakel:
• Mirakel: spectaculair, gebeurt 1 keer voorbeeld: maria beeldje begint te
tranen aan oog
• Wonder: iets gewoon, komt vaak voor, niet spectaculair
• Mythen= wonderlijke voorvallen
- Belang van verwondering:
• Zonder verwondering niet op zoek gaan naar de samenhangt, naar
verklaringen
• Zonder verwondering blijven staan, geen vooruitgang
• Vanuit verwondering is gehele wijsbegeerte & wetenschap ontstaan
• Is kracht die de mens in de richting van het filosoferen voortstuwt
• De bron van filosofie
- 3 stadia van verwondering:
1. Spontaan getroffen worden: verbazen over dingen
2. Wonde: in ‘verwondering’ zit ‘wonde’
Voorbeeld 1: ‘sinterklaas bestaat niet’ geeft een wonde met zich
mee, maar ahtceraf ovder nadenken heeft hij wel bestaan want hij
heeft kidneren gered van de dood, dus begin je wel bewondering voor
hem te zien
Voorbeeld 2: geboorte geeft vrouw letterlijke wonde, maar je kan niet
meer zonder
3. Bewondering & fascinatie voor de ontdekte veekzijdigheid van wat er is
- Aristoteles: ‘de mens zich van oudsher verwondert over wat er zich rondom hem
afspeelt’
Verwondering is een proces dat bij de mens een ingrijpende evolutie
teweegbrengt
Door verwondering: mens komt erachter dat hij weinig weet & begint daardoor
te zoeken naar inzicht dat waardevol genoeg is om het te bezitten
Filosofie van de liefde
- Eros en Apagè
- Blijft ondoorgrondelijk: we kunnen er over filosoferen maar liefde is ook vaak
lichamelijk en heeft ook te maken met ratio
- Je kan het positief (verlangen), maar ook negatief (kan leiden tot haat, jaloezie)
bekijken
5 Griekse Wijzen
1 Eros: seksuele liefde en verlangens, elke relatie begint bij eros
• 3 soorten van liefde:
Seriële monogame liefde: relatie – uit – relatie – uit - …
Polygame liefde: liefde met meerdere partners voorbeeld: Daphne
Agten
Duurzame monogame liefde: het ideaalbeeld, exclusieve liefde waarbij
liefde een werkwoord is
• Mening van Dirk De Wachter:
Seriële monogamie = de nieuwe realiteit
Relaties opbreken en hoopvol nieuwe beginnen
Bindingsangst en verlatingsangst
Virtuele liefde (liefde achter het scherm)
• Christelijke visie: eros zou idealiter altijd moeten doorgroeien tot Agapè
2 Phyilia: vriendschappelijke liefde
• Aristoteles: ‘vriendschap is een deugd’ ‘vrienden houden een spiegel voor’
• 3 soorten vrienden:
1) Vrienden van het nut voorbeeld: ‘mag ik je notities lenen’
3
, 2) Vriendschap van het plezier voorbeeld: waarmee je uitgaat
3) Vriendschap van het goede
3 Storgè: liefde van ouders naar kinderen, tussen familieleden
4 Xenia: liefde voor de vreemde ‘gastvrije vrouw’
5 Agapè: liefde van god naar mens
• Diepe, beheerste liefde: genegenheid en warmte
Reflectie-opdracht
- Welke liefde overheerst vandaag de dag?
• Eros: passionele liefde, het verlangen naar
• Selfcare: we moeten meer uit de kooi van zelfliefde zodat meer liefde geven
aan andere/ meer voor andere zorgen, met gevolg dat we minder selfcare
nodig hebben
- Welke liefde wordt eerder in de verdomhoek geplaatst? Xenia: we zijn niet meer zo
aanspreekbaar
- Welke liefde speekt jullie het meeste aan?
Liefde vandaag? (Reflectie van docent)
- Eros stijgt one-night stands, friends with benefits, pornografie
- Storgè daalt weinig tijd om op bezoek te komen
- Xenia daalt enerzijds hebben we veel solidariteit, maar anderzijds beangstigt het
vreemde ons
- Agapè daalt minder roepingen, meer echtscheidingen
- Philia??? We hebben duizenden vrienden op facebook, maar hoeveel echte
vrienden hebben we nog?
2: Filosofie van premodereniteit naar postmoderniteit
Filosofie van de westerse cultuur
‘Wereldbeeld’= dominantie, collectieve voorstelling die een maatschappij onderhoudt
over de samenstelling van haar leefwereld; manier waarop leden van eenzelfde
maatschappij zich ‘spontaan’ de werkelijkheid voorstellen
• Voorstelling van heelal, god, de mens, de natuur, ruimte, tijd, …
• = een metafoor, datgene wat alle levensdomeinen van een cultuur bepaalt,
het zelfverstaan van de hele mens
• Vormt fundament van de cultuur
- Geen enkele maatschappij blijft eeuwig en onveranderbaar evoluties en revoluties
door verschillende groepen en generaties
- Jezelf begrijpen eigen geschiedenis kennen eigen cultuur begrijpen haar
geschiedenis kennen
- 3 soorten cultuurconcepten/ wereldbeelden:
1. Pre-moderniteit: heelal als hierarchisch en organisch geheel (500 – 1500 na
chr)
2. Moderniteit: de wereld als machine (1500 – 1970 na chr)
3. Postmoderniteit: de wereld als kunstwerk (1970 - … na chr)
- Metafoor: ‘Van theemutscultuur naar walkman/ iphone-ego’
• Theemuts: gezellig, knus, zet je over theepot, comfortabel MAAR soms ook te
warm, te broeierig = premoderniteit: klassieke samenleving
• Iphone ego: verbonden met elkaar, elk moment op de dag kunnen we chatten
Maar is het een echte verbinding? Zijn we niet meer asociaal? Doordat we
ook wel veel missen
Premoderniteit
Premoderne wereldbeeld
Samenleving en heelal - Hiërarchisch en organisch geheel alles is onlosmakelijk
verbonden met elkaar
- Mensen verwonderen zich voorbeeld: vanwaar komen
de bomen?
- Hierarchie: god vanboven, het volk beneden
- Heersende beeld in de westerse maatschappij tijdens de
4
1: Kenmerken van filosofie
‘Filosofie’: what’s in a name?
3 wegwijzers naar het huis van de filosofie
1. Filosofie in de betekenis van levenswijsheid: elk dorp had vroeger zijn
‘dorpfilosoof’ pittoresk figuur die door zijn levenwijsheid/ ervaring door dorpelingen
werd geeerd
2. Filosofie in de betekenis van een algemene visie of beschouwing op iets: in
media tegenwoordig hoor je ‘de filosofie van dit bedrijf/ van deze partij/…’ gaat
over visies
3. Filosofie als theoretisch denksysteem: in strikte zin betekend dit ‘als aanduiding
van het beroep of het vak van een bepaald filosoof’, of ‘denken van filosofische
stroming’ associatie met abstracts, saais
Definitie ‘filosofie’
- Naam ‘filosofie’: Griekse oorsprong oude Griekse cultuur
- Filo= vriend, vriendschap positieve houding van betrokkenheid en verbondenheid
- Sofia= wijsheid kennis en inzicht
Filosofie= vriend van de wijsheid; wijsbegeerte verlangen naar ontmoeting
Dus: filosofie = intellectuele houding die zich ontwikkelt vanuit he tverlangen naar
wijsheid
Structuur van het filosoferen
(1) Filosofie is nadenken en reflectie
- ‘Het vermogen tot bewustzijn van zichzelf’
- Reflecteren= terugbuigen, stilstaan bij de gebeurtenis en terugblikken
• Dus: filosoferen ontstaat als mens zich terugbuigt, nadenken over wat er
gebeurt, afstand nemen
• Filosofie begint bij het vermogen tot stilvallen bij en reflecteren op jezelf
- Filosofie = epochaal denkwerk (2 betekenissen)
• Epochaal= onderbreken, filosofie begint bij het stilvallen
• Epochaal= op het gegeven dat de filosofie zich afspeelt dicht bij het concrete
leven
Filosofie speelt zich af bij concrete leven: Wie ben ik? Wat is mijn
identiteit? Wat is liefde?
Is moeilijk: kan confronterend zijn ‘ah we leven in zo’n
samenleving’, ‘ah zo ben ik’ vaak moeten filosofen vluchten
• Beeld ‘de denker’ (August Rodin): filosoof houdt halt, zet zich neer, maar
juist dan gebeurt er niks denkt na over wat er is gebeurd
Werk is epochaal: weerspiegelt tijdsperiode waarin het onstaat
(époque)
Belangrijk: je moet onderbreking inlassen MAAR tegenwoordig is dit
moeilijk we moeten precies alles tegelijk doen (school, werk,…)
dus dit is moeilijk filosofie begint bij dit stilvallen filosofie =
epochaal
• Epochale betekenis van filosofie leert dat het filosoferen is van iets dat zich
ver van het concrete leven afspeelt filosoferen is geen tijdverlies!
Voorbeeld: de veroordeling van Socrates
Socrates heeft gifbeker moeten drinken want alles wat hij zei ging ‘te
ver’ hij vroeg vanalles aan mensen
‘hoe we mensen uit vrouw trekken, meoten we kennis uit mensen
trekken’
Machthebbers van die tijd vonden hem ambetant
Werd beschuldigt van het niet geloven in goden van de staat en
bederven van jeugd moest gifbeker drinken
1
, Wat we van hem weten, heeft zijn leerling Plato getekend
Dus: filosofie houdt hen een spiegel voor die erg ontnuchterend en
confronterend is
• Filosofie= wetenschappelijk streven naar kennis om de tijd en wereld te
doorgronden
(2) Filosofie is radicaal en fundamenteel nadenken
- An sich VS für mich
• An sich= objectieve werkelijkheid, werkelijkheid hoe ze is, op zichzelf
FILOSOFIE
• Fur mich= subjectieve werkelijkheid, werkelijkheid zoals ik ze zie, vanuit mijn
standpunt
= veranderlijk houd psychologie zich NIET mee bezig, enkel met an
sich
• DUS: De werkelijkheid zoals ze is (an sich) VS de werkelijkheid zoals wij ze
zien (fur sich)
Voorbeeld 1: water
In verschillende situaties (brand, dorst,…) zal water verschillende
betekenissen hebben = subjectieve betekenissen (fur mich: hoe water
aan ons verschijnt op dat moment)
Filosofie zoekt naar objectieve gebeurtenis: wat is water op zichzelf?
= an sich
Voorbeeld 2: wie ben ik?
Fur mich: dochter, moeder, leerkracht, partner = fur mich
Maar wat is de essentie van mezelf, is een andere vraag = an sich
- Wetenschappen = fur sich filosofie = an sich
• Filosofie benadert werkelijkheid in haar geheel psychologie, sociologie,
ethiek enz.
• Voorbeeld: biologie zegt ‘mens is zoogdier’, filosofie zegt ‘mens is een mens,
maar wat maakt de mens tot mens?’
• Filosofie = radicaal denken: graaft naar wortels van de werkelijkheid
Voorstelling adhv boom: filosofie zijn de wortels en andere disciplines
(psychologie,…) zijn takken want graaft naar wortels
• Filosofie = fundamenteel: doorbreekt de oppervlakte & dringt door tot de
fundamenten van de werkelijkheid
Voorstelling adhv gebouw: zonder sterke funderingen in de grond zou
het hele gebouw onstabiel zijn en scheuren ‘wat fundeert de
werkelijkheid?’
• Dus: filosofische vragen zijn radicaal en fundamenteel
Wat ze eigenlijk zijn, wat hen tot werkelijkeheid maakt
Waarom is er iets en niet niets
De samenhang en eenheid van de werkelijkheid
- Metafoor van 6 blinde mannen die zich afvragen ‘wat is essentie van
olifant?’:
• Fur mich: ene zegt dit, andere zegt dat
• An sich: ze zijn allemaal onwetend, hebben allemaal maar een deeltje
gelijk
• Taak van psychologie om naar an sich te gaan onderzoejen want onze
levenservaringen zijn anders
(3) Filosofie is radicaal en fundamenteel nadenken vanuit de ervaring van
verwondering
- ‘Waarom’-vragen kunnen werkelijkheid (fur mich) doorbreken verwondering is de
kracht die hem in de richting van het filosoferen voorstuwt
- Verwondering= een nieuwe ervaring die niet of moeilijk in het systeem past dat je
gevormd hebt
• Verwondering is typisch menselijk gedrag enkel mens tot in staat
• Iedereen heeft denksysteem (minimalistisch ontwikkeld) we verwonderen
ons over alles
2
, Voorbeeld: kind van 2 verwondert over vliegtuig die voorbij komt, omdat hij
nog niks kent
Nu: vinden we alles normaal, we hebben bijna geen tijd meer voor
Dus: verwondering neemt af naarmate leeftijd omdat geleerdheid
toeneemt
- Wonder mirakel:
• Mirakel: spectaculair, gebeurt 1 keer voorbeeld: maria beeldje begint te
tranen aan oog
• Wonder: iets gewoon, komt vaak voor, niet spectaculair
• Mythen= wonderlijke voorvallen
- Belang van verwondering:
• Zonder verwondering niet op zoek gaan naar de samenhangt, naar
verklaringen
• Zonder verwondering blijven staan, geen vooruitgang
• Vanuit verwondering is gehele wijsbegeerte & wetenschap ontstaan
• Is kracht die de mens in de richting van het filosoferen voortstuwt
• De bron van filosofie
- 3 stadia van verwondering:
1. Spontaan getroffen worden: verbazen over dingen
2. Wonde: in ‘verwondering’ zit ‘wonde’
Voorbeeld 1: ‘sinterklaas bestaat niet’ geeft een wonde met zich
mee, maar ahtceraf ovder nadenken heeft hij wel bestaan want hij
heeft kidneren gered van de dood, dus begin je wel bewondering voor
hem te zien
Voorbeeld 2: geboorte geeft vrouw letterlijke wonde, maar je kan niet
meer zonder
3. Bewondering & fascinatie voor de ontdekte veekzijdigheid van wat er is
- Aristoteles: ‘de mens zich van oudsher verwondert over wat er zich rondom hem
afspeelt’
Verwondering is een proces dat bij de mens een ingrijpende evolutie
teweegbrengt
Door verwondering: mens komt erachter dat hij weinig weet & begint daardoor
te zoeken naar inzicht dat waardevol genoeg is om het te bezitten
Filosofie van de liefde
- Eros en Apagè
- Blijft ondoorgrondelijk: we kunnen er over filosoferen maar liefde is ook vaak
lichamelijk en heeft ook te maken met ratio
- Je kan het positief (verlangen), maar ook negatief (kan leiden tot haat, jaloezie)
bekijken
5 Griekse Wijzen
1 Eros: seksuele liefde en verlangens, elke relatie begint bij eros
• 3 soorten van liefde:
Seriële monogame liefde: relatie – uit – relatie – uit - …
Polygame liefde: liefde met meerdere partners voorbeeld: Daphne
Agten
Duurzame monogame liefde: het ideaalbeeld, exclusieve liefde waarbij
liefde een werkwoord is
• Mening van Dirk De Wachter:
Seriële monogamie = de nieuwe realiteit
Relaties opbreken en hoopvol nieuwe beginnen
Bindingsangst en verlatingsangst
Virtuele liefde (liefde achter het scherm)
• Christelijke visie: eros zou idealiter altijd moeten doorgroeien tot Agapè
2 Phyilia: vriendschappelijke liefde
• Aristoteles: ‘vriendschap is een deugd’ ‘vrienden houden een spiegel voor’
• 3 soorten vrienden:
1) Vrienden van het nut voorbeeld: ‘mag ik je notities lenen’
3
, 2) Vriendschap van het plezier voorbeeld: waarmee je uitgaat
3) Vriendschap van het goede
3 Storgè: liefde van ouders naar kinderen, tussen familieleden
4 Xenia: liefde voor de vreemde ‘gastvrije vrouw’
5 Agapè: liefde van god naar mens
• Diepe, beheerste liefde: genegenheid en warmte
Reflectie-opdracht
- Welke liefde overheerst vandaag de dag?
• Eros: passionele liefde, het verlangen naar
• Selfcare: we moeten meer uit de kooi van zelfliefde zodat meer liefde geven
aan andere/ meer voor andere zorgen, met gevolg dat we minder selfcare
nodig hebben
- Welke liefde wordt eerder in de verdomhoek geplaatst? Xenia: we zijn niet meer zo
aanspreekbaar
- Welke liefde speekt jullie het meeste aan?
Liefde vandaag? (Reflectie van docent)
- Eros stijgt one-night stands, friends with benefits, pornografie
- Storgè daalt weinig tijd om op bezoek te komen
- Xenia daalt enerzijds hebben we veel solidariteit, maar anderzijds beangstigt het
vreemde ons
- Agapè daalt minder roepingen, meer echtscheidingen
- Philia??? We hebben duizenden vrienden op facebook, maar hoeveel echte
vrienden hebben we nog?
2: Filosofie van premodereniteit naar postmoderniteit
Filosofie van de westerse cultuur
‘Wereldbeeld’= dominantie, collectieve voorstelling die een maatschappij onderhoudt
over de samenstelling van haar leefwereld; manier waarop leden van eenzelfde
maatschappij zich ‘spontaan’ de werkelijkheid voorstellen
• Voorstelling van heelal, god, de mens, de natuur, ruimte, tijd, …
• = een metafoor, datgene wat alle levensdomeinen van een cultuur bepaalt,
het zelfverstaan van de hele mens
• Vormt fundament van de cultuur
- Geen enkele maatschappij blijft eeuwig en onveranderbaar evoluties en revoluties
door verschillende groepen en generaties
- Jezelf begrijpen eigen geschiedenis kennen eigen cultuur begrijpen haar
geschiedenis kennen
- 3 soorten cultuurconcepten/ wereldbeelden:
1. Pre-moderniteit: heelal als hierarchisch en organisch geheel (500 – 1500 na
chr)
2. Moderniteit: de wereld als machine (1500 – 1970 na chr)
3. Postmoderniteit: de wereld als kunstwerk (1970 - … na chr)
- Metafoor: ‘Van theemutscultuur naar walkman/ iphone-ego’
• Theemuts: gezellig, knus, zet je over theepot, comfortabel MAAR soms ook te
warm, te broeierig = premoderniteit: klassieke samenleving
• Iphone ego: verbonden met elkaar, elk moment op de dag kunnen we chatten
Maar is het een echte verbinding? Zijn we niet meer asociaal? Doordat we
ook wel veel missen
Premoderniteit
Premoderne wereldbeeld
Samenleving en heelal - Hiërarchisch en organisch geheel alles is onlosmakelijk
verbonden met elkaar
- Mensen verwonderen zich voorbeeld: vanwaar komen
de bomen?
- Hierarchie: god vanboven, het volk beneden
- Heersende beeld in de westerse maatschappij tijdens de
4
